Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
oxacillin 2 g11,5 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 1 mL.1500 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde oxacillin 2000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 11,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 1 mL ekliyor. Order edilen doz 1500 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

2000 mg11,5 mL+1 mL1500 mg
V = mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
5%30 g+1%coal tar? g2%coal tar

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Elinizde 30 g %5’lik coal tar merhem var. %2’lık bir merhem elde etmek için kaç gram m %1’lük coal tar merhem eklemelisiniz? En yakın tam grama yuvarlayın.

30 g · 5%1%2%
m = g
3.Doz hesaplarıOrta
60 kg20 mg/kg/gün2× günlükD = ? mg

Bir hasta 60 kg. Order edilen doz günde 20 mg/kg, 2 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

60 kg20 mg/kg/gün2× günlük
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
50%stokV₁ = ? mL

%50 (a/h) stok çözeltiden 500 mL %1 (a/h) çözelti hazırlamanız gerekiyor. Ne kadar stok hacmine V₁ ihtiyacınız var?

C₁ = 50%C₂ = 1%V₂ = 500 mL
V₁ = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 3 mg/LR = ? mg/minCL = 800 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 800 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 3 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?

CL = 800 mL/minCss = 3 mg/L
R = mg/min
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,5 L/kg3,6 → 12 mg/LLD = ? mg72 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 72 kg ağırlığındaki bir hastanın theophylline düzeyi 3,6 mg/L; hedef 12 mg/L. İlaç intravenöz olarak aminophylline (S = 0,8) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,5 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

72 kgVd = 0,5 L/kgC = 3,6 → 12 mg/LS = 0,8
LD = mg

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 9,4 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

11,5 + 1 = 12,5 mL

Konsantrasyon

2000/12,5 = 160 mg/mL

Verilecek hacim

V = 1500/160 = 9,375 ≈ 9,4 mL

Cevap

V = 9,4 mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: m = 90 g

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

5%: 2 − 1 = 1 pay
1%: 5 − 2 = 3 pay

Elinizdeki miktara göre ölçekleyin

m = 30·3/1 = 90 g

Cevap

m = 90 g

Kontrol: 30 g + 90 g = 120 g %2’lük merhem.

3.Doz hesapları

Cevap: D = 600 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

20·60 = 1200 mg

Doz başına

D = 1200/2 = 600 mg

Cevap

D = 600 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V₁ = 10 mL

Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Stok hacmi

V₁ = 1·500/50 = 10 mL

Cevap

V₁ = 10 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 2,4 mg/min

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/dk cinsinden klerens

800 mL/min = 0,8 L/min

İnfüzyon hızı

R = 0,8·3 = 2,4 mg/min

Cevap

R = 2,4 mg/min
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 378 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·72 = 36 L

Gereken artış

12 − 3,6 = 8,4 mg/L

Yükleme dozu

LD = 36·8,4/(0,8·1) = 378 mg

Cevap

LD = 378 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations