Mühendislik Fiziği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Hidrostatik kuvvet

Derinlikteki basınç
p = ρgh
Düşey duvara etkiyen kuvvet
F = ρg·hc·A
Basınç merkezi
yp = yc + Ic/(ycA)
Dikdörtgen
Ic = bH³/12

Süreklilik ve Bernoulli

Süreklilik
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Debi
Q = A·v
Daire alanı
A = πd²/4

İdeal gaz yasası

İdeal gaz yasası
pV = nRT
Gaz sabiti
R = 8,314 J/(mol·K)
Birleşik gaz yasası
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mol
n = m/M
Sıcaklık
T[K] = T[°C] + 273,15

Isı makineleri ve soğutucular

Verim
η = W/QH = 1 − QC/QH
Carnot verimi
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
Soğutucu COP
COPR = QC/W
Isı pompası COP
COPHP = QH/W = COPR + 1
Enerji denkliği
QH = W + QC

Dalgalar, ses ve optik

Dalga sürati
v = fλ, T = 1/f
İp
v = √(T/μ), μ = m/L
Ses düzeyi
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Noktasal kaynak
I = P/(4πr²)
Duran dalgalar
ip ya da iki ucu açık boru fn = n·v/(2L); bir ucu kapalı boru fn = n·v/(4L), n tek
Doppler etkisi
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Kırılma indisi
n = c/v, λ = λ0/n
Snell yasası
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kritik açı
sin θc = n2/n1
Optik lif
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Mercekler ve aynalar
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Çift yarık
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Kırınım ağı
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Tek yarık
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Yöntem

  1. Problemin türünü belirleyin: dalga sürati, ses düzeyi, duran dalga, Doppler, kırılma, mercek ya da ayna veya girişim.
  2. Önce bağıntıyı yazın: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) veya n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Birimleri çevirin: nm, mm ve cm’yi m’ye; ve açıların normalden ölçülüp ölçülmediğini denetleyin.
  4. İşaretleri ve makullüğü denetleyin: sanal görüntünün dᵢ < 0’dır, yaklaşan kaynak daha tiz duyulur, kapalı borunun yalnızca tek harmonikleri vardır.

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
polisa = 4 m/s²otomobil16 m/s

Sabit 16 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 4 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabasının yetişmesi ne kadar sürer? t değerini bulun.

vcar = 16 m/sapolice = 4 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematikZor
AB: 25 m/s25 m

A topu 25 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Aynı anda B topu tam altındaki yerden 25 m/s hızla dik olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden hangi yükseklikte y karşılaşırlar?

H = 25 mv0B = 25 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Newton yasalarıOrta
θ = 25°a = ?m = 12 kg

12 kg’lık bir blok, yatayla 25° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 12 kgθ = 25°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 9 kg1,5 kgsürtünme yok

Yatay bir masa üzerindeki 9 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 1,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 9 kgm2 = 1,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 36 m/sθ = ?R = 120 m

Bir top düz zeminden 36 m/s hızla atılıyor ve 120 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.

v₀ = 36 m/sR = 120 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
h = 30 mv0​ = 28 m/s25°x = ?

Bir top 30 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 25° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 28 m/sθ = 25°h = 30 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.İş ve enerjiOrta
90 km/h8°2000 kg

Kütlesi 2000 kg olan bir otomobil 8° eğimli bir yokuşu sabit 90 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 450 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.

m = 2000 kgθ = 8°Fr = 450 Nv = 90 km/hg = 9,81 m/s²
P = kW
8.İş ve enerjiZor
h = 3,5 mL = 3,5 mμ = 0,3k = 1000 N/m

4 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 3,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,3) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 1000 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 4 kgh = 3,5 mL = 3,5 mμ = 0,3k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Momentum ve çarpışmalarOrta
7 kg84 m/s12 kgv′2​ = ?

Yatay olarak 25 m/s hızla giden 19 kg’lık bir mermi, aynı doğru boyunca hareket eden iki parçaya ayrılarak patlıyor. 7 kg’lık parça 84 m/s hızla ileri devam ediyor. 12 kg’lık parçanın hızı v′2 değerini bulun (ilk yönde pozitif).

M = 19 kgu = 25 m/sm1 = 7 kgv′1 = 84 m/sm2 = 12 kg
v′2 = m/s
10.Momentum ve çarpışmalarZor
12 m/s9 m/s

0,1 kg’lık bir top bir duvara 12 m/s hızla çarpıyor ve 9 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 20 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.

m = 0,1 kgvin = 12 m/svout = 9 m/sΔt = 20 ms
Favg = N
11.Hidrostatik kuvvetOrta
kapakd = 2,5 mH = 2 m

3 m genişliğinde düşey dikdörtgen bir kapak, su dolu bir tankın duvarında, üst kenarı yüzeyin 2,5 m altında bulunuyor. Kapağa etkiyen bileşke hidrostatik kuvvet F değerini bulun.

d = 2,5 mH = 2 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Hidrostatik kuvvetZor
kapakd = 2,5 mH = 2,5 m

1 m genişliğinde düşey dikdörtgen bir kapak, gliserin dolu bir tankın duvarında, üst kenarı yüzeyin 2,5 m altında bulunuyor. Kapağa etkiyen bileşke hidrostatik kuvvet F değerini bulun.

d = 2,5 mH = 2,5 mb = 1 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Süreklilik ve BernoulliOrta
12d1​ = 100 mm, p1​ = 270 kPad2​ = 50 mm, p2​ = ?

Su, 100 mm değerinden 50 mm değerine daralan yatay bir borudan akıyor. Geniş bölümde basınç 270 kPa, hız 1,5 m/s. Kayıpları ihmal ederek dar bölümdeki basınç p2 değerini bulun.

d1 = 100 mmd2 = 50 mmp1 = 270 kPav1 = 1,5 m/sρ = 1000 kg/m³
p2 = kPa
14.Süreklilik ve BernoulliZor
H = ?d1​ = 75 mmp1​ = 20 kPad2​ = 20 mm

Bir fıskiye lülesi dik olarak yukarı bakıyor. Lülenin hemen altında besleme borusunun çapı 75 mm ve gösterge basıncı 20 kPa’dır. Lüle çıkış çapı 20 mm’dir ve lüle boyunca yükseklik farkı ihmal edilebilir. Kayıpları ve hava direncini ihmal ederek jetin lülenin üstüne çıktığı yükseklik H değerini bulun. g = 9,81 m/s² alın.

d1 = 75 mmp1 = 20 kPa (etkin)d2 = 20 mmρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
H = m
15.İdeal gaz yasasıOrta
490 g N₂V = 50 LT = 25 °CP = ?

50 L hacimli bir tank, 25 °C sıcaklığında 490 g N₂ içeriyor. İdeal gaz kabul edip basınç P değerini bulun.

m = 490 gM = 28,01 g/molV = 50 LT = 25 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.İdeal gaz yasasıZor
O₂, M = 32 g/molP = 650 kPaT = 110 °Cρ = ?

O₂ gazının 650 kPa ve 110 °C koşullarındaki yoğunluğu ρ değerini ideal gaz kabul ederek bulun.

M = 32 g/molP = 650 kPaT = 110 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
17.Isı makineleri ve soğutucularOrta
TH​ = 525 °CTL​ = 10 °CEQH​ = 700 kJQL​W = ?

Bir ısı makinesi 525 °C sıcaklığındaki sıcak kaynak ile 10 °C sıcaklığındaki soğuk kaynak arasında çalışıyor. 700 kJ ısı alıyor. Üretebileceği en fazla iş Wmax değerini bulun.

TH = 525 °CTL = 10 °CQH = 700 kJ
Wmax = kJ
18.Isı makineleri ve soğutucularZor
TH​ = 22 °CTL​ = 7 °CHPQ̇H​ = 20 kWQ̇L​Ẇ = ?

Bir ısı pompası 7 °C’deki bir kaynaktan ısı alarak 22 °C’deki bir ısıtma sistemine 20 kW ısı veriyor. Gerçek COP’u bu sıcaklıklar arasındaki Carnot COP’unun %35’idir. Harcadığı elektrik gücü Ẇ değerini bulun.

TH = 22 °CTL = 7 °CηII = 35%Q̇H = 20 kW
Ẇ = kW
19.Dalgalar, ses ve optikOrta
θc = ?90°kron cam, n1​ = 1,50gliserin, n2​ = 1,47

Işık, kron cam içinde (n = 1,50) gliserin (n = 1,47) ile düz bir sınıra doğru ilerliyor. Ötesinde tam yansıdığı kritik açıyı, θc, bulun.

n1 = 1,50n2 = 1,47
θc = °
20.Dalgalar, ses ve optikZor
f1​ = 8 cmf2​ = −20 cm20 cm20 cm

İki ince mercek aynı eksen üzerinde, birbirinden 20 cm uzaklıkta duruyor: odak uzaklığı f₁ = 8 cm olan 1. mercek ve f₂ = −20 cm olan 2. mercek. Bir cisim 1. merceğin 20 cm önünde duruyor. Son görüntünün konumunu, di2, 2. merceğe göre bulun (2. merceğin ötesinde pozitif, gerçek-pozitif kuralı).

f1 = 8 cmf2 = −20 cms = 20 cmdo = 20 cm
di2 = cm

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 8 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Eşit mesafeler

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·16/4 = 8 s

Cevap

t = 8 s

O anda polis arabası 2v = 32 m/s hızla hareket eder.

2.Kinematik

Cevap: y = 20,09 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Karşılaşma zamanı

Yukarısı pozitif, yer y = 0.

25 − ½g·t² = 25·t − ½g·t² → t = 25/25 = 1 s

Karşılaşma yüksekliği

y = 25·1 − ½·9,81·1² = 20,09 m

Cevap

y = 20,09 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 3,257 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 25° − 0,1·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0,09063) = 3,257 m/s²

Cevap

a = 3,257 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 1,401 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (14,71 − 0)/10,5 = 1,401 m/s²

Cevap

a = 1,401 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: θ = 32,64 °

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Menzil formülü

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·120/36² = 0,9083

Açı

2θ = 65,28° → θ = 32,64°

Cevap

θ = 32,64°

Diğer çözüm 90° − θ = 57,36°.

6.Eğik atış

Cevap: x = 100,4 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 28·cos 25° = 25,38 m/s
vy = v0·sin θ = 28·sin 25° = 11,83 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 30 + 11,83·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (11,83 + √(140 + 588,6))/9,81 = 3,958 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 25,38·3,958 = 100,4 m

Cevap

x = 100,4 m
7.İş ve enerji

Cevap: P = 79,51 kW

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.

İtici kuvvet

m·g = 2000·9,81 = 19620 N
mg·sin θ = 19620·sin 8° = 2731 N
F = 2731 + 450 = 3181 N

Güç

v = 90/3,6 = 25 m/s
P = F·v = 3181·25 = 79514 W = 79,51 kW

Cevap

P = 79,51 kW
8.İş ve enerji

Cevap: x = 43,85 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 39,24·(3,5 − 0,3·3,5) = 96,14 J

En büyük sıkışma

½kx² = 96,14 → x = √(2·96,14/1000) = 0,4385 m = 43,85 cm

Cevap

x = 43,85 cm
9.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = −9,417 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Önceki momentum

p = M·u = 19·25 = 475 kg·m/s

Sonraki momentum

475 = 7·84 + 12·v′2
v′2 = (475 − 588)/12 = −9,417 m/s

Cevap

v′2 = −9,417 m/s

Eksi işareti ikinci parçanın geriye doğru uçtuğu anlamına gelir.

10.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: Favg = 105 N

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,1·(9 + 12) = 2,1 N·s

Ortalama kuvvet

Favg = J/Δt = 2,1/0,02 = 105 N

Cevap

Favg = 105 N
11.Hidrostatik kuvvet

Cevap: F = 206 kN

Düzlem yüzeye hidrostatik kuvvet: F = ρ·g·yc·A. Her zaman ağırlık merkezinin altında bulunan basınç merkezinde, ycp = yc + Ic/(ycA), etkir.

Ağırlık merkezi derinliği ve alan

yc = d + H/2 = 2,5 + 2/2 = 3,5 m
A = H·b = 2·3 = 6 m²
kapakd = 2,5 mH = 2 mF

Bileşke kuvvet

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·6 = 206 kN

Cevap

F = 206 kN
12.Hidrostatik kuvvet

Cevap: F = 115,9 kN

Düzlem yüzeye hidrostatik kuvvet: F = ρ·g·yc·A. Her zaman ağırlık merkezinin altında bulunan basınç merkezinde, ycp = yc + Ic/(ycA), etkir.

Ağırlık merkezi derinliği ve alan

yc = d + H/2 = 2,5 + 2,5/2 = 3,75 m
A = H·b = 2,5·1 = 2,5 m²
kapakd = 2,5 mH = 2,5 mF

Bileşke kuvvet

F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·3,75·2,5 = 115,9 kN

Cevap

F = 115,9 kN
13.Süreklilik ve Bernoulli

Cevap: p2 = 253,1 kPa

Süreklilik ve Bernoulli: sıkıştırılamaz bir akışkan için debi her kesitte aynıdır, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Kayıpsız bir akım çizgisi boyunca p + ½ρv² + ρgz sabittir; bu yüzden akışkanın daha hızlı ya da daha yüksek olduğu yerde basınç daha düşüktür.

Süreklilik ve Bernoulli

Pa ile çalışın, sonra kPa elde etmek için 1000’e bölün.

v2 = v1·(d1/d2)² = 1,5·(100/50)² = 6 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(1,5² − 6²)/1000 = −16,88 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) = 270 + (−16,88) = 253,1 kPa

Cevap

p2 = 253,1 kPa
14.Süreklilik ve Bernoulli

Cevap: H = 2,049 m

Süreklilik ve Bernoulli: sıkıştırılamaz bir akışkan için debi her kesitte aynıdır, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Kayıpsız bir akım çizgisi boyunca p + ½ρv² + ρgz sabittir; bu yüzden akışkanın daha hızlı ya da daha yüksek olduğu yerde basınç daha düşüktür.

Çıkış hızı

β = 20/75 = 0,2667
v2 = √(2p1/(ρ(1 − β⁴))) = √(2·20000/(1000·0,9949)) = 6,341 m/s

Jetin yüksekliği

Jet boyunca Bernoulli: tepede hız sıfırdır ve basınç yine atmosfer basıncıdır.

H = v2²/(2g) = 6,341²/(2·9,81) = 2,049 m

Cevap

H = 2,049 m
15.İdeal gaz yasası

Cevap: P = 867,3 kPa

İdeal gaz yasası: PV = nRT, n = m/M ile.

Mol

n = m/M = 490/28,01 = 17,49 mol
T = 25 + 273,15 = 298,1 K

Basınç

P = nRT/V = 17,49·8,314·298,1/0,05 = 867,3 kPa

Cevap

P = 867,3 kPa
16.İdeal gaz yasası

Cevap: ρ = 6,53 kg/m³

İdeal gaz yoğunluğu: ρ = PM/(RT).

Gaz yasasını düzenleyin

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 110 + 273,15 = 383,1 K

Yoğunluk

ρ = 650·32/(8,314·383,1) = 6,53 kg/m³

Cevap

ρ = 6,53 kg/m³
17.Isı makineleri ve soğutucular

Cevap: Wmax = 451,7 kJ

İkinci yasa sınırları: mutlak sıcaklıkları TH ve TL olan kaynaklar arasında çalışan hiçbir çevrim tersinir (Carnot) çevrimi geçemez: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) ve COPHP,max = TH/(TH − TL). Enerji her zaman korunur: QH = W + QL.

Mutlak sıcaklıklar

TH = 525 + 273,15 = 798,1 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K

Carnot verimi

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 283,1/798,1 = 64,52 %

En fazla iş

Wmax = ηmax·QH = 0,6452·700 = 451,7 kJ

Cevap

Wmax = 451,7 kJ
18.Isı makineleri ve soğutucular

Cevap: Ẇ = 2,904 kW

İkinci yasa sınırları: mutlak sıcaklıkları TH ve TL olan kaynaklar arasında çalışan hiçbir çevrim tersinir (Carnot) çevrimi geçemez: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) ve COPHP,max = TH/(TH − TL). Enerji her zaman korunur: QH = W + QL.

Mutlak sıcaklıklar

TH = 22 + 273,15 = 295,1 K
TL = 7 + 273,15 = 280,1 K

Carnot ve gerçek COP

COPmax = 295,1/(295,1 − 280,1) = 19,68
COP = 0,35·19,68 = 6,887

Giriş gücü

Ẇ = Q̇H/COP = 20/6,887 = 2,904 kW

Cevap

Ẇ = 2,904 kW
19.Dalgalar, ses ve optik

Cevap: θc = 78,52 °

Geometrik optik: bir sınırda n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (Snell yasası); açılar normalden ölçülür ve n = c/v. Daha yavaş bir ortama geçerken ışın normale doğru kırılır. Daha yoğun bir ortamdan (n₁ > n₂) kritik açının θc = arcsin(n₂/n₁) ötesinde ışığın tamamı yansır: toplam iç yansıma. İnce mercekler ve küresel aynalar 1/f = 1/do + 1/di denklemine uyar; büyütme m = −di/do’dır. İşaret kuralı: yakınsak mercek ve çukur ayna için f > 0 (f = R/2), ıraksak mercek ve tümsek ayna için f < 0; gerçek görüntü için di > 0, sanal görüntü için di < 0 ve ters görüntü için m < 0.

90°’de kırılma

sin θc = n₂/n₁ = 1,47/1,50 = 0,98

Kritik açı

θc = arcsin(0,98) = 78,52°

Cevap

θc = 78,52°
20.Dalgalar, ses ve optik

Cevap: di2 = −5 cm

Geometrik optik: bir sınırda n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (Snell yasası); açılar normalden ölçülür ve n = c/v. Daha yavaş bir ortama geçerken ışın normale doğru kırılır. Daha yoğun bir ortamdan (n₁ > n₂) kritik açının θc = arcsin(n₂/n₁) ötesinde ışığın tamamı yansır: toplam iç yansıma. İnce mercekler ve küresel aynalar 1/f = 1/do + 1/di denklemine uyar; büyütme m = −di/do’dır. İşaret kuralı: yakınsak mercek ve çukur ayna için f > 0 (f = R/2), ıraksak mercek ve tümsek ayna için f < 0; gerçek görüntü için di > 0, sanal görüntü için di < 0 ve ters görüntü için m < 0.

1. merceğin görüntüsü

1/di1 = 1/8 − 1/20 → di1 = 13,33 cm

2. mercek için cisim

do2 = 20 − 13,33 = 6,667 cm

Son görüntü

1/di2 = 1/(−20) − 1/6,667 → di2 = −5 cm

Cevap

di2 = −5 cm

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers