pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). E boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 0,28 L/psi) 2100 psi gösteriyor ve 5 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 12 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 12 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,31, PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa), HCO₃⁻ 35 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,31PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa)HCO₃⁻ 35 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın nabzı 148/dk ve kan basıncı 106/69 mmHg. Şok indeksini SI = KH/SKB ile bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
HR 148/minBP 106/69 mmHg
SI =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Doğumdan 1 dakika sonra alıştırma yenidoğanında her yerde mavi ya da soluk cilt, 165/dk kalp hızı, uyarıldığında yüz buruşturma, kollarda ve bacaklarda hafif fleksiyon ve güçlü ağlamayla iyi solunum var. APGAR’ı puanlayın ve skorun nasıl yorumlandığına tıklayın.
1güven verici
2orta düzeyde anormal
3düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Sağ ventrikül enfarktüsünde nitratlar neden büyük dikkatle kullanılır?
ASağ ventrikül etkilendiğinde nitratlar emilmez
BNitratlar bu tür enfarktüste tehlikeli hiperkalemiye yol açar
CSağ ventrikül önyüke bağımlıdır, bu nedenle kan basıncı sert düşebilir
DNitratlar enfarktüsün sol ventriküle yayılmasına yol açar
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Göğüs tüpünün çıkarılması için yaygın olarak hangi yaklaşım öğretilir?
AHasta uzun, derin bir nefes alırken yavaşça çıkarmak
BEmiş tam güçte çalışırken çıkarmak
CTutulan bir nefes sırasında veya ekspirasyonda çıkarmak, sonra bölgeyi kapatmak
DÇıkarıp bölgeyi bir gün boyunca drene olsun diye açık bırakmak
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 106 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(2100 − 200)·0,28 = 532 L
Durasyon
532/5 = 106,4 min → t = 106 min
Cevap
t = 106 min
Bu yaklaşık 1 sa 46 dk eder.
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: DO₂ = 875,1 mL/min
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
Oksijen içeriği
142 g/L = 14,2 g/dL
CaO₂ = 1,34·14,2·0,91 + 0,003·62 = 17,5 mL/dL
Oksijen sunumu
DO₂ = 17,5·5·10 = 875,1 mL/min
Cevap
DO₂ = 875,1 mL/min
Dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 26 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·12 + 8 = 26 mmHg
menzil: 24–28 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 26 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·3,2 = 27,2 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3,2 = 35,2 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 35 mmol/L → kronik
Cevap
kronik
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: SI = 1,4
Kan basıncı değerleri: nabız basıncı PP = SKB − DKB. Ortalama arter basıncı MAP ≈ (SKB + 2·DKB)/3 = DKB + PP/3; bu tahmin, normal kalp hızında kalbin her atımın yaklaşık üçte ikisini diyastolde geçirmesine dayanır (kalp hızı yüksekken daha az doğrudur); en az yaklaşık 65 mmHg MAP, organ perfüzyonu için yaygın bir hedeftir. Şok indeksi SI = kalp hızı/SKB normalde yaklaşık 0,5–0,7’dir; yaklaşık 1’in üzerindeki bir değer şok için uyarı işaretidir.
Şok indeksi
SI = 148/106 = 1,396 ≈ 1,4
Cevap
SI = 1,4
1 ve üzeri: bu alıştırma olgusunda şok için uyarı işareti.
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: orta düzeyde anormal
APGAR skoru: her biri 0, 1 ya da 2 puanla değerlendirilen beş bulgu; doğumdan sonra 1. ve 5. dakikada kontrol edilir. Görünüm (renk): mavi ya da soluk 0, pembe gövde ve mavi ekstremiteler 1, her yerde pembe 2. Nabız: yok 0, 100/dk’nın altı 1, 100/dk ve üzeri 2. Refleks tepkisi (refleks irritabilite): yok 0, yüz buruşturma 1, ağlama, öksürük ya da hapşırık 2. Aktivite (tonus): gevşek 0, hafif fleksiyon 1, aktif hareket 2. Solunum: yok 0, zayıf ağlamayla yavaş ya da düzensiz 1, güçlü ağlamayla iyi 2. Toplam 7–10 güven verici, 4–6 orta düzeyde anormal ve 0–3 düşüktür.
Her bulguyu puanlayın
Görünüm: her yerde mavi ya da soluk cilt → 0
Nabız: 165/min → 2
Refleks tepkisi: uyarıldığında yüz buruşturma → 1
Etkinlik: kollarda ve bacaklarda hafif fleksiyon → 1
Solunum: güçlü ağlamayla iyi solunum → 2
Toplayın
APGAR = 0 + 2 + 1 + 1 + 2 = 6
Yorum
6 → orta düzeyde anormal
Cevap
orta düzeyde anormal
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Sağ ventrikül önyüke bağımlıdır, bu nedenle kan basıncı sert düşebilir
Cevap neden bu
Sağ ventrikül enfarktüsünde kalp debisi büyük ölçüde venöz dolguya bağlıdır. Nitratlar gibi venodilatörler (ve diüretikler veya opioidler) kan basıncında çarpıcı bir düşüşe yol açabilir. Bu hastalar bunun yerine çoğu zaman dikkatli sıvı uygulaması gerektirir.
Cevap
C · Sağ ventrikül önyüke bağımlıdır, bu nedenle kan basıncı sert düşebilir
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Tutulan bir nefes sırasında veya ekspirasyonda çıkarmak, sonra bölgeyi kapatmak
Cevap neden bu
Birçok kılavuz tüpün derin bir nefesin sonunda tutulurken (Valsalva) veya ekspirasyon sırasında çıkarılmasını önerir; böylece göğüs içi basınç pozitif olur. Yara sütür veya oklüzif pansumanla kapatılır, hasta tekrarlayan pnömotoraks açısından izlenir ve endike ise akciğer grafisi çekilir. Öncesinde analjezi iyi uygulamadır.
Cevap
C · Tutulan bir nefes sırasında veya ekspirasyonda çıkarmak, sonra bölgeyi kapatmak