Birimleri çevirin: nm, mm ve cm’yi m’ye; ve açıların normalden ölçülüp ölçülmediğini denetleyin.
İşaretleri ve makullüğü denetleyin: sanal görüntünün dᵢ < 0’dır, yaklaşan kaynak daha tiz duyulur, kapalı borunun yalnızca tek harmonikleri vardır.
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Bir uçağın kalkış için 240 km/h hıza ihtiyacı var ve kullanılabilir pist 1400 m uzunluğunda. Durgun hâlden başlayarak hangi sabit ivmeye a ihtiyaç duyar?
v₀ = 0v = 240 km/hs = 1400 m
a = m/s²
2.KinematikZor
Bir top, yerden 35 m yükseklikteki bir çatının kenarından 8 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 8 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
4 kg ve 2 kg’lık kütleler, hafif bir iple bağlı olarak hafif ve sürtünmesiz bir makaranın iki yanında asılı. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.
m1 = 4 kgm2 = 2 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Newton yasalarıZor
Yatay bir masa üzerindeki 5,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.
m1 = 5,5 kgm2 = 5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 55° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Topun ulaştığı en büyük yükseklik H değerini bulun.
v0 = 30 m/sθ = 55°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Eğik atışZor
Bir top yer seviyesinden 37 m/s hızla ve yatayın 65° üstünde atılıyor. İnerken 29 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.
v₀ = 37 m/sθ = 65°hroof = 29 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.İş ve enerjiOrta
1 kg kütleli bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğimde 15 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,4. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 1 kgθ = 30°μ = 0,4d = 15 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.İş ve enerjiZor
Kütlesi 2 kg olan bir blok, 20° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 15 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25’tür. Blok eğim boyunca 6 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.
5 m/s hızla giden 0,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 3,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra birinci kızağın hızı v′1 değerini bulun (ilk hareket yönü pozitif).
m1 = 0,5 kgm2 = 3,5 kgv1 = 5 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
10.Momentum ve çarpışmalarZor
800 kg’lık bir otomobil park hâlindeki 1000 kg’lık bir otomobile çarpıyor. Enkazlar birbirine kenetleniyor ve durmadan önce 13,5 m kayıyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Birinci otomobilin çarpışmadan hemen önceki hızı v1 değerini bulun.
2 m genişliğinde düşey dikdörtgen bir kapak, su dolu bir tankın duvarında, üst kenarı yüzeyin 1 m altında bulunuyor. Kapağa etkiyen bileşke hidrostatik kuvvet F değerini bulun.
1,5 m genişliğinde düşey dikdörtgen bir kapak, yağ dolu bir tankın duvarında, üst kenarı yüzeyin 4 m altında bulunuyor. Basınç merkezinin yüzeyden derinliği ycp değerini bulun.
d = 4 mH = 1 mb = 1,5 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Süreklilik ve BernoulliOrta
Su, 75 mm değerinden 40 mm değerine daralan yatay bir borudan akıyor. Geniş bölümde basınç 240 kPa, hız 2,5 m/s. Kayıpları ihmal ederek dar bölümdeki basınç p2 değerini bulun.
Su, 75 mm değerinden 50 mm değerine daralan ve 5 m yükselen bir boruda yukarı akıyor. Kesit 1’de basınç 360 kPa, hız 1,5 m/s. Kayıpları ihmal ederek kesit 2’deki basınç p2 değerini bulun.
Bir ısı makinesi 300 °C sıcaklığındaki sıcak kaynak ile 10 °C sıcaklığındaki soğuk kaynak arasında çalışıyor. 3400 kJ ısı alıyor. Üretebileceği en fazla iş Wmax değerini bulun.
TH = 300 °CTL = 10 °CQH = 3400 kJ
Wmax = kJ
18.Isı makineleri ve soğutucularZor
Bir buzdolabı, 25 °C sıcaklığındaki bir mutfakta soğuk bölmesini -18 °C sıcaklığında tutuyor ve soğuk bölmeden 0,5 kW ısı çekiyor. Gereken en küçük güç girdisi Ẇmin değerini bulun.
TH = 25 °CTL = -18 °CQ̇L = 0,5 kW
Ẇmin = kW
19.Dalgalar, ses ve optikOrta
İki ucu açık bir boru, 0,8 m uzunluğundadır. Ses sürati 343 m/s’dir. temel (birinci harmonik) frekansını, f1, bulun.
v = 343 m/sn = 1L = 0,8 m
f1 = Hz
20.Dalgalar, ses ve optikZor
Milimetrede 600 çizgili bir ağ, bir spektrum çizgisinin 2. mertebe maksimumunu doğrudan geçiş doğrultusundan 32,7° açıyla gösteriyor. Çizginin dalga boyunu, λ, bulun.
N = 600 mm⁻¹θ2 = 32,7°m = 2
λ = nm
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: a = 1,587 m/s²
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Birimler
v = 240/3,6 = 66,67 m/s
İvme
a = v²/(2s) = 66,67²/(2·1400) = 1,587 m/s²
Cevap
a = 1,587 m/s²
2.Kinematik
Cevap: t = 3,608 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−35 = 8·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 8·t − 35 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (8 + √(8² + 2·9,81·35))/9,81 = 3,608 s
Cevap
t = 3,608 s
3.Newton yasaları
Cevap: T = 26,16 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
İvme
Net itici kuvvet ağırlıkların farkıdır; toplam kütleyi hareket ettirir.
a = (4 − 2)·9,81/(4 + 2) = 3,27 m/s²
Hafif kütleden ip gerilmesi
T − m2·g = m2·a → T = 2·(9,81 + 3,27) = 26,16 N
Cevap
T = 26,16 N
4.Newton yasaları
Cevap: T = 25,69 N
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 30·cos 55° = 17,21 m/s
vy = v0·sin θ = 30·sin 55° = 24,57 m/s
En yüksek nokta
Tepede düşey hız sıfırdır: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 24,57²/(2·9,81) = 30,78 m
Cevap
H = 30,78 m
6.Eğik atış
Cevap: x = 91,02 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 15,64 m/s, vy = 33,53 m/s
Çatıya iniş süresi
Büyük kök: top iniyor.
29 = 33,53·t − 4,905·t²
t = (33,53 + √(33,53² − 2·9,81·29))/9,81 = 5,821 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 15,64·5,821 = 91,02 m
Cevap
x = 91,02 m
7.İş ve enerji
Cevap: Wf = 50,97 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 9,81·0,866 = 8,496 N
F = μN = 0,4·8,496 = 3,398 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 3,398·15 = 50,97 J
Cevap
Wf = 50,97 J
8.İş ve enerji
Cevap: v = 4,699 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Eğim boyunca kuvvetler
m·g = 2·9,81 = 19,62 N
mg·sin θ = 6,71 N
μ·mg·cos θ = 4,609 N
İş–enerji
½mv² = (15 − 11,32)·6 = 22,08 J
v = √(2·22,08/2) = 4,699 m/s
Cevap
v = 4,699 m/s
9.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′1 = −3,75 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Duran hedefle esnek çarpışma
Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.
v′1 = (0,5 − 3,5)/(0,5 + 3,5)·5 = −3,75 m/s
v′2 = 2·0,5/(0,5 + 3,5)·5 = 1,25 m/s
Cevap
v′1 = −3,75 m/s
Eksi işareti, birinci kızağın geri sektiği anlamına gelir.
10.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v1 = 30,64 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Süreklilik ve Bernoulli: sıkıştırılamaz bir akışkan için debi her kesitte aynıdır, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Kayıpsız bir akım çizgisi boyunca p + ½ρv² + ρgz sabittir; bu yüzden akışkanın daha hızlı ya da daha yüksek olduğu yerde basınç daha düşüktür.
Süreklilik ve Bernoulli
Pa ile çalışın, sonra kPa elde etmek için 1000’e bölün.
Süreklilik ve Bernoulli: sıkıştırılamaz bir akışkan için debi her kesitte aynıdır, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Kayıpsız bir akım çizgisi boyunca p + ½ρv² + ρgz sabittir; bu yüzden akışkanın daha hızlı ya da daha yüksek olduğu yerde basınç daha düşüktür.
Süreklilik ve Bernoulli
Pa ile çalışın, sonra kPa elde etmek için 1000’e bölün.
İkinci yasa sınırları: mutlak sıcaklıkları TH ve TL olan kaynaklar arasında çalışan hiçbir çevrim tersinir (Carnot) çevrimi geçemez: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) ve COPHP,max = TH/(TH − TL). Enerji her zaman korunur: QH = W + QL.
Mutlak sıcaklıklar
TH = 300 + 273,15 = 573,1 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K
Carnot verimi
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 283,1/573,1 = 50,6 %
En fazla iş
Wmax = ηmax·QH = 0,506·3400 = 1720 kJ
Cevap
Wmax = 1720 kJ
18.Isı makineleri ve soğutucular
Cevap: Ẇmin = 0,08426 kW
İkinci yasa sınırları: mutlak sıcaklıkları TH ve TL olan kaynaklar arasında çalışan hiçbir çevrim tersinir (Carnot) çevrimi geçemez: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) ve COPHP,max = TH/(TH − TL). Enerji her zaman korunur: QH = W + QL.
En az işi, en yüksek COP’a sahip tersinir bir makine gerektirir.
Ẇmin = Q̇L/COP = 0,5/5,934 = 0,08426 kW
Cevap
Ẇmin = 0,08426 kW
19.Dalgalar, ses ve optik
Cevap: f1 = 214,4 Hz
Duran dalgalar ve Doppler etkisi: iki ucu sabit bir ip ya da iki ucu açık bir boru içine tam sayıda yarım dalga boyu sığdırır: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Bir ucu kapalı bir borunun kapalı ucunda düğüm, açık ucunda karın vardır: L = nλ/4, yalnızca tek n ile, fn = n·v/(4L). Kaynak ya da gözlemci aralarındaki doğru boyunca hareket ettiğinde f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): birbirine doğru hareket için üstteki işaretleri kullanın. Frekansları yaklaşık eşit iki dalga |f₁ − f₂| frekansıyla vurum yapar.
Bu modun dalga boyu
λ = 2L/n = 2·0,8/1 = 1,6 m
Frekans
f = v/λ = 343/1,6 = 214,4 Hz
Cevap
f1 = 214,4 Hz
20.Dalgalar, ses ve optik
Cevap: λ = 450,2 nm
Girişim ve kırınım: aralarında d uzaklığı olan iki yarıktan gelen ışık, ekrandaki bir noktaya d·sin θ yol farkıyla ulaşır. Aydınlık saçaklar d·sin θ = mλ olan yerlerde görünür (m = 0, ±1, ±2, …). L ≫ d uzaklığındaki bir ekran için m. aydınlık saçak y = mλL/d konumundadır ve saçak aralığı Δy = λL/d’dir. Milimetrede N çizgisi olan bir ağın d = 1/N’dir ve d·sin θ = mλ’da keskin maksimumları vardır; sin θ ≤ 1 olduğundan en yüksek mertebe m ≤ d/λ olan en büyük tam sayıdır. a genişliğindeki tek bir yarığın karanlık saçakları a·sin θ = mλ’dadır, m = ±1, ±2, …