pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). H boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 3,14 L/psi) 1750 psi gösteriyor ve 4 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
1750 psif = 3,14 L/psi4 L/min200 psi
t = min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kalp yetmezliğiyle açıklanamayan akut hipoksemisi ve bilateral opasiteleri olan bir hastanın %40 oksijende ve 8 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 7,7 kPa. ARDS şiddetini Berlin tanımıyla derecelendirin. Cevabınıza tıklayın.
PaO₂ 7,7 kPaFiO₂ 40%PEEP 8 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
5derecelendirilemez: PEEP 5’in altında
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,38, PaCO₂ 33 mmHg (4,4 kPa) ve HCO₃⁻ 19 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,38PaCO₂ 33 mmHg (4,4 kPa)HCO₃⁻ 19 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %40 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 63 mmHg (8,4 kPa) ve PaCO₂ 39 mmHg (5,2 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: tamamen kısıtlı; nemlilik: ara sıra nemli; aktivite: sık yürüyor; hareketlilik: kısıtlılık yok; beslenme: çok yetersiz; sürtünme ve makaslama: olası sorun. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Doğumdan 5 dakika sonra alıştırma yenidoğanında pembe gövde ile mavi eller ve ayaklar, 95/dk kalp hızı, uyarıldığında yüz buruşturma, kollarda ve bacaklarda hafif fleksiyon ve zayıf ağlamayla yavaş, düzensiz solunum var. APGAR’ı puanlayın ve skorun nasıl yorumlandığına tıklayın.
1güven verici
2orta düzeyde anormal
3düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
After a bronchoscopy with throat anaesthesia, when can the patient eat and drink?
AWhen the gag and cough reflexes have returned
BImmediately after the scope is removed
CAfter a full 24 hours without food
DOnly after a chest X-ray has been reported
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Atriyal fibrilasyon nedeniyle varfarin kullanan bir hastanın INR'si 8,5'tir, ancak kanama yoktur. En olası yönetim nedir?
AOlağan dozu sürdürmek ve INR'yi bir ay sonra yeniden kontrol etmek
BVarfarini tutmak, hekimi bilgilendirmek ve INR'yi kısa süre içinde yeniden kontrol etmek
CProtrombin kompleks konsantresi ve kan transfüzyonu vermek
DGeri çevirmek için hemen IV protamin sülfat vermek
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 1216 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1750 − 200)·3,14 = 4867 L
Durasyon
4867/4 = 1217 min → t = 1216 min
Cevap
t = 1216 min
Bu yaklaşık 20 sa 16 dk eder.
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: orta
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
PEEP
PEEP 8 ≥ 5 cmH₂O
mmHg cinsinden PaO₂
7,7·7,5 = 57,75 mmHg
P/F oranı
P/F = 57,75/0,4 = 144,4 mmHg
Berlin şiddeti
orta
Cevap
orta
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,38: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 33 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 19 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 34,5–38,5 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 33 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 173,4 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: tamamen kısıtlı → 1
nemlilik: ara sıra nemli → 3
aktivite: sık yürüyor → 4
hareketlilik: kısıtlılık yok → 4
beslenme: çok yetersiz → 1
sürtünme ve makaslama: olası sorun → 2
Toplayın
Braden toplamı = 1 + 3 + 4 + 4 + 1 + 2 = 15
Cevap
B = 15
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: orta düzeyde anormal
APGAR skoru: her biri 0, 1 ya da 2 puanla değerlendirilen beş bulgu; doğumdan sonra 1. ve 5. dakikada kontrol edilir. Görünüm (renk): mavi ya da soluk 0, pembe gövde ve mavi ekstremiteler 1, her yerde pembe 2. Nabız: yok 0, 100/dk’nın altı 1, 100/dk ve üzeri 2. Refleks tepkisi (refleks irritabilite): yok 0, yüz buruşturma 1, ağlama, öksürük ya da hapşırık 2. Aktivite (tonus): gevşek 0, hafif fleksiyon 1, aktif hareket 2. Solunum: yok 0, zayıf ağlamayla yavaş ya da düzensiz 1, güçlü ağlamayla iyi 2. Toplam 7–10 güven verici, 4–6 orta düzeyde anormal ve 0–3 düşüktür.
Her bulguyu puanlayın
Görünüm: pembe gövde ile mavi eller ve ayaklar → 1
Nabız: 95/min → 1
Refleks tepkisi: uyarıldığında yüz buruşturma → 1
Etkinlik: kollarda ve bacaklarda hafif fleksiyon → 1
Solunum: zayıf ağlamayla yavaş, düzensiz solunum → 1
Toplayın
APGAR = 1 + 1 + 1 + 1 + 1 = 5
Yorum
5 → orta düzeyde anormal
Cevap
orta düzeyde anormal
5. dakikada 7’nin altındaysa skor genellikle 20. dakikaya kadar her 5 dakikada bir tekrarlanır.
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · When the gag and cough reflexes have returned
Cevap neden bu
Local anaesthetic sprayed on the throat abolishes the gag and cough reflexes for a time, so food or fluid could be aspirated. The nurse checks that the reflexes have returned (often after about one to two hours) before giving sips of water and then food.
Cevap
A · When the gag and cough reflexes have returned
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Varfarini tutmak, hekimi bilgilendirmek ve INR'yi kısa süre içinde yeniden kontrol etmek
Cevap neden bu
Kanamasız çok yüksek INR genellikle varfarinin tutulması, hekimin bilgilendirilmesi ve INR'nin tekrarlanmasıyla yönetilir. INR'ye ve yerel protokole bağlı olarak düşük doz oral K vitamini de reçete edilebilir (Birleşik Krallık kılavuzları 8'in üzerindeki INR'de verir; ABD kılavuzları esas olarak 10'un üzerinde veya kanama riski yüksekse verir). Protrombin kompleks konsantresi ve IV K vitamini majör kanamada kullanılır. Protamin heparini geri çevirir. Yükselmenin nedeni (yeni ilaçlar, hastalık, diyet) araştırılmalıdır.
Cevap
B · Varfarini tutmak, hekimi bilgilendirmek ve INR'yi kısa süre içinde yeniden kontrol etmek