Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
ampicillin 1 g3,5 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,5 mL.? mg/mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 3,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?

1000 mg3,5 mL+0,5 mL
C = mg/mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 500 mg toz içerir. 9,5 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,5 mL hacim ekliyor. Reçete 180 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

500 mg9,5 mL + 0,5 mL180 mg
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
114 kgBSA = 2,03 m²375 mg/m²D = ? mg

114 kg ağırlığındaki bir hastanın vücut yüzey alanı 2,03 m². İstem 375 mg/m². Dozu D mg cinsinden bulun.

114 kgBSA = 2,03 m²375 mg/m²
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
50k birim250 mL? mL/h1250 birim/h

Bir infüzyon 250 mL'de 50000 ünite ilaç içeriyor. Order saatte 1250 ünite. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız?

50000 birim/250 mL1250 birim/h
R = mL/h
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)1 h6 mg/L5 h2,7 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 6 mg/L, t = 5 sa iken 2,7 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.

C1 = 6 mg/L (1 h)C2 = 2,7 mg/L (5 h)
k = h⁻¹
6.Klinik farmakokinetikZor
0,1110t (h)C (mg/L)Cpeak​ = 8τ = ?Ctrough​ = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 3,5 sa. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

t½ = 3,5 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: C = 250 mg/mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

3,5 + 0,5 = 4 mL

Konsantrasyon

C = 1000/4 = 250 mg/mL

Cevap

C = 250 mg/mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 3,6 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

9,5 + 0,5 = 10 mL
C = 500/10 = 50 mg/mL

Hacim

V = 180/50 = 3,6 mL

Cevap

V = 3,6 mL
3.Doz hesapları

Cevap: D = 761,2 mg

Body-surface-area dosing: many cytotoxic and some paediatric doses are prescribed per square metre of body surface area: dose (mg) = dose per m² × BSA (m²). The Mosteller formula estimates BSA = √(height (cm) × weight (kg)/3600).

Doz

D = 375·2,03 = 761,2 mg

Cevap

D = 761,2 mg
4.Doz hesapları

Cevap: R = 6,25 mL/h

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Konsantrasyon

50000/250 = 200 birim/mL

Pompa hızı

R = 1250/200 = 6,25 mL/h

Cevap

R = 6,25 mL/h
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: k = 0,1996 h⁻¹

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(6/2,7)/4 = 0,7985/4 = 0,1996 h⁻¹

Cevap

k = 0,1996 h⁻¹
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 10,5 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/3,5 = 0,198 h⁻¹

Doz aralığı

τ = ln(8/1)/0,198 = 2,079/0,198 = 10,5 h

Cevap

τ = 10,5 h

Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations