pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). ARDS için diğer Berlin ölçütlerini karşılayan ventile edilen bir hastanın %50 oksijende ve 12 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 124 mmHg (16,5 kPa). P/F oranını hesaplayın ve ARDS şiddetine tıklayın.
PaO₂ 124 mmHg (16,5 kPa)FiO₂ 50%PEEP 12 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kalp yetmezliğiyle açıklanamayan akut hipoksemisi ve bilateral opasiteleri olan bir hastanın %40 oksijende ve 8 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 12,6 kPa. ARDS şiddetini Berlin tanımıyla derecelendirin. Cevabınıza tıklayın.
PaO₂ 12,6 kPaFiO₂ 40%PEEP 8 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
5derecelendirilemez: PEEP 5’in altında
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,43, PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa) ve HCO₃⁻ 16 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,43PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı pH 7,22, PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa) ve HCO₃⁻ 9 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 145 ve Cl⁻ 101 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın nabzı 115/dk ve kan basıncı 127/76 mmHg. Şok indeksini SI = KH/SKB ile bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
HR 115/minBP 127/76 mmHg
SI =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 11/dk, SpO₂ %98 oda havasında, kan basıncı 136/82 mmHg, nabız 82/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 38,0 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 11SpO₂ 98%havaSBP 136HR 82AT 38,0 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Bir hastada 48 saatten uzun süredir atriyal fibrilasyon vardır ve elektif kardiyoversiyon için listededir. Öncesinde antikoagülasyon neden gereklidir?
AAntikoagülanlar şoku daha az ağrılı yapar
BAntikoagülanlar şok için gereken elektrik enerjisini azaltır
CAntikoagülanlar AF'yi sinüs ritmine döndürür
DSinüs ritmi geri geldiğinde atriyal pıhtılar yerinden oynayabilir
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
After chest trauma, a patient is hypotensive with reduced breath sounds on the left. Which finding suggests a haemothorax rather than a tension pneumothorax?
ADistended neck veins
BDullness to percussion on the affected side
CTrachea pushed away from the affected side
DHyper-resonance on the affected side
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: hafif
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
P/F oranı
P/F = 124/0,5 = 248 mmHg
Berlin şiddeti
hafif
Cevap
hafif
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: hafif
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
PEEP
PEEP 8 ≥ 5 cmH₂O
mmHg cinsinden PaO₂
12,6·7,5 = 94,5 mmHg
P/F oranı
P/F = 94,5/0,4 = 236,3 mmHg
Berlin şiddeti
hafif
Cevap
hafif
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,43: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 25 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 16 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: saf yüksek açıklı asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 145 − (101 + 9) = 35
Delta oranı
(35 − 12)/(24 − 9) = 1,533
saf yüksek açıklı asidoz
Cevap
saf yüksek açıklı asidoz
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: SI = 0,91
Kan basıncı değerleri: nabız basıncı PP = SKB − DKB. Ortalama arter basıncı MAP ≈ (SKB + 2·DKB)/3 = DKB + PP/3; bu tahmin, normal kalp hızında kalbin her atımın yaklaşık üçte ikisini diyastolde geçirmesine dayanır (kalp hızı yüksekken daha az doğrudur); en az yaklaşık 65 mmHg MAP, organ perfüzyonu için yaygın bir hedeftir. Şok indeksi SI = kalp hızı/SKB normalde yaklaşık 0,5–0,7’dir; yaklaşık 1’in üzerindeki bir değer şok için uyarı işaretidir.
Şok indeksi
SI = 115/127 = 0,9055 ≈ 0,91
Cevap
SI = 0,91
Olağan 0,5–0,7’nin üzerinde.
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: düşük
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 11/min → 1
SpO₂ 98% → 0
oda havasında → 0
SBP 136 mmHg → 0
HR 82/min → 0
uyanık (A) → 0
T 38,0 °C → 0
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 1 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 1
Hiçbir parametre 3 puan almaz.
Risk grubu
düşük
Cevap
düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Sinüs ritmi geri geldiğinde atriyal pıhtılar yerinden oynayabilir
Cevap neden bu
48 saatlik AF sonrasında atriyal trombüs bulunabilir. Düzenli kasılmanın geri kazanılması onu atabilir ve inmeye yol açabilir. Hastalar genellikle öncesinde en az üç hafta (veya transözofageal ekokardiyografi pıhtıyı dışlayana kadar) ve sonrasında en az dört hafta antikoagüle edilir.
Cevap
D · Sinüs ritmi geri geldiğinde atriyal pıhtılar yerinden oynayabilir
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Dullness to percussion on the affected side
Cevap neden bu
Blood in the pleural space gives a dull percussion note, whereas air gives hyper-resonance. In haemothorax the neck veins are often flat because of blood loss; in tension pneumothorax they are distended. A massive haemothorax needs a large chest drain, blood replacement and surgical review.