pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). ARDS için diğer Berlin ölçütlerini karşılayan ventile edilen bir hastanın %100 oksijende ve 14 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 111 mmHg (14,8 kPa). P/F oranını hesaplayın ve ARDS şiddetine tıklayın.
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,51, PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa) ve HCO₃⁻ 36 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,51PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa)HCO₃⁻ 36 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,18, PaCO₂ 77 mmHg (10,3 kPa), HCO₃⁻ 28 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,18PaCO₂ 77 mmHg (10,3 kPa)HCO₃⁻ 28 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kafa travması geçirmiş bir alıştırma hastası gözlerini yalnızca basıya (ağrılı uyarana) açıyor, yalnızca inleme gibi anlaşılmaz sesler çıkarıyor ve en iyi motor yanıt olarak şunu gösteriyor: kol ve bacaklarda ekstansiyon (anormal ekstansiyon). GCS’yi hesaplayın ve kafa travmasını ona göre sınıflandırın. Cevabınıza tıklayın.
1hafif
2orta
3ağır
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yetişkin 53 kg ağırlığında ve 184 cm boyunda. BKİ’yi hesaplayın ve DSÖ ağırlık kategorisine tıklayın.
53 kg184 cm
1zayıf
2normal kilolu
3fazla kilolu
4obezite sınıf I
5obezite sınıf II
6obezite sınıf III
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
How does varenicline help people stop smoking?
AIt partly stimulates and partly blocks nicotine receptors
BIt speeds the clearance of nicotine by the liver
CIt replaces nicotine through the skin, like a nicotine patch
DIt makes cigarettes taste of metal so smoking feels unpleasant
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A nurse teaches a patient who is starting warfarin. Which statement shows a need for further teaching?
A"I will have regular INR blood tests."
B"I will check before taking any new medicines or herbal remedies."
C"If I miss a dose, I will take two the next day."
D"I will tell my dentist that I take warfarin."
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: orta
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
P/F oranı
P/F = 111/1 = 111 mmHg
Berlin şiddeti
orta
Cevap
orta
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: DO₂ = 501,4 mL/min
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
Oksijen içeriği
84 g/L = 8,4 g/dL
CaO₂ = 1,34·8,4·0,93 + 0,003·67 = 10,67 mL/dL
Oksijen sunumu
DO₂ = 10,67·4,7·10 = 501,4 mL/min
Cevap
DO₂ = 501,4 mL/min
Dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,51: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 47 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 36 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·3,7 = 27,7 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3,7 = 36,95 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 28 mmol/L → akut
Cevap
akut
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: ağır
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
Her alanı puanlayın
E: gözlerini yalnızca basıya (ağrılı uyarana) açıyor → 2
V: yalnızca inleme gibi anlaşılmaz sesler çıkarıyor → 2
M: kol ve bacaklarda ekstansiyon (anormal ekstansiyon) → 2
Toplayın
GCS = 2 + 2 + 2 = 6
Şiddet
GCS 6 → ağır
Cevap
ağır
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: zayıf
Beden kitle indeksi: BKİ = ağırlık (kg)/boy (m)²; boy önce metreye çevrilir. Libre ve inçle BKİ = 703 × ağırlık (lb)/boy (in)². DSÖ yetişkin kategorileri: 18,5’in altı zayıf, 18,5–24,9 normal kilolu, 25,0–29,9 fazla kilolu, 30,0–34,9 obezite sınıf I, 35,0–39,9 obezite sınıf II ve 40 ve üzeri obezite sınıf III.
BMI
BMI = 53/1,84² = 15,65
Kategori
zayıf
Cevap
zayıf
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · It partly stimulates and partly blocks nicotine receptors
Cevap neden bu
Varenicline is a partial agonist at nicotinic acetylcholine receptors. It reduces cravings and withdrawal and makes smoking less rewarding. Nausea is common, and patients are asked to report mood changes.
Cevap
A · It partly stimulates and partly blocks nicotine receptors
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · "If I miss a dose, I will take two the next day."
Cevap neden bu
Doubling up after a missed dose can cause over-anticoagulation and bleeding. Patients are usually told to take a missed dose the same day if they remember, or skip it and record it, then seek advice. Regular INR checks, telling other clinicians and checking interactions are correct.
Cevap
C · "If I miss a dose, I will take two the next day."