pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 100 g/L, SaO₂’si %93 ve PaO₂’si 67 mmHg (8,9 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 100 g/LSaO₂ 93%PaO₂ 67 mmHg (8,9 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ventile edilen bir kadının boyu 174 cm ve ağırlığı 98 kg. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının kilosu başına 6 mL olarak ayarlanıyor. PBW = 45,5 + 0,91 × (height cm − 152,4) kg kullanarak tidal volümü VT en yakın mL olarak bulun.
174 cm98 kg6 mL/kg
VT = mL
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Morse düşme skalasıyla değerlendiriliyor: son 3 ayda düşme öyküsü: evet; ikincil tanı: hayır; yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı; IV tedavi ya da salin kilidi: evet; yürüyüş: bozulmuş; mental durum: kendi sınırlarını biliyor. Morse toplamını MFS bulun.
0–125
MFS =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Doğumdan 5 dakika sonra alıştırma yenidoğanında her yerde mavi ya da soluk cilt, kalp atımı yok, uyarana yanıt yok, kas tonusu olmayan gevşek ekstremiteler ve solunum yok var. APGAR’ı puanlayın ve skorun nasıl yorumlandığına tıklayın.
1güven verici
2orta düzeyde anormal
3düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient taking simvastatin drinks a large glass of grapefruit juice every morning. Why is this a concern?
AIt stops the statin from being absorbed from the gut at all
BIt causes the cholesterol level to rise sharply
CIt turns the statin into a blood thinner
DIt raises statin levels and the risk of muscle damage
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
15 L/dk non-rebreather maske kullanan nefes darlıklı bir hastanın rezervuar torbası her nefeste tamamen çöküyor. Hemşire ne yapmalıdır?
AMaske onsuz da çalıştığı için torbayı çıkarmalıdır
BTorbanın çökmesini durdurmak için akışı 2 L/dk'ya düşürmelidir
Cİyi bir sızdırmazlığı gösterdiği için çöken torbayı olduğu gibi bırakmalıdır
DTorba şişkin kalsın diye oksijen kaynağını ve akışı kontrol etmelidir
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 12,66 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
100 g/L = 10 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·10·0,93 = 12,46 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·67 = 0,201 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 12,46 + 0,201 = 12,66 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 12,66 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: VT = 391 mL
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Tahmini vücut ağırlığı
PBW = 45,5 + 0,91·(174 − 152,4) = 65,16 kg
Tidal volüm
VT = 6·65,16 = 390,9 ≈ 391 mL
Cevap
VT = 391 mL
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 20,4 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|22 − 40| = 18 mmHg → 1,8 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 2·1,8 = 20,4 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 20,4 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 19 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 137 − (107 + 14) = 16
Albümin düzeltmesi
16 + 0,25·(40 − 28) = 19 mmol/L
Cevap
AGc = 19 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: MFS = 65
Morse düşme skalası: altı madde. Düşme öyküsü: hayır 0, evet 25. İkincil tanı: hayır 0, evet 15. Yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı 0; koltuk değneği, baston ya da yürüteç 15; mobilyalara tutunma 30. IV tedavi ya da salin kilidi: hayır 0, evet 20. Yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye 0; zayıf 10; bozulmuş 20. Mental durum: kendi sınırlarını biliyor 0; sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor 15. Toplam 0 ile 125 arasındadır. Risk kesme değerleri hastaneler arasında farklıdır; yaygın bir set: 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek.
Her maddeyi puanlayın
son 3 ayda düşme öyküsü: evet → 25
ikincil tanı: hayır → 0
yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı → 0
IV tedavi ya da salin kilidi: evet → 20
yürüyüş: bozulmuş → 20
mental durum: kendi sınırlarını biliyor → 0
Toplayın
Morse toplamı = 25 + 0 + 0 + 20 + 20 + 0 = 65
Cevap
MFS = 65
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: düşük
APGAR skoru: her biri 0, 1 ya da 2 puanla değerlendirilen beş bulgu; doğumdan sonra 1. ve 5. dakikada kontrol edilir. Görünüm (renk): mavi ya da soluk 0, pembe gövde ve mavi ekstremiteler 1, her yerde pembe 2. Nabız: yok 0, 100/dk’nın altı 1, 100/dk ve üzeri 2. Refleks tepkisi (refleks irritabilite): yok 0, yüz buruşturma 1, ağlama, öksürük ya da hapşırık 2. Aktivite (tonus): gevşek 0, hafif fleksiyon 1, aktif hareket 2. Solunum: yok 0, zayıf ağlamayla yavaş ya da düzensiz 1, güçlü ağlamayla iyi 2. Toplam 7–10 güven verici, 4–6 orta düzeyde anormal ve 0–3 düşüktür.
Her bulguyu puanlayın
Görünüm: her yerde mavi ya da soluk cilt → 0
Nabız: 0 → 0
Refleks tepkisi: uyarana yanıt yok → 0
Etkinlik: kas tonusu olmayan gevşek ekstremiteler → 0
Solunum: solunum yok → 0
Toplayın
APGAR = 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 0
Yorum
0 → düşük
Cevap
düşük
5. dakikada 7’nin altındaysa skor genellikle 20. dakikaya kadar her 5 dakikada bir tekrarlanır.
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · It raises statin levels and the risk of muscle damage
Cevap neden bu
Grapefruit juice inhibits the CYP3A4 enzyme, increasing levels of drugs such as simvastatin and some calcium channel blockers. Higher statin levels raise the risk of myopathy. Patients are advised to avoid large amounts or choose a statin not affected.
Cevap
D · It raises statin levels and the risk of muscle damage
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Torba şişkin kalsın diye oksijen kaynağını ve akışı kontrol etmelidir
Cevap neden bu
Rezervuar torbası maske takılmadan önce doldurulmalı ve inspirasyon sırasında en azından kısmen şişkin kalmalıdır. Tamamen çöken torba, hastanın yeterli oksijen alamadığı ve oda havası soluyor olabileceği anlamına gelir. Kaynak ve akış kontrol edilir; hasta hipoksik kalırsa üst basamağa bildirilir.
Cevap
D · Torba şişkin kalsın diye oksijen kaynağını ve akışı kontrol etmelidir