Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon: % w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar: g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu: 1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon: son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon: mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon: H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz: 0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz: hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz: doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler: sayı = doz / tablet dozu
Birimler: 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde oxacillin 2000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 11,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 1 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?

2000 mg11,5 mL+1 mL

C = mg/mL

2.Farmasötik hesaplamalarZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %30’lük bir stoktan ve saf sudan 900 mL %6’lik hydrogen peroxide hazırlamanız gerekiyor. Kaç mL suya V ihtiyacınız var? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

30%0%6%900 mL

V = mL

3.Doz hesaplarıOrta

Bir hasta 12 kg. Order edilen doz günde 30 mg/kg, 4 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

12 kg30 mg/kg/gün4× günlük

D = mg

4.Doz hesaplarıZor

28 kg ağırlığındaki bir çocuğa, 5 mL’de 100 mg içeren oral süspansiyondan doz başına 10 mg/kg istenmiştir. Hangi hacmi V verirsiniz?

28 kg10 mg/kg100 mg/5 mL

V = mL

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). vancomycin IV dozundan sonra düzey t = 2 sa iken 30 mg/L, t = 7 sa iken 16,8 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C₁ = 30 mg/L (2 h)C₂ = 16,8 mg/L (7 h)

t½ = h

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 53 yaşındaki bir kadın, 74 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,3 mg/dL (115 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan tobramycin rejimi 8 saatte bir 120 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

53 yıl74 kgkadınSCr = 1,3 mg/dL120 mg q8hCrCl normal 100 mL/min

τ = h

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: C = 160 mg/mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

11,5 + 1 = 12,5 mL

Konsantrasyon

C = 2000/12,5 = 160 mg/mL

Cevap

C = 160 mg/mL

2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 720 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

30%: 6 − 0 = 6 pay

0%: 30 − 6 = 24 pay

toplam: 30 pay

Su

V = 900·24/30 = 720 mL

Cevap

V = 720 mL

Kontrol: 180 mL %30 çözelti 54 g ilaç içerir, bu da 900 mL’nin %6’üdür.

3.Doz hesapları

Cevap: D = 90 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

30·12 = 360 mg

Doz başına

D = 360/4 = 90 mg

Cevap

D = 90 mg

4.Doz hesapları

Cevap: V = 14 mL

Ağırlığa göre doz

10·28 = 280 mg

Hacim

V = (280/100)·5 = 14 mL

Cevap

V = 14 mL

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 5,977 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(30/16,8)/5 = 0,5798/5 = 0,116 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,116 = 5,977 h

Cevap

t½ = 5,977 h

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 13,7 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 53)·74/(72·1,3)·0,85 = 58,46 mL/min

Yeni aralık

τ = 8·100/58,46 = 13,68 ≈ 13,7 h

Cevap

τ = 13,7 h

Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations