Mühendislik Fiziği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Hidrostatik kuvvet

Derinlikteki basınç
p = ρgh
Düşey duvara etkiyen kuvvet
F = ρg·hc·A
Basınç merkezi
yp = yc + Ic/(ycA)
Dikdörtgen
Ic = bH³/12

Süreklilik ve Bernoulli

Süreklilik
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Debi
Q = A·v
Daire alanı
A = πd²/4

İdeal gaz yasası

İdeal gaz yasası
pV = nRT
Gaz sabiti
R = 8,314 J/(mol·K)
Birleşik gaz yasası
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mol
n = m/M
Sıcaklık
T[K] = T[°C] + 273,15

Isı makineleri ve soğutucular

Verim
η = W/QH = 1 − QC/QH
Carnot verimi
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
Soğutucu COP
COPR = QC/W
Isı pompası COP
COPHP = QH/W = COPR + 1
Enerji denkliği
QH = W + QC

Dalgalar, ses ve optik

Dalga sürati
v = fλ, T = 1/f
İp
v = √(T/μ), μ = m/L
Ses düzeyi
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Noktasal kaynak
I = P/(4πr²)
Duran dalgalar
ip ya da iki ucu açık boru fn = n·v/(2L); bir ucu kapalı boru fn = n·v/(4L), n tek
Doppler etkisi
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Kırılma indisi
n = c/v, λ = λ0/n
Snell yasası
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kritik açı
sin θc = n2/n1
Optik lif
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Mercekler ve aynalar
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Çift yarık
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Kırınım ağı
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Tek yarık
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Yöntem

  1. Problemin türünü belirleyin: dalga sürati, ses düzeyi, duran dalga, Doppler, kırılma, mercek ya da ayna veya girişim.
  2. Önce bağıntıyı yazın: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) veya n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Birimleri çevirin: nm, mm ve cm’yi m’ye; ve açıların normalden ölçülüp ölçülmediğini denetleyin.
  4. İşaretleri ve makullüğü denetleyin: sanal görüntünün dᵢ < 0’dır, yaklaşan kaynak daha tiz duyulur, kapalı borunun yalnızca tek harmonikleri vardır.

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)4,444 s22,22

80 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 80 km/ha = −5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
a = 22 m/s²

Bir model roket durgun hâlden dik olarak yukarı fırlatılıyor. Motoru ona 2,5 s boyunca 22 m/s² sabit yukarı ivme veriyor; ardından motor duruyor ve roket serbestçe hareket ediyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Roketin ulaştığı en büyük yükseklik hmax değerini bulun.

a = 22 m/s²t1 = 2,5 sg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Newton yasalarıOrta
θ = 20°a = ?m = 18 kg

18 kg’lık bir blok, yatayla 20° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 18 kgθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 6,5 kg3 kgsürtünme yok

Yatay bir masa üzerindeki 6,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 3 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 6,5 kgm2 = 3 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
51 my = ?v0​ = 36 m/s70°

Bir top düz zeminden 36 m/s hızla ve yatayın 70° üstünde, 51 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 36 m/sθ = 70°x = 51 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 5 mv0​ = 31 m/s30°x = ?

Bir top 5 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 30° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 31 m/sθ = 30°h = 5 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.İş ve enerjiOrta
90°L = 1 m5 kg

Kütlesi 5 kg olan bir top, 1 m uzunluğunda hafif bir ipe asılıdır. İp düşeyle 90° açı yapana kadar yana çekiliyor ve durgun hâlden bırakılıyor. Top en alt noktadan geçerken ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 5 kgL = 1 mθ = 90°g = 9,81 m/s²
T = N
8.İş ve enerjiZor
3 kg3 kgμ = 0,2d = 2,5 m

Kütlesi 3 kg olan bir blok pürüzlü yatay bir masada duruyor (μ = 0,2). Ondan çıkan hafif bir ip, masanın kenarındaki sürtünmesiz bir makaradan geçerek kütlesi 3 kg olan asılı bir bloğa bağlanıyor. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. Asılı blok 2,5 m düştükten sonra blokların hızı v değerini bulun.

m1 = 3 kgm2 = 3 kgμ = 0,2d = 2,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Momentum ve çarpışmalarOrta
4,5 kg4 m/s5 kg

4 m/s hızla giden 4,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 4,5 kgm2 = 5 kgv1 = 4 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Momentum ve çarpışmalarZor
17 m/s4 m/s

0,25 kg’lık bir top bir duvara 17 m/s hızla çarpıyor ve 4 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 50 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,25 kgvin = 17 m/svout = 4 m/sΔt = 50 ms
J = N·s
11.Hidrostatik kuvvetOrta
kapakd = 0,5 mH = 1,5 m

1 m genişliğinde düşey dikdörtgen bir kapak, su dolu bir tankın duvarında, üst kenarı yüzeyin 0,5 m altında bulunuyor. Kapağa etkiyen bileşke hidrostatik kuvvet F değerini bulun.

d = 0,5 mH = 1,5 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Hidrostatik kuvvetZor
kapakd = 2,5 mH = 2 m

3 m genişliğinde düşey dikdörtgen bir kapak, su dolu bir tankın duvarında, üst kenarı yüzeyin 2,5 m altında bulunuyor. Kapağa etkiyen bileşke hidrostatik kuvvet F değerini bulun.

d = 2,5 mH = 2 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Süreklilik ve BernoulliOrta
12d1​ = 75 mm, p1​ = 280 kPad2​ = 25 mm, p2​ = ?

Su, 75 mm değerinden 25 mm değerine daralan yatay bir borudan akıyor. Geniş bölümde basınç 280 kPa, hız 1 m/s. Kayıpları ihmal ederek dar bölümdeki basınç p2 değerini bulun.

d1 = 75 mmd2 = 25 mmp1 = 280 kPav1 = 1 m/sρ = 1000 kg/m³
p2 = kPa
14.Süreklilik ve BernoulliZor
12d1​ = 200 mm, p1​ = 150 kPad2​ = 75 mm, p2​ = ?Δz = 4 m

Su, 200 mm değerinden 75 mm değerine daralan ve 4 m yükselen bir boruda yukarı akıyor. Kesit 1’de basınç 150 kPa, hız 0,5 m/s. Kayıpları ihmal ederek kesit 2’deki basınç p2 değerini bulun.

d1 = 200 mmd2 = 75 mmp1 = 150 kPav1 = 0,5 m/sΔz = 4 mρ = 1000 kg/m³
p2 = kPa
15.İdeal gaz yasasıOrta
210 g CO₂V = 5 LT = 40 °CP = ?

5 L hacimli bir tank, 40 °C sıcaklığında 210 g CO₂ içeriyor. İdeal gaz kabul edip basınç P değerini bulun.

m = 210 gM = 44,01 g/molV = 5 LT = 40 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.İdeal gaz yasasıZor
Durum 1Durum 2

Sabit miktarda O₂, 250 kPa, 5 L, 20 °C durumundan 650 kPa ve 90 °C durumuna geçiyor. Yeni hacim V2 değerini bulun.

P1 = 250 kPaV1 = 5 LT1 = 20 °CP2 = 650 kPaT2 = 90 °C
V2 = L
17.Isı makineleri ve soğutucularOrta
TH​ = 425 °CTL​ = 35 °CEQH​ = 4000 kJQL​W = ?

Bir ısı makinesi 425 °C sıcaklığındaki sıcak kaynak ile 35 °C sıcaklığındaki soğuk kaynak arasında çalışıyor. 4000 kJ ısı alıyor. Üretebileceği en fazla iş Wmax değerini bulun.

TH = 425 °CTL = 35 °CQH = 4000 kJ
Wmax = kJ
18.Isı makineleri ve soğutucularZor
TH​ = 35 °CTL​ = -10 °CHPQ̇H​ = 14 kWQ̇L​Ẇ = ?

Bir ısı pompası -10 °C’deki bir kaynaktan ısı alarak 35 °C’deki bir ısıtma sistemine 14 kW ısı veriyor. Gerçek COP’u bu sıcaklıklar arasındaki Carnot COP’unun %50’idir. Harcadığı elektrik gücü Ẇ değerini bulun.

TH = 35 °CTL = -10 °CηII = 50%Q̇H = 14 kW
Ẇ = kW
19.Dalgalar, ses ve optikOrta
Pβ = ?r = 1 m

Küçük bir hoparlör, 1 W ses gücünü her yöne eşit olarak yayar. 1 m uzaklıktaki ses şiddeti düzeyini, β, bulun.

P = 1 Wr = 1 mI0 = 10⁻¹² W/m²
β = dB
20.Dalgalar, ses ve optikZor
λ = 500 nmθ2​ = ?

500 nm dalga boylu ışık, milimetrede 200 çizgili bir ağa dik olarak düşüyor. 2. mertebe maksimumunun açısını, θ2, bulun.

N = 200 mm⁻¹λ = 500 nmm = 2
θ2 = °

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 49,38 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·5) = 49,38 m

Cevap

s = 49,38 m
2.Kinematik

Cevap: hmax = 222,9 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Motorlu evre

v₁ = 22·2,5 = 55 m/s
h₁ = ½·22·2,5² = 68,75 m

Yukarı serbest uçuş

Tepede hız sıfırdır.

Δh = v₁²/(2g) = 55²/(2·9,81) = 154,2 m
hmax = 68,75 + 154,2 = 222,9 m

Cevap

hmax = 222,9 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 1,051 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 20° − 0,25·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0,2349) = 1,051 m/s²

Cevap

a = 1,051 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 3,098 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (29,43 − 0)/9,5 = 3,098 m/s²

Cevap

a = 3,098 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: y = 55,97 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Duvara kadar süre

vx = 36·cos 70° = 12,31 m/s
t = x/vx = 51/12,31 = 4,142 s

O andaki yükseklik

y = 33,83·4,142 − ½·9,81·4,142² = 55,97 m

Cevap

y = 55,97 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: x = 92,76 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 31·cos 30° = 26,85 m/s
vy = v0·sin θ = 31·sin 30° = 15,5 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 5 + 15,5·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (15,5 + √(240,2 + 98,1))/9,81 = 3,455 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 26,85·3,455 = 92,76 m

Cevap

x = 92,76 m
7.İş ve enerji

Cevap: T = 147,2 N

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.

Alttaki hız

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1·(1 − cos 90°) = 19,62 m²/s²

Alttaki kuvvetler

m·g = 5·9,81 = 49,05 N
T = mg + mv²/L = 49,05 + 5·19,62/1 = 147,2 N

Cevap

T = 147,2 N

Kontrol: T = mg(3 − 2cos θ) = 147,2 N.

8.İş ve enerji

Cevap: v = 4,429 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Açığa çıkan ve kaybolan enerji

m₂g·d = 29,43·2,5 = 73,58 J
μ·m₁g·d = 0,2·29,43·2,5 = 14,71 J

İki bloğun kinetik enerjisi

½(m₁ + m₂)v² = 58,86 → v = √(2·58,86/6) = 4,429 m/s

Cevap

v = 4,429 m/s
9.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 3,789 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (4,5 − 5)/(4,5 + 5)·4 = −0,2105 m/s
v′2 = 2·4,5/(4,5 + 5)·4 = 3,789 m/s

Cevap

v′2 = 3,789 m/s
10.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 5,25 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,25·(4 + 17) = 5,25 N·s

Cevap

J = 5,25 N·s
11.Hidrostatik kuvvet

Cevap: F = 18,39 kN

Düzlem yüzeye hidrostatik kuvvet: F = ρ·g·yc·A. Her zaman ağırlık merkezinin altında bulunan basınç merkezinde, ycp = yc + Ic/(ycA), etkir.

Ağırlık merkezi derinliği ve alan

yc = d + H/2 = 0,5 + 1,5/2 = 1,25 m
A = H·b = 1,5·1 = 1,5 m²
kapakd = 0,5 mH = 1,5 mF

Bileşke kuvvet

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·1,25·1,5 = 18,39 kN

Cevap

F = 18,39 kN
12.Hidrostatik kuvvet

Cevap: F = 206 kN

Düzlem yüzeye hidrostatik kuvvet: F = ρ·g·yc·A. Her zaman ağırlık merkezinin altında bulunan basınç merkezinde, ycp = yc + Ic/(ycA), etkir.

Ağırlık merkezi derinliği ve alan

yc = d + H/2 = 2,5 + 2/2 = 3,5 m
A = H·b = 2·3 = 6 m²
kapakd = 2,5 mH = 2 mF

Bileşke kuvvet

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·6 = 206 kN

Cevap

F = 206 kN
13.Süreklilik ve Bernoulli

Cevap: p2 = 240 kPa

Süreklilik ve Bernoulli: sıkıştırılamaz bir akışkan için debi her kesitte aynıdır, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Kayıpsız bir akım çizgisi boyunca p + ½ρv² + ρgz sabittir; bu yüzden akışkanın daha hızlı ya da daha yüksek olduğu yerde basınç daha düşüktür.

Süreklilik ve Bernoulli

Pa ile çalışın, sonra kPa elde etmek için 1000’e bölün.

v2 = v1·(d1/d2)² = 1·(75/25)² = 9 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(1² − 9²)/1000 = −40 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) = 280 + (−40) = 240 kPa

Cevap

p2 = 240 kPa
14.Süreklilik ve Bernoulli

Cevap: p2 = 104,6 kPa

Süreklilik ve Bernoulli: sıkıştırılamaz bir akışkan için debi her kesitte aynıdır, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Kayıpsız bir akım çizgisi boyunca p + ½ρv² + ρgz sabittir; bu yüzden akışkanın daha hızlı ya da daha yüksek olduğu yerde basınç daha düşüktür.

Süreklilik ve Bernoulli

Pa ile çalışın, sonra kPa elde etmek için 1000’e bölün.

v2 = v1·(d1/d2)² = 0,5·(200/75)² = 3,556 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(0,5² − 3,556²)/1000 = −6,196 kPa
ρgΔz = 1000·9,81·4/1000 = 39,24 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) − ρgΔz = 150 + (−6,196) − 39,24 = 104,6 kPa

Cevap

p2 = 104,6 kPa
15.İdeal gaz yasası

Cevap: P = 2485 kPa

İdeal gaz yasası: PV = nRT, n = m/M ile.

Mol

n = m/M = 210/44,01 = 4,772 mol
T = 40 + 273,15 = 313,1 K

Basınç

P = nRT/V = 4,772·8,314·313,1/0,005 = 2485 kPa

Cevap

P = 2485 kPa
16.İdeal gaz yasası

Cevap: V2 = 2,382 L

Birleşik gaz yasası: sabit miktarda ideal gaz için P1V1/T1 = P2V2/T2.

Mutlak sıcaklıklar

T1 = 293,1 K, T2 = 363,1 K

Birleşik gaz yasası

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 5·(250/650)·(363,1/293,1) = 2,382 L

Cevap

V2 = 2,382 L
17.Isı makineleri ve soğutucular

Cevap: Wmax = 2234 kJ

İkinci yasa sınırları: mutlak sıcaklıkları TH ve TL olan kaynaklar arasında çalışan hiçbir çevrim tersinir (Carnot) çevrimi geçemez: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) ve COPHP,max = TH/(TH − TL). Enerji her zaman korunur: QH = W + QL.

Mutlak sıcaklıklar

TH = 425 + 273,15 = 698,1 K
TL = 35 + 273,15 = 308,1 K

Carnot verimi

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 308,1/698,1 = 55,86 %

En fazla iş

Wmax = ηmax·QH = 0,5586·4000 = 2234 kJ

Cevap

Wmax = 2234 kJ
18.Isı makineleri ve soğutucular

Cevap: Ẇ = 4,089 kW

Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.

Mutlak sıcaklıklar

TH = 35 + 273,15 = 308,1 K
TL = -10 + 273,15 = 263,1 K

Carnot ve gerçek COP

COPmax = 308,1/(308,1 − 263,1) = 6,848
COP = 0,5·6,848 = 3,424

Giriş gücü

Ẇ = Q̇H/COP = 14/3,424 = 4,089 kW

Cevap

Ẇ = 4,089 kW
19.Dalgalar, ses ve optik

Cevap: β = 109 dB

Dalgalar: periyodik bir dalga bir periyotta bir dalga boyu ilerler; dolayısıyla v = fλ ve T = 1/f. Gerilmiş bir iplikte v = √(T/μ); burada T gerilme kuvveti, μ = m/L ise metre başına kütledir. Havada ses 20 °C’de yaklaşık 343 m/s ile, boşlukta ışık c = 3,00 × 10⁸ m/s ile yayılır. Ses yüksekliği logaritmik bir ölçekte ölçülür: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, I₀ = 10⁻¹² W/m²; yani şiddetin 10 katı 10 dB ekler. Noktasal bir kaynak gücünü, P, bir küre üzerine yayar: I = P/(4πr²).

Şiddet

I = P/(4πr²) = 0,07958 W/m²

Seviye

β = 10·log₁₀(0,07958/10⁻¹²) = 109 dB

Cevap

β = 109 dB
20.Dalgalar, ses ve optik

Cevap: θ2 = 11,54 °

Girişim ve kırınım: aralarında d uzaklığı olan iki yarıktan gelen ışık, ekrandaki bir noktaya d·sin θ yol farkıyla ulaşır. Aydınlık saçaklar d·sin θ = mλ olan yerlerde görünür (m = 0, ±1, ±2, …). L ≫ d uzaklığındaki bir ekran için m. aydınlık saçak y = mλL/d konumundadır ve saçak aralığı Δy = λL/d’dir. Milimetrede N çizgisi olan bir ağın d = 1/N’dir ve d·sin θ = mλ’da keskin maksimumları vardır; sin θ ≤ 1 olduğundan en yüksek mertebe m ≤ d/λ olan en büyük tam sayıdır. a genişliğindeki tek bir yarığın karanlık saçakları a·sin θ = mλ’dadır, m = ±1, ±2, …

Çizgi aralığı

d = 1/200 mm = 5 × 10⁻⁶ m

Ağ denklemi

sin θ = mλ/d = 2·500 × 10⁻⁹/(5 × 10⁻⁶) = 0,2
θ = 11,54°

Cevap

θ2 = 11,54°

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers