pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 80 g/L, SaO₂’si %98 ve PaO₂’si 105 mmHg (14,0 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 80 g/LSaO₂ 98%PaO₂ 105 mmHg (14,0 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 30 dakika sürecek. E boyutundaki tüp (faktör 0,28 L/psi) 1150 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
30 min1150 psif = 0,28 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 6 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 6 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 32 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 32 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın nabzı 126/dk ve kan basıncı 95/52 mmHg. Şok indeksini SI = KH/SKB ile bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
HR 126/minBP 95/52 mmHg
SI =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ekip en az 65 mmHg’lik bir ortalama arter basıncını hedefliyor. Bir hastanın sistolik basıncı 107 mmHg. MAP = (SKB + 2·DKB)/3 formülünü kullanarak hâlâ 65 mmHg MAP veren en düşük diyastolik basınç DBP kaçtır?
MAP 65 mmHgSBP 107 mmHg
DBP = mmHg
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Basit yüz maskesi neden yaklaşık 5 L/dk'nın altındaki oksijen akışıyla kullanılmamalıdır?
AElastik bant düşük akışlarda çok gevşektir
BMaske düşük akışlarda çok fazla oksijen verir
CVerilen CO₂ maskede birikip tekrar solunabilir
DOksijen düşük akışlarda nemlendirilemez
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient with small-cell lung cancer becomes confused. Sodium is 122 mmol/L (122 mEq/L) with concentrated urine, and there are no signs of dehydration. What is the most likely cause?
ASyndrome of inappropriate ADH secretion
BSevere dehydration from poor oral intake
CExcess salt in the diet over several weeks
DCranial diabetes insipidus from brain metastases
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 10,82 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
80 g/L = 8 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·8·0,98 = 10,51 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·105 = 0,315 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 10,51 + 0,315 = 10,82 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 10,82 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 8 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1150 − 200)·0,28 = 266 L
En yüksek akış
266/30 = 8,867 L/min → Q = 8 L/min
Cevap
Q = 8 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 17 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·6 + 8 = 17 mmHg
menzil: 15–19 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 17 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 43,4 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·32 + 21 = 43,4 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 43,4 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: SI = 1,33
Kan basıncı değerleri: nabız basıncı PP = SKB − DKB. Ortalama arter basıncı MAP ≈ (SKB + 2·DKB)/3 = DKB + PP/3; bu tahmin, normal kalp hızında kalbin her atımın yaklaşık üçte ikisini diyastolde geçirmesine dayanır (kalp hızı yüksekken daha az doğrudur); en az yaklaşık 65 mmHg MAP, organ perfüzyonu için yaygın bir hedeftir. Şok indeksi SI = kalp hızı/SKB normalde yaklaşık 0,5–0,7’dir; yaklaşık 1’in üzerindeki bir değer şok için uyarı işaretidir.
Şok indeksi
SI = 126/95 = 1,326 ≈ 1,33
Cevap
SI = 1,33
1 ve üzeri: bu alıştırma olgusunda şok için uyarı işareti.
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: DBP = 44 mmHg
Kan basıncı değerleri: nabız basıncı PP = SKB − DKB. Ortalama arter basıncı MAP ≈ (SKB + 2·DKB)/3 = DKB + PP/3; bu tahmin, normal kalp hızında kalbin her atımın yaklaşık üçte ikisini diyastolde geçirmesine dayanır (kalp hızı yüksekken daha az doğrudur); en az yaklaşık 65 mmHg MAP, organ perfüzyonu için yaygın bir hedeftir. Şok indeksi SI = kalp hızı/SKB normalde yaklaşık 0,5–0,7’dir; yaklaşık 1’in üzerindeki bir değer şok için uyarı işaretidir.
Düzenleyin
DBP = (3·MAP − SBP)/2
Yerine koyun
DBP = (3·65 − 107)/2 = 88/2 = 44 mmHg
Cevap
DBP = 44 mmHg
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Verilen CO₂ maskede birikip tekrar solunabilir
Cevap neden bu
Basit yüz maskelerinin, verilen CO₂'yi maskeden uzaklaştırması için yaklaşık 5–10 L/dk'ya gereksinimi vardır. Daha düşük akışlarda hasta CO₂'yi yeniden solayabilir; düşük akışlar için nazal kanül daha uygundur.
Cevap
C · Verilen CO₂ maskede birikip tekrar solunabilir
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Syndrome of inappropriate ADH secretion
Cevap neden bu
Small-cell lung cancer can secrete ADH, causing water retention and dilutional hyponatraemia (normal sodium about 135–145 mmol/L). Urine is inappropriately concentrated and the patient is not dry. Fluid restriction and treating the cancer are the main measures; sodium is corrected slowly to avoid osmotic demyelination.