pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 122 g/L, SaO₂’si %98 ve PaO₂’si 105 mmHg (14,0 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 122 g/LSaO₂ 98%PaO₂ 105 mmHg (14,0 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 60 dakika sürecek. E boyutundaki tüp (faktör 0,28 L/psi) 2150 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
60 min2150 psif = 0,28 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,47, PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa) ve HCO₃⁻ 16 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,47PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 135, Cl⁻ 92 ve HCO₃⁻ 10 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.
Na⁺ 135 mmol/LCl⁻ 92 mmol/LHCO₃⁻ 10 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma çizelgesinde GCS 6, E2 ve V2 kayıtlı. Hangi motor skoru M kaydedilmiştir ve hangi yanıtı tanımlar? Sayıyı verin.
GCS 6E2V2
M =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ekip en az 65 mmHg’lik bir ortalama arter basıncını hedefliyor. Bir hastanın sistolik basıncı 107 mmHg. MAP = (SKB + 2·DKB)/3 formülünü kullanarak hâlâ 65 mmHg MAP veren en düşük diyastolik basınç DBP kaçtır?
MAP 65 mmHgSBP 107 mmHg
DBP = mmHg
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which finding shows that long-standing hypertension has caused target organ damage?
AA normal fasting glucose
BClear lung fields on the chest X-ray
CLeft ventricular hypertrophy on the ECG
DA heart rate of 72/min
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Bir hastanın göğüs tüpü kazara çekilip çıkıyor. Acil eylem nedir?
AHapsolan hava çıkabilsin diye deliği açık bırakmak
BAkciğeri genişletmek için hastadan sert öksürmesini istemek
CBölgeyi steril bir oklüzif pansumanla kapatmak ve yardım çağırmak
DDireni göğse geri itip bantla sabitlemek
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 16,34 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
122 g/L = 12,2 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·12,2·0,98 = 16,02 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·105 = 0,315 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 16,02 + 0,315 = 16,34 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 16,34 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 9 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(2150 − 200)·0,28 = 546 L
En yüksek akış
546/60 = 9,1 L/min → Q = 9 L/min
Cevap
Q = 9 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,47: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 23 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 16 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: delta oranı = 1,5
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 135 − (92 + 10) = 33
Delta oranı
(33 − 12)/(24 − 10) = 21/14 = 1,5
Cevap
delta oranı = 1,5
1 ile 2 arası: saf yüksek anyon açıklı asidoz.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: M = 2
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
Motor skor
M = 6 − 2 − 2 = 2
M2: kol ve bacaklarda ekstansiyon (anormal ekstansiyon)
Cevap
M = 2
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: DBP = 44 mmHg
Kan basıncı değerleri: nabız basıncı PP = SKB − DKB. Ortalama arter basıncı MAP ≈ (SKB + 2·DKB)/3 = DKB + PP/3; bu tahmin, normal kalp hızında kalbin her atımın yaklaşık üçte ikisini diyastolde geçirmesine dayanır (kalp hızı yüksekken daha az doğrudur); en az yaklaşık 65 mmHg MAP, organ perfüzyonu için yaygın bir hedeftir. Şok indeksi SI = kalp hızı/SKB normalde yaklaşık 0,5–0,7’dir; yaklaşık 1’in üzerindeki bir değer şok için uyarı işaretidir.
Düzenleyin
DBP = (3·MAP − SBP)/2
Yerine koyun
DBP = (3·65 − 107)/2 = 88/2 = 44 mmHg
Cevap
DBP = 44 mmHg
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Left ventricular hypertrophy on the ECG
Cevap neden bu
Target organ damage from hypertension includes left ventricular hypertrophy, retinopathy, chronic kidney disease with proteinuria, and stroke. Its presence changes treatment urgency and targets.
Cevap
C · Left ventricular hypertrophy on the ECG
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Bölgeyi steril bir oklüzif pansumanla kapatmak ve yardım çağırmak
Cevap neden bu
Göğse hava girmesini önlemek için bölge hemen steril bir oklüzif pansumanla kapatılır. Hasta tekrarlayan veya tansiyon pnömotoraks (artan nefes darlığı, düşen satürasyon, taşikardi, trakea kayması) açısından değerlendirilir ve tıbbi ekip bilgilendirilir. Bir dren asla yeniden yerleştirilmez.
Cevap
C · Bölgeyi steril bir oklüzif pansumanla kapatmak ve yardım çağırmak