pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 120 g/L, SaO₂’si %98 ve PaO₂’si 101 mmHg (13,5 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 120 g/LSaO₂ 98%PaO₂ 101 mmHg (13,5 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ventile edilen bir kadının boyu 156 cm ve ağırlığı 73 kg. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının kilosu başına 4 mL olarak ayarlanıyor. PBW = 45,5 + 0,91 × (height cm − 152,4) kg kullanarak tidal volümü VT en yakın mL olarak bulun.
156 cm73 kg4 mL/kg
VT = mL
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 18 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %50 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 81 mmHg (10,8 kPa) ve PaCO₂ 36 mmHg (4,8 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 30/dk, SpO₂ %99 ek oksijen altında, kan basıncı 112/68 mmHg, nabız 126/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 37,6 °C. NEWS2 toplam skoru nedir?
RR 30SpO₂ 99%O₂SBP 112HR 126AT 37,6 °C
NEWS2 =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Morse düşme skalasıyla değerlendiriliyor: son 3 ayda düşme öyküsü: evet; ikincil tanı: hayır; yürüme yardımcısı: mobilyalara tutunuyor; IV tedavi ya da salin kilidi: hayır; yürüyüş: zayıf; mental durum: sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor. 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek kesme değerlerini kullanarak düşme riski düzeyine tıklayın.
1düşük risk
2orta risk
3yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Suspected pulmonary TB is being investigated. How are sputum samples usually collected?
AA single sample after the first week of treatment
BOne sample of saliva collected at any time of the day
CSeveral samples, ideally including early-morning sputum
DA swab from the nose only
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
The monitor of a patient with a permanent pacemaker shows pacing spikes, but none of them is followed by a QRS complex. What does this mean?
ANormal pacemaker function
BFailure to sense
CFailure to capture
DAtrial fibrillation
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 16,06 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
120 g/L = 12 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·12·0,98 = 15,76 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·101 = 0,303 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 15,76 + 0,303 = 16,06 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 16,06 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: VT = 195 mL
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Tahmini vücut ağırlığı
PBW = 45,5 + 0,91·(156 − 152,4) = 48,78 kg
Tidal volüm
VT = 4·48,78 = 195,1 ≈ 195 mL
Cevap
VT = 195 mL
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 35 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
menzil: 33–37 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 35 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 230,5 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Alveoler oksijen
PAO₂ = 0,5·713 − 36/0,8 = 356,5 − 45 = 311,5 mmHg
Gradyan
A–a = 311,5 − 81 = 230,5 mmHg
Cevap
A–a gradyanı = 230,5 mmHg
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: NEWS2 = 7
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 30/min → 3
SpO₂ 99% → 0
oksijen altında → 2
SBP 112 mmHg → 0
HR 126/min → 2
uyanık (A) → 0
T 37,6 °C → 0
Toplayın
NEWS2 = 3 + 0 + 2 + 0 + 2 + 0 + 0 = 7
Cevap
NEWS2 = 7
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: yüksek risk
Morse düşme skalası: altı madde. Düşme öyküsü: hayır 0, evet 25. İkincil tanı: hayır 0, evet 15. Yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı 0; koltuk değneği, baston ya da yürüteç 15; mobilyalara tutunma 30. IV tedavi ya da salin kilidi: hayır 0, evet 20. Yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye 0; zayıf 10; bozulmuş 20. Mental durum: kendi sınırlarını biliyor 0; sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor 15. Toplam 0 ile 125 arasındadır. Risk kesme değerleri hastaneler arasında farklıdır; yaygın bir set: 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek.
Her maddeyi puanlayın
son 3 ayda düşme öyküsü: evet → 25
ikincil tanı: hayır → 0
yürüme yardımcısı: mobilyalara tutunuyor → 30
IV tedavi ya da salin kilidi: hayır → 0
yürüyüş: zayıf → 10
mental durum: sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor → 15
Toplayın
Morse toplamı = 25 + 0 + 30 + 0 + 10 + 15 = 80
Risk düzeyi
80 → yüksek risk
Cevap
yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Several samples, ideally including early-morning sputum
Cevap neden bu
Usually three sputum samples, including an early-morning sample, are sent for smear microscopy, culture and molecular testing. Deep coughed sputum, not saliva, is needed. Samples are collected before treatment where possible and in a way that limits exposure to others.
Cevap
C · Several samples, ideally including early-morning sputum
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Failure to capture
Cevap neden bu
Failure to capture means the pacing stimulus does not depolarise the myocardium, so no QRS follows the spike. Causes include lead displacement, a raised threshold or battery problems. It can cause bradycardia or asystole, so the patient is assessed and the team informed urgently.