pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). E boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 0,28 L/psi) 2050 psi gösteriyor ve 8 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
2050 psif = 0,28 L/psi8 L/min200 psi
t = min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kalp yetmezliğiyle açıklanamayan akut hipoksemisi ve bilateral opasiteleri olan bir hastanın %60 oksijende ve 12 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 12,1 kPa. ARDS şiddetini Berlin tanımıyla derecelendirin. Cevabınıza tıklayın.
PaO₂ 12,1 kPaFiO₂ 60%PEEP 12 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
5derecelendirilemez: PEEP 5’in altında
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,14, PaCO₂ 73 mmHg (9,7 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,14PaCO₂ 73 mmHg (9,7 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 139, Cl⁻ 114, HCO₃⁻ 17 mmol/L ve albümin 15 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: bozukluk yok; nemlilik: nadiren nemli; aktivite: ara sıra yürüyor; hareketlilik: kısıtlılık yok; beslenme: mükemmel; sürtünme ve makaslama: olası sorun. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 20/dk, SpO₂ %96 ek oksijen altında, kan basıncı 136/82 mmHg, nabız 120/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 39,0 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 20SpO₂ 96%O₂SBP 136HR 120AT 39,0 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which feature of a COPD exacerbation most suggests that antibiotics are needed?
AA clear runny nose
BAn increase in purulent (green or yellow) sputum
CA dry, tickly cough with no sputum at all for a day
DA mild sore throat that lasted for one day only
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Twelve hours after a coronary stent, a patient has sudden severe chest pain again with new ST elevation in the same leads. What is the most likely cause?
ANormal pain from the procedure site
BPericarditis from the catheter
CIndigestion from the hospital meal
DAcute stent thrombosis
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 64 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(2050 − 200)·0,28 = 518 L
Durasyon
518/8 = 64,75 min → t = 64 min
Cevap
t = 64 min
Bu yaklaşık 1 sa 04 dk eder.
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: orta
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
PEEP
PEEP 12 ≥ 5 cmH₂O
mmHg cinsinden PaO₂
12,1·7,5 = 90,75 mmHg
P/F oranı
P/F = 90,75/0,6 = 151,3 mmHg
Berlin şiddeti
orta
Cevap
orta
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kompanse olmamış
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,14: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 73 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)
Kompansasyon
kompanse olmamış
Cevap
kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 14,25 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 139 − (114 + 17) = 8
Albümin düzeltmesi
8 + 0,25·(40 − 15) = 14,25 mmol/L
Cevap
AGc = 14,25 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: B = 21
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: bozukluk yok → 4
nemlilik: nadiren nemli → 4
aktivite: ara sıra yürüyor → 3
hareketlilik: kısıtlılık yok → 4
beslenme: mükemmel → 4
sürtünme ve makaslama: olası sorun → 2
Toplayın
Braden toplamı = 4 + 4 + 3 + 4 + 4 + 2 = 21
Cevap
B = 21
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: orta
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 20/min → 0
SpO₂ 96% → 0
oksijen altında → 2
SBP 136 mmHg → 0
HR 120/min → 2
uyanık (A) → 0
T 39,0 °C → 1
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 0 + 0 + 2 + 0 + 2 + 0 + 1 = 5
Hiçbir parametre 3 puan almaz.
Risk grubu
orta
Cevap
orta
Toplam 5 ve üzeri acil klinik yanıt gerektirir.
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · An increase in purulent (green or yellow) sputum
Cevap neden bu
Antibiotics are usually considered when sputum becomes more purulent, especially with more breathlessness or sputum volume, or signs of pneumonia. Many exacerbations are viral. Oral corticosteroids and increased bronchodilators are also used.
Cevap
B · An increase in purulent (green or yellow) sputum
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Acute stent thrombosis
Cevap neden bu
Acute stent thrombosis presents with recurrent ischaemic pain and ST elevation, and needs emergency return to the catheter laboratory. Missed antiplatelet doses are a major risk factor, which is why dual antiplatelet adherence is emphasised.