Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
ceftriaxone 1 g9,6 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,4 mL.250 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ceftriaxone 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 9,6 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,4 mL ekliyor. Order edilen doz 250 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mg9,6 mL+0,4 mL250 mg
V = mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 1000 mg toz içerir. 9,5 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,5 mL hacim ekliyor. Reçete 120 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

1000 mg9,5 mL + 0,5 mL120 mg
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
101 kgBSA = 1,96 m²375 mg/m²D = ? mg

101 kg ağırlığındaki bir hastanın vücut yüzey alanı 1,96 m². İstem 375 mg/m². Dozu D mg cinsinden bulun.

101 kgBSA = 1,96 m²375 mg/m²
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
20%stokV₁ = ? mL

%20 (a/h) stok çözeltiden 1000 mL %1 (a/h) çözelti hazırlamanız gerekiyor. Ne kadar stok hacmine V₁ ihtiyacınız var?

C₁ = 20%C₂ = 1%V₂ = 1000 mL
V₁ = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 20 mg/LR = ? mg/hCL = 60 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Vankomisin klerensi 60 mL/min olan bir hastaya sürekli infüzyonla vankomisin veriliyor. Kararlı durum düzeyini 20 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

CL = 60 mL/minCss = 20 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
62 kg79 · erkekSCr 2 mg/dLfe​ = 0,7D = ? mcg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 79 yaşındaki bir erkek, 62 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2 mg/dL (177 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan digoxin dozu 250 mcg ve ilacın fe = 0,7 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

79 yıl62 kgerkekSCr = 2 mg/dL250 mcgfe = 0,7CrCl normal 100 mL/min
D = mcg

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 2,5 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

9,6 + 0,4 = 10 mL

Konsantrasyon

1000/10 = 100 mg/mL

Verilecek hacim

V = 250/100 = 2,5 mL

Cevap

V = 2,5 mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 1,2 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

9,5 + 0,5 = 10 mL
C = 1000/10 = 100 mg/mL

Hacim

V = 120/100 = 1,2 mL

Cevap

V = 1,2 mL
3.Doz hesapları

Cevap: D = 735 mg

Body-surface-area dosing: many cytotoxic and some paediatric doses are prescribed per square metre of body surface area: dose (mg) = dose per m² × BSA (m²). The Mosteller formula estimates BSA = √(height (cm) × weight (kg)/3600).

Doz

D = 375·1,96 = 735 mg

Cevap

D = 735 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V₁ = 50 mL

Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Stok hacmi

V₁ = 1·1000/20 = 50 mL

Cevap

V₁ = 50 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 72 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/sa cinsinden klerens

60·60/1000 = 3,6 L/h

İnfüzyon hızı

R = 3,6·20 = 72 mg/h

Cevap

R = 72 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 121 mcg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 79)·62/(72·2) = 26,26 mL/min

Doz kesri (Dettli)

Q = 1 − 0,7·(1 − 26,26/100) = 0,4838

Ayarlanmış doz

D = 0,4838·250 = 121 mcg

Cevap

D = 121 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations