pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). ARDS için diğer Berlin ölçütlerini karşılayan ventile edilen bir hastanın %30 oksijende ve 8 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 101 mmHg (13,5 kPa). P/F oranını hesaplayın ve ARDS şiddetine tıklayın.
PaO₂ 101 mmHg (13,5 kPa)FiO₂ 30%PEEP 8 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Yüksek akışlı nazal oksijen alan bir hastanın SpO₂’si FiO₂ 0,6 iken %89 ve solunum sayısı 22/dk. ROX indeksini ROX = (SpO₂/FiO₂)/SS ile bulun; SpO₂ yüzde, FiO₂ kesir olarak alınır. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
SpO₂ 89%FiO₂ 0,6RR 22/min
ROX =
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 80 mmHg (10,7 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 42 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 42 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kafa travması geçirmiş bir alıştırma hastası kendisine seslenildiğinde gözlerini açıyor, uygunsuz, rastgele sözcükler söylüyor ve en iyi motor yanıt olarak şunu gösteriyor: kollarda anormal fleksiyon (dekortike duruş). GCS’yi hesaplayın ve kafa travmasını ona göre sınıflandırın. Cevabınıza tıklayın.
1hafif
2orta
3ağır
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 21/dk, SpO₂ %96 ek oksijen altında, kan basıncı 150/90 mmHg, nabız 64/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 39,0 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 21SpO₂ 96%O₂SBP 150HR 64AT 39,0 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient has exercise-induced asthma. Which advice is most appropriate?
AUse the reliever inhaler shortly before exercise and warm up
BAvoid all forms of exercise permanently to prevent attacks
CTake a beta-blocker before exercise
DExercise only in cold, dry air to toughen the airways
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient on an unfractionated heparin infusion has a nosebleed that will not stop, and the aPTT is far above the target range. What is the most appropriate action?
AStop the infusion, inform the prescriber and anticipate protamine
BGive vitamin K and continue the infusion at a slightly lower rate
CIncrease the infusion, as the aPTT will settle
DContinue the infusion at the same rate and pack the nose firmly
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: 300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
P/F oranı
P/F = 101/0,3 = 336,7 mmHg
Berlin şiddeti
300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
Cevap
300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: ROX = 6,74
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
SpO₂/FiO₂
89/0,6 = 148,3
ROX
ROX = 148,3/22 = 6,742 ≈ 6,74
Cevap
ROX = 6,74
4,88 ve üzeri: çalışmalarda yüksek akışlı oksijenin başarısıyla ilişkilendirilen bir değer.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 28 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|80 − 40| = 40 mmHg → 4 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 1·4 = 28 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 28 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 50,4 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·42 + 21 = 50,4 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 50,4 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: orta
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 21/min → 2
SpO₂ 96% → 0
oksijen altında → 2
SBP 150 mmHg → 0
HR 64/min → 0
uyanık (A) → 0
T 39,0 °C → 1
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 2 + 0 + 2 + 0 + 0 + 0 + 1 = 5
Hiçbir parametre 3 puan almaz.
Risk grubu
orta
Cevap
orta
Toplam 5 ve üzeri acil klinik yanıt gerektirir.
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Use the reliever inhaler shortly before exercise and warm up
Cevap neden bu
A short-acting bronchodilator taken shortly before exercise, a gradual warm-up and covering the mouth in cold air help prevent symptoms. Frequent exercise symptoms may mean asthma is poorly controlled and preventer treatment needs review.
Cevap
A · Use the reliever inhaler shortly before exercise and warm up
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Stop the infusion, inform the prescriber and anticipate protamine
Cevap neden bu
With bleeding and a high aPTT, the heparin infusion is stopped at once and the prescriber informed. Because heparin's effect wears off within hours, stopping is often enough, but protamine sulfate can reverse it. Vitamin K reverses warfarin, not heparin.
Cevap
A · Stop the infusion, inform the prescriber and anticipate protamine