pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 126 g/L, SaO₂’si %93 ve PaO₂’si 68 mmHg (9,1 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 126 g/LSaO₂ 93%PaO₂ 68 mmHg (9,1 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Su kapasitesi 3 L olan bir tüp 65 bar’a kadar doldurulmuş ve 4 L/dk ile çalışıyor. Gaz hacmi yaklaşık su kapasitesi × basınçtır. Bu alıştırmada tüp 20 bar’da değiştiriliyor. Değiştirilmesi gerekene kadar kaç dakika t vardır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
3 L65 bar4 L/min20 bar
t = min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,15, PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa) ve HCO₃⁻ 7 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: bozukluk yok; nemlilik: çok nemli; aktivite: yatağa bağımlı; hareketlilik: tamamen hareketsiz; beslenme: yeterli; sürtünme ve makaslama: olası sorun. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Morse düşme skalasıyla değerlendiriliyor: son 3 ayda düşme öyküsü: evet; ikincil tanı: evet; yürüme yardımcısı: koltuk değneği, baston ya da yürüteç; IV tedavi ya da salin kilidi: hayır; yürüyüş: bozulmuş; mental durum: sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor. 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek kesme değerlerini kullanarak düşme riski düzeyine tıklayın.
1düşük risk
2orta risk
3yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
What is the purpose of a mucolytic such as carbocisteine in chronic productive cough?
ATo widen the airways within minutes
BTo make sputum thinner and easier to cough up
CTo kill bacteria in the airways
DTo stop the patient coughing completely, day and night
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Femoral arter yoluyla yapılan PKG'den dört saat sonra kasık pansumanı kanla ıslanmıştır ve sert bir şişlik büyümektedir. Acil eylem nedir?
AHastanın oturmasına ve idrar yapmak için tuvalete yürümesine yardım etmek
BPansumanı çıkarıp bölgeyi açıkta bırakmak
CBölgede pıhtı oluşmasın diye heparin infüzyon hızını artırmak
DPonksiyon yerinin hemen üzerine sıkı bası uygulamak ve yardım çağırmak
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 15,91 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
126 g/L = 12,6 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·12,6·0,93 = 15,7 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·68 = 0,204 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 15,7 + 0,204 = 15,91 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 15,91 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 33 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir gaz
3·(65 − 20) = 135 L
Durasyon
135/4 = 33,75 min → t = 33 min
Cevap
t = 33 min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,15: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 21 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 7 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 16,5–20,5 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 21 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·14 + 8 = 29 → 27–31 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 30 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: B = 13
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: bozukluk yok → 4
nemlilik: çok nemli → 2
aktivite: yatağa bağımlı → 1
hareketlilik: tamamen hareketsiz → 1
beslenme: yeterli → 3
sürtünme ve makaslama: olası sorun → 2
Toplayın
Braden toplamı = 4 + 2 + 1 + 1 + 3 + 2 = 13
Cevap
B = 13
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: yüksek risk
Morse düşme skalası: altı madde. Düşme öyküsü: hayır 0, evet 25. İkincil tanı: hayır 0, evet 15. Yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı 0; koltuk değneği, baston ya da yürüteç 15; mobilyalara tutunma 30. IV tedavi ya da salin kilidi: hayır 0, evet 20. Yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye 0; zayıf 10; bozulmuş 20. Mental durum: kendi sınırlarını biliyor 0; sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor 15. Toplam 0 ile 125 arasındadır. Risk kesme değerleri hastaneler arasında farklıdır; yaygın bir set: 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek.
Her maddeyi puanlayın
son 3 ayda düşme öyküsü: evet → 25
ikincil tanı: evet → 15
yürüme yardımcısı: koltuk değneği, baston ya da yürüteç → 15
IV tedavi ya da salin kilidi: hayır → 0
yürüyüş: bozulmuş → 20
mental durum: sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor → 15
Toplayın
Morse toplamı = 25 + 15 + 15 + 0 + 20 + 15 = 90
Risk düzeyi
90 → yüksek risk
Cevap
yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · To make sputum thinner and easier to cough up
Cevap neden bu
Mucolytics reduce sputum viscosity, which can make expectoration easier and may reduce exacerbations in some people with COPD. They are not bronchodilators or antibiotics. Cough suppressants are generally avoided in productive cough.
Cevap
B · To make sputum thinner and easier to cough up
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Ponksiyon yerinin hemen üzerine sıkı bası uygulamak ve yardım çağırmak
Cevap neden bu
Arteriyel erişim yerinde kanama veya hematom, antiagregan ve antikoagülan ilaçlarla kötüleşen sık bir komplikasyondur. Hasta düz yatarken deri ponksiyonunun hemen üzerine (arteriyel ponksiyonun üzerine) uygulanan sıkı manuel bası, yaşam bulguları, distal nabızlar ve üst basamağa bildirimle birlikte ilk eylemdir. Retroperitoneal kanama gizli kalabilir, bu nedenle sırt ağrısı ve hipotansiyon izlenir.
Cevap
D · Ponksiyon yerinin hemen üzerine sıkı bası uygulamak ve yardım çağırmak