Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
cefazolin 1 g4,5 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,5 mL.600 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde cefazolin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 4,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Order edilen doz 600 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mg4,5 mL+0,5 mL600 mg
V = mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 1000 mg toz içerir. 4,2 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,8 mL hacim ekliyor. Reçete 920 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

1000 mg4,2 mL + 0,8 mL920 mg
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
1:1000ampulV = ? mL

Bir adrenalin (epinefrin) ampulünün etiketinde 1:1000 (1 mg/mL) yazıyor. Anafilaksi için istem 0,5 mg IM. Hangi hacmi V çekersiniz?

1:10000,5 mg
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
100 mg/5 mLV = ? mL

20 kg ağırlığındaki bir çocuğa, 5 mL’de 100 mg içeren oral süspansiyondan doz başına 15 mg/kg istenmiştir. Hangi hacmi V verirsiniz?

20 kg15 mg/kg100 mg/5 mL
V = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 12 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 290 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 12 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 290 mgC₀ = 12 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
62 kg61 · kadınSCr 2,2 mg/dLfe​ = 0,6D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 61 yaşındaki bir kadın, 62 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,2 mg/dL (194 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan ciprofloxacin dozu 500 mg ve ilacın fe = 0,6 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

61 yıl62 kgkadınSCr = 2,2 mg/dL500 mgfe = 0,6CrCl normal 100 mL/min
D = mg

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 3 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

4,5 + 0,5 = 5 mL

Konsantrasyon

1000/5 = 200 mg/mL

Verilecek hacim

V = 600/200 = 3 mL

Cevap

V = 3 mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 4,6 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

4,2 + 0,8 = 5 mL
C = 1000/5 = 200 mg/mL

Hacim

V = 920/200 = 4,6 mL

Cevap

V = 4,6 mL
3.Doz hesapları

Cevap: V = 0,5 mL

Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Konsantrasyon

1:1000 = 1 g/1000 mL = 1 mg/mL

Hacim

V = 0,5/1 = 0,5 mL

Cevap

V = 0,5 mL

ABD etiketlerinde artık mg/mL yazıyor (1 mg/mL = 1:1000; 0,1 mg/mL = 1:10 000). 1 mg/mL adrenalini asla IV puşe vermeyin.

4.Doz hesapları

Cevap: V = 15 mL

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Ağırlığa göre doz

15·20 = 300 mg

Hacim

V = (300/100)·5 = 15 mL

Cevap

V = 15 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 6,7 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 290/12 = 24,17 L

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klerens

CL = 0,2773·24,17 = 6,7 L/h

Cevap

CL = 6,7 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 279 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 61)·62/(72·2,2)·0,85 = 26,28 mL/min

Doz kesri (Dettli)

Q = 1 − 0,6·(1 − 26,28/100) = 0,5577

Ayarlanmış doz

D = 0,5577·500 = 278,9 ≈ 279 mg

Cevap

D = 279 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations