Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
2Alıştırma soruları
1.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir penisilin G flakonu 5 000 000 ünite içeriyor. Alıştırma etiketi üç konsantrasyon veriyor (tabloya bakın). 3,2 mL çözücü ekliyorsunuz. Order edilen doz 2 400 000 ünite. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
3,2 mL → 1 000 000 birim/mL2 400 000 birim
V = mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 500 mg toz içerir. 4,6 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,4 mL hacim ekliyor. Reçete 410 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
500 mg4,6 mL + 0,4 mL410 mg
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
18 kg ağırlığındaki bir çocuğa 3 mg/kg ilaç reçete edilmiştir. Stok çözelti 10 mg/mL içerir. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
18 kg3 mg/kg10 mg/mL
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
Bir hasta 96,8 lb ağırlığında. İstem tek doz olarak 1 mg/kg ve stok 1 mL’de 10 mg içeriyor. 1 kg = 2,2 lb kullanarak hangi hacmi V verirsiniz?
96,8 lb1 mg/kg10 mg/1 mL1 kg = 2,2 lb
V = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 62 kg ağırlığındaki bir hastaya digoxin tabletleriyle mcg/L cinsinden 0,8 düzeyine ulaşmak için yükleme yapılacak. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin biyoyararlanımı F = 0,7. Toplam oral yükleme dozunu LD mcg cinsinden bulun.
62 kgVd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli tobramycin dozları alan 66 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 1 mg/L, dağılım hacmi 0,3 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?
66 kgVd = 0,3 L/kgCpeak = 10 mg/LCtrough = 1 mg/L
D = mg
3Çözeltiler
1.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 2,4 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Etiketten konsantrasyon
3,2 mL → 1 000 000 birim/mL
Verilecek hacim
V = 2 400 000/1 000 000 = 2,4 mL
Cevap
V = 2,4 mL
2.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 4,1 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
4,6 + 0,4 = 5 mL
C = 500/5 = 100 mg/mL
Hacim
V = 410/100 = 4,1 mL
Cevap
V = 4,1 mL
3.Doz hesapları
Cevap: V = 5,4 mL
Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.
Vücut ağırlığından doz
D = 3·18 = 54 mg
Hacim
V = 54/10 = 5,4 mL
Şırıngada
Bu 10 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,2 mL’dir.
Cevap
V = 5,4 mL
4.Doz hesapları
Cevap: V = 4,4 mL
Dose calculation: the amount to give equals what is prescribed divided by what you have, times the quantity it comes in: amount = (desired dose/stock strength) × stock volume. Always keep the units the same (convert g to mg, mg to mcg first) and check that the answer is sensible.
kg cinsinden ağırlık
96,8/2,2 = 44 kg
Doz
1·44 = 44 mg
Hacim
V = (44/10)·1 = 4,4 mL
Cevap
V = 4,4 mL
5.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 496 mcg
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 7·62 = 434 L
Gereken etkin ilaç miktarı
Vd·C = 434·0,8 = 347,2 mcg
Yükleme dozu
LD = 347,2/(1·0,7) = 496 mcg
Cevap
LD = 496 mcg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
6.Klinik farmakokinetik
Cevap: D = 178,2 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.