pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). E boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 0,28 L/psi) 1750 psi gösteriyor ve 5 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
1750 psif = 0,28 L/psi5 L/min200 psi
t = min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kalp yetmezliğiyle açıklanamayan akut hipoksemisi ve bilateral opasiteleri olan bir hastanın %40 oksijende ve 5 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 11 kPa. ARDS şiddetini Berlin tanımıyla derecelendirin. Cevabınıza tıklayın.
PaO₂ 11 kPaFiO₂ 40%PEEP 5 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
5derecelendirilemez: PEEP 5’in altında
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 8 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 8 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 35 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 35 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: tamamen kısıtlı; nemlilik: ara sıra nemli; aktivite: yatağa bağımlı; hareketlilik: tamamen hareketsiz; beslenme: muhtemelen yetersiz; sürtünme ve makaslama: sorun var. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 18/dk, SpO₂ %86 oda havasında, kan basıncı 130/78 mmHg, nabız 82/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 37,3 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 18SpO₂ 86%havaSBP 130HR 82AT 37,3 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Shortly after a permanent pacemaker is inserted via the subclavian vein, the patient becomes breathless with reduced breath sounds on that side. What complication should be suspected?
APericarditis
BPulmonary oedema
CAsthma
DPneumothorax
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
On the first day after abdominal surgery, a patient has a temperature of 37,8 °C, SpO₂ 93% on air and reduced breath sounds at both bases. They have stayed in bed because of pain. What is the most likely cause and response?
APulmonary oedema: restrict all oral fluids and give a diuretic
BNormal recovery; no action is needed
CWound infection: open the wound fully and swab it for culture
DAtelectasis: give analgesia, deep breathing and mobilisation
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 86 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1750 − 200)·0,28 = 434 L
Durasyon
434/5 = 86,8 min → t = 86 min
Cevap
t = 86 min
Bu yaklaşık 1 sa 26 dk eder.
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: hafif
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
PEEP
PEEP 5 ≥ 5 cmH₂O
mmHg cinsinden PaO₂
11·7,5 = 82,5 mmHg
P/F oranı
P/F = 82,5/0,4 = 206,3 mmHg
Berlin şiddeti
hafif
Cevap
hafif
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 20 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·8 + 8 = 20 mmHg
menzil: 18–22 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 20 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 45,5 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·35 + 21 = 45,5 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 45,5 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: B = 9
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: tamamen kısıtlı → 1
nemlilik: ara sıra nemli → 3
aktivite: yatağa bağımlı → 1
hareketlilik: tamamen hareketsiz → 1
beslenme: muhtemelen yetersiz → 2
sürtünme ve makaslama: sorun var → 1
Toplayın
Braden toplamı = 1 + 3 + 1 + 1 + 2 + 1 = 9
Cevap
B = 9
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: düşük–orta
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 18/min → 0
SpO₂ 86% → 3
oda havasında → 0
SBP 130 mmHg → 0
HR 82/min → 0
uyanık (A) → 0
T 37,3 °C → 0
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 0 + 3 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 3
En az bir parametre 3 puan alır.
Risk grubu
düşük–orta
Cevap
düşük–orta
Toplam düşük olsa bile tek bir 3 puan acil değerlendirme gerektirir.
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Pneumothorax
Cevap neden bu
Subclavian puncture can injure the pleura and cause a pneumothorax. A chest X-ray is usually taken after implantation. Other complications include haematoma, lead displacement and infection.
Cevap
D · Pneumothorax
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Atelectasis: give analgesia, deep breathing and mobilisation
Cevap neden bu
Atelectasis is common in the first days after surgery, especially upper abdominal surgery, due to pain, shallow breathing and immobility. It can cause a low-grade fever and reduced basal breath sounds. Good analgesia, deep breathing exercises, coughing with wound support and early mobilisation reverse it and prevent pneumonia.
Cevap
D · Atelectasis: give analgesia, deep breathing and mobilisation