Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
ceftriaxone 1 g9,6 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,4 mL.750 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ceftriaxone 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 9,6 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,4 mL ekliyor. Order edilen doz 750 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mg9,6 mL+0,4 mL750 mg
V = mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 500 mg toz içerir. 1,2 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,8 mL hacim ekliyor. Reçete 225 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

500 mg1,2 mL + 0,8 mL225 mg
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
1 g+ 3,4 mLV = ? mL

Bir flakon 1 g toz içeriyor. Etikette şöyle yazıyor: toplam 4 mL hacim elde etmek için 3,4 mL enjeksiyonluk su ekleyin. İstem 250 mg. Sulandırılmış çözeltiden hangi hacmi V verirsiniz?

1 g+ 3,4 mL → 4 mL250 mg
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
34 kg125 cmBSA = √(h·w/3600)175 mg/m²D = ? mg

Bir hasta 125 cm boyunda ve 34 kg ağırlığında. İstem 175 mg/m². Mosteller formülü VYA = √(boy (cm) × kilo (kg)/3600) ile dozu D mg cinsinden bulun.

125 cm34 kg175 mg/m²
D = mg
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 8 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 140 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 8 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 140 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
74 kg64 · erkekSCr 1,2 mg/dLCrCl → D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 64 yaşındaki bir erkek, 74 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,2 mg/dL (106 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan cefazolin dozu 8 saatte bir 1000 mg. Aralık korunarak doz, kreatinin klerensiyle orantılı olarak azaltılır. Ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

64 yıl74 kgerkekSCr = 1,2 mg/dL1000 mg q8hCrCl normal 120 mL/min
D = mg

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 7,5 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

9,6 + 0,4 = 10 mL

Konsantrasyon

1000/10 = 100 mg/mL

Verilecek hacim

V = 750/100 = 7,5 mL

Cevap

V = 7,5 mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,9 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

1,2 + 0,8 = 2 mL
C = 500/2 = 250 mg/mL

Hacim

V = 225/250 = 0,9 mL

Cevap

V = 0,9 mL
3.Doz hesapları

Cevap: V = 1 mL

Dose calculation: the amount to give equals what is prescribed divided by what you have, times the quantity it comes in: amount = (desired dose/stock strength) × stock volume. Always keep the units the same (convert g to mg, mg to mcg first) and check that the answer is sensible.

Karıştırmadan sonraki konsantrasyon

1000 mg/4 mL = 250 mg/mL

Hacim

V = 250/250 = 1 mL

Cevap

V = 1 mL
4.Doz hesapları

Cevap: D = 190,1 mg

Body-surface-area dosing: many cytotoxic and some paediatric doses are prescribed per square metre of body surface area: dose (mg) = dose per m² × BSA (m²). The Mosteller formula estimates BSA = √(height (cm) × weight (kg)/3600).

Vücut yüzey alanı

BSA = √(125·34/3600) = √1,181 = 1,087 m²

Doz

D = 175·1,087 = 190,1 mg

Cevap

D = 190,1 mg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 4,852 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 140/8 = 17,5 L

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klerens

CL = 0,2773·17,5 = 4,852 L/h

Cevap

CL = 4,852 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 542 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 64)·74/(72·1,2) = 65,09 mL/min

Ayarlanmış doz

D = 1000·65,09/120 = 542,4 ≈ 542 mg

Cevap

D = 542 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations