pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta dakikada 14 kez soluyor ve tidal volümü 580 mL. Anatomik ölü boşluk 120 mL. Alveoler ventilasyonu V̇A L/dk cinsinden bulun.
VT 580 mL14/minVD 120 mL
V̇A = L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ventile edilen bir erkeğin boyu 192 cm ve ağırlığı 112 kg. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının kilosu başına 6 mL olarak ayarlanıyor. PBW = 50 + 0,91 × (height cm − 152,4) kg kullanarak tidal volümü VT en yakın mL olarak bulun.
192 cm112 kg6 mL/kg
VT = mL
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,60, PaCO₂ 42 mmHg (5,6 kPa) ve HCO₃⁻ 40 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,60PaCO₂ 42 mmHg (5,6 kPa)HCO₃⁻ 40 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 34 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 34 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: tamamen kısıtlı; nemlilik: nadiren nemli; aktivite: koltuğa bağımlı; hareketlilik: tamamen hareketsiz; beslenme: yeterli; sürtünme ve makaslama: olası sorun. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 12/dk, SpO₂ %94 ek oksijen altında, kan basıncı 136/82 mmHg, nabız 104/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 36,9 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 12SpO₂ 94%O₂SBP 136HR 104AT 36,9 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient on ramipril is to start sacubitril/valsartan for heart failure. What is the key safety point?
ABoth drugs should be taken together each day for the best effect
BThe ACE inhibitor dose should be doubled during the change
CSacubitril/valsartan is safe to start on the same morning
DThe ACE inhibitor must be stopped first, with a gap before starting
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A woman starting rifampicin (rifampin) for tuberculosis uses a combined oral contraceptive pill. What advice is correct?
ATake two pills a day to make up for the drug
BUse another reliable method, as rifampicin reduces the pill's effect
CStop all contraception during TB treatment, as pregnancy cannot occur
DContinue the pill as usual, because there is no interaction with TB drugs
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: V̇A = 6,44 L/min
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Bir soluğun alveoler kısmı
580 − 120 = 460 mL
Alveoler ventilasyon
V̇A = 460·14 = 6440 mL/min = 6,44 L/min
Cevap
V̇A = 6,44 L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: VT = 516 mL
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Tahmini vücut ağırlığı
PBW = 50 + 0,91·(192 − 152,4) = 86,04 kg
Tidal volüm
VT = 6·86,04 = 516,2 ≈ 516 mL
Cevap
VT = 516 mL
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kompanse olmamış
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,60: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 42 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 40 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 47–51 mmHg; dolayısıyla ölçülen 42 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
kompanse olmamış
Cevap
kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 44,8 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·34 + 21 = 44,8 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 44,8 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: B = 13
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: tamamen kısıtlı → 1
nemlilik: nadiren nemli → 4
aktivite: koltuğa bağımlı → 2
hareketlilik: tamamen hareketsiz → 1
beslenme: yeterli → 3
sürtünme ve makaslama: olası sorun → 2
Toplayın
Braden toplamı = 1 + 4 + 2 + 1 + 3 + 2 = 13
Cevap
B = 13
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: düşük
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 12/min → 0
SpO₂ 94% → 1
oksijen altında → 2
SBP 136 mmHg → 0
HR 104/min → 1
uyanık (A) → 0
T 36,9 °C → 0
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 0 + 1 + 2 + 0 + 1 + 0 + 0 = 4
Hiçbir parametre 3 puan almaz.
Risk grubu
düşük
Cevap
düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · The ACE inhibitor must be stopped first, with a gap before starting
Cevap neden bu
Combining an ACE inhibitor with sacubitril/valsartan greatly increases the risk of angioedema. The ACE inhibitor is stopped and a washout period (usually 36 hours) is observed before starting. Blood pressure, potassium and renal function are monitored.
Cevap
D · The ACE inhibitor must be stopped first, with a gap before starting
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Use another reliable method, as rifampicin reduces the pill's effect
Cevap neden bu
Rifampicin induces liver enzymes that break down oestrogen and progestogen, so hormonal contraception may fail. A non-hormonal or unaffected method, such as a copper IUD, is advised during and for a time after treatment. The interaction also affects warfarin and many other drugs.
Cevap
B · Use another reliable method, as rifampicin reduces the pill's effect