pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). ARDS için diğer Berlin ölçütlerini karşılayan ventile edilen bir hastanın %40 oksijende ve 14 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 58 mmHg (7,7 kPa). P/F oranını hesaplayın ve ARDS şiddetine tıklayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma çizelgesinde GCS 5, E2 ve V1 kayıtlı. Hangi motor skoru M kaydedilmiştir ve hangi yanıtı tanımlar? Sayıyı verin.
GCS 5E2V1
M =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: hafif kısıtlı; nemlilik: ara sıra nemli; aktivite: ara sıra yürüyor; hareketlilik: tamamen hareketsiz; beslenme: yeterli; sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok. 19–23 risk yok, 15–18 hafif, 13–14 orta, 10–12 yüksek ve 9 ve altı çok yüksek bantlarını kullanın. Risk düzeyine tıklayın.
1risk yok
2hafif risk
3orta risk
4yüksek risk
5çok yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which investigation is most often used to confirm a pulmonary embolism?
ASputum culture
BPeak flow measurement
CCT pulmonary angiography
DAbdominal ultrasound
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Bilinen periferik arter hastalığı olan bir hastanın ayağı birdenbire soğuk, beyaz ve ağrılı hale geliyor; nabız yok ve ayak parmakları uyuşuk. Öncelik nedir?
ADolaşımı iyileştirmek için kompresyon bandajı uygulamak
BKollateral dolaşımı açmak için yürümeyi teşvik etmek
CBacağı yastıklarla yükseltmek ve ayağı sıcak su torbasıyla ısıtmak
DHemen acil olarak üst basamağa bildirmek; bacağı düz tutmak, ısı uygulamamak
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: orta
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
P/F oranı
P/F = 58/0,4 = 145 mmHg
Berlin şiddeti
orta
Cevap
orta
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: DO₂ = 809,1 mL/min
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
Oksijen içeriği
81 g/L = 8,1 g/dL
CaO₂ = 1,34·8,1·0,98 + 0,003·99 = 10,93 mL/dL
Oksijen sunumu
DO₂ = 10,93·7,4·10 = 809,1 mL/min
Cevap
DO₂ = 809,1 mL/min
Dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 26 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·12 + 8 = 26 mmHg
menzil: 24–28 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 26 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 150,7 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
Motor skor
M = 5 − 2 − 1 = 2
M2: kol ve bacaklarda ekstansiyon (anormal ekstansiyon)
Cevap
M = 2
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: hafif risk
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: hafif kısıtlı → 3
nemlilik: ara sıra nemli → 3
aktivite: ara sıra yürüyor → 3
hareketlilik: tamamen hareketsiz → 1
beslenme: yeterli → 3
sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok → 3
Toplayın
Braden toplamı = 3 + 3 + 3 + 1 + 3 + 3 = 16
Risk düzeyi
16 → hafif risk
Cevap
hafif risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · CT pulmonary angiography
Cevap neden bu
CT pulmonary angiography (CTPA) shows filling defects in the pulmonary arteries. It uses iodinated contrast, so renal function and contrast allergy are checked. A ventilation–perfusion (V/Q) scan is an alternative, for example in pregnancy or renal impairment.
Cevap
C · CT pulmonary angiography
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Hemen acil olarak üst basamağa bildirmek; bacağı düz tutmak, ısı uygulamamak
Cevap neden bu
Ağrı (pain), solukluk (pallor), nabızsızlık (pulselessness), parestezi (paraesthesia), paralizi (paralysis) ve buz gibi soğuk ekstremite (perishingly cold) akut ekstremite iskemisini gösterir; genellikle emboli veya trombozdan kaynaklanır. Ekstremiteyi kurtarmak için saatler içinde revaskülarizasyon gerekir. Isı metabolik gereksinimi artırır ve yakabilir, yükseltme arteriyel akımı azaltır ve kompresyon zararlıdır.
Cevap
D · Hemen acil olarak üst basamağa bildirmek; bacağı düz tutmak, ısı uygulamamak