pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 113 g/L, SaO₂’si %97 ve PaO₂’si 87 mmHg (11,6 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 113 g/LSaO₂ 97%PaO₂ 87 mmHg (11,6 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ventile edilen bir kadının boyu 174 cm ve ağırlığı 75 kg. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının kilosu başına 6 mL olarak ayarlanıyor. PBW = 45,5 + 0,91 × (height cm − 152,4) kg kullanarak tidal volümü VT en yakın mL olarak bulun.
174 cm75 kg6 mL/kg
VT = mL
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 143 mmol/L, glukoz 10,2 mmol/L ve üre 18,6 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 143 mmol/Lglukoz 10,2 mmol/Lüre 18,6 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 139, Cl⁻ 109, HCO₃⁻ 11 mmol/L ve albümin 33 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın nabzı 103/dk ve kan basıncı 147/88 mmHg. Şok indeksini SI = KH/SKB ile bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
HR 103/minBP 147/88 mmHg
SI =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yetişkin 131 kg ağırlığında ve 190 cm boyunda. BKİ’yi hesaplayın ve DSÖ ağırlık kategorisine tıklayın.
131 kg190 cm
1zayıf
2normal kilolu
3fazla kilolu
4obezite sınıf I
5obezite sınıf II
6obezite sınıf III
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Why is intravenous furosemide given slowly rather than as a rapid push of a large dose?
ARapid doses cause severe constipation
BRapid doses cause the potassium level to rise
CRapid high doses can damage hearing
DSlow injection makes the urine output larger
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Günde 1,5 L sıvı kısıtlaması olan kalp yetmezlikli bir hasta şiddetli susuzluktan yakınıyor. Hangi önlem en uygundur?
AAğız bakımı, sayılan buz parçaları ve gün içine yayılmış sıvılar
BTükürüğü uyarmak ve kuruluğu gidermek için tuzlu atıştırmalıklar
CErtesi sabahki tartıya kadar hiç sıvı vermemek
DSusuzluk her zaman giderilmesi gerektiği için sınırsız su
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 14,95 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
113 g/L = 11,3 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·11,3·0,97 = 14,69 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·87 = 0,261 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 14,69 + 0,261 = 14,95 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 14,95 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: VT = 391 mL
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Tahmini vücut ağırlığı
PBW = 45,5 + 0,91·(174 − 152,4) = 65,16 kg
Tidal volüm
VT = 6·65,16 = 390,9 ≈ 391 mL
Cevap
VT = 391 mL
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 315 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·143 + 10,2 + 18,6 = 314,8 ≈ 315 mOsm/kg
Cevap
Osm = 315 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 20,75 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 139 − (109 + 11) = 19
Albümin düzeltmesi
19 + 0,25·(40 − 33) = 20,75 mmol/L
Cevap
AGc = 20,75 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: SI = 0,7
Kan basıncı değerleri: nabız basıncı PP = SKB − DKB. Ortalama arter basıncı MAP ≈ (SKB + 2·DKB)/3 = DKB + PP/3; bu tahmin, normal kalp hızında kalbin her atımın yaklaşık üçte ikisini diyastolde geçirmesine dayanır (kalp hızı yüksekken daha az doğrudur); en az yaklaşık 65 mmHg MAP, organ perfüzyonu için yaygın bir hedeftir. Şok indeksi SI = kalp hızı/SKB normalde yaklaşık 0,5–0,7’dir; yaklaşık 1’in üzerindeki bir değer şok için uyarı işaretidir.
Şok indeksi
SI = 103/147 = 0,7007 ≈ 0,7
Cevap
SI = 0,7
Olağan 0,5–0,7 içinde ya da altında.
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: obezite sınıf II
Beden kitle indeksi: BKİ = ağırlık (kg)/boy (m)²; boy önce metreye çevrilir. Libre ve inçle BKİ = 703 × ağırlık (lb)/boy (in)². DSÖ yetişkin kategorileri: 18,5’in altı zayıf, 18,5–24,9 normal kilolu, 25,0–29,9 fazla kilolu, 30,0–34,9 obezite sınıf I, 35,0–39,9 obezite sınıf II ve 40 ve üzeri obezite sınıf III.
BMI
BMI = 131/1,9² = 36,29
Kategori
obezite sınıf II
Cevap
obezite sınıf II
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Rapid high doses can damage hearing
Cevap neden bu
High plasma levels of loop diuretics can cause tinnitus and hearing loss (ototoxicity), especially with fast injection, renal impairment or other ototoxic drugs such as aminoglycosides. Large IV doses are therefore given slowly.
Cevap
C · Rapid high doses can damage hearing
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Ağız bakımı, sayılan buz parçaları ve gün içine yayılmış sıvılar
Cevap neden bu
Sıvıları gün içine yaymak, küçük bardaklar kullanmak, buz parçaları emmek (toplama sayılır), şekersiz sakız ve düzenli ağız bakımı hastaların sıvı kısıtlamasını tolere etmesine yardımcı olur. Tuzlu besinler susuzluğu ve sıvı retansiyonunu artırır.
Cevap
A · Ağız bakımı, sayılan buz parçaları ve gün içine yayılmış sıvılar