pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 93 g/L, SaO₂’si %88 ve PaO₂’si 54 mmHg (7,2 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 93 g/LSaO₂ 88%PaO₂ 54 mmHg (7,2 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Yüksek akışlı nazal oksijen alan bir hastanın SpO₂’si FiO₂ 0,8 iken %87 ve solunum sayısı 25/dk. ROX indeksini ROX = (SpO₂/FiO₂)/SS ile bulun; SpO₂ yüzde, FiO₂ kesir olarak alınır. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
SpO₂ 87%FiO₂ 0,8RR 25/min
ROX =
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 10 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %24 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 83 mmHg (11,1 kPa) ve PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: tamamen kısıtlı; nemlilik: ara sıra nemli; aktivite: ara sıra yürüyor; hareketlilik: çok kısıtlı; beslenme: çok yetersiz; sürtünme ve makaslama: sorun var. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ekip en az 70 mmHg’lik bir ortalama arter basıncını hedefliyor. Bir hastanın sistolik basıncı 118 mmHg. MAP = (SKB + 2·DKB)/3 formülünü kullanarak hâlâ 70 mmHg MAP veren en düşük diyastolik basınç DBP kaçtır?
MAP 70 mmHgSBP 118 mmHg
DBP = mmHg
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Kalp yetmezliği olan bir hasta ACE inhibitörüne ek olarak spironolakton başlıyor. Hangi kan sonucu yakından izlenmelidir?
AKalsiyum, çünkü her iki ilaç da onu düşürebilir
BGlukoz, çünkü her iki ilaç da hipoglisemiye yol açabilir
CPotasyum, çünkü her iki ilaç da onu yükseltebilir
DHemoglobin, çünkü her iki ilaç da kanamaya yol açabilir
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Sabah digoksin dozundan önce hastanın apikal nabzı 54/dk'dır ve bulantısı vardır. Hemşire ne yapmalıdır?
ADozu ve bir antiemetik vermeli, nabzı yarın yeniden kontrol etmelidir
BDozun yarısını vermeli ve bir saat sonra nabzı yeniden kontrol etmelidir
CDozu vermemeli ve toksisite olası olduğu için bildirmelidir
DYalnızca radiyal nabız saydığı için dozu vermelidir
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 11,13 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
93 g/L = 9,3 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·9,3·0,88 = 10,97 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·54 = 0,162 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 10,97 + 0,162 = 11,13 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 11,13 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: ROX = 4,35
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
SpO₂/FiO₂
87/0,8 = 108,8
ROX
ROX = 108,8/25 = 4,35
Cevap
ROX = 4,35
4,88’in altı: çalışmalarda düşük ROX, entübasyon gereksinimi olasılığının daha yüksek olmasıyla ilişkilendirilmiştir.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 23 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
menzil: 21–25 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 23 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 40,62 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: tamamen kısıtlı → 1
nemlilik: ara sıra nemli → 3
aktivite: ara sıra yürüyor → 3
hareketlilik: çok kısıtlı → 2
beslenme: çok yetersiz → 1
sürtünme ve makaslama: sorun var → 1
Toplayın
Braden toplamı = 1 + 3 + 3 + 2 + 1 + 1 = 11
Cevap
B = 11
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: DBP = 46 mmHg
Kan basıncı değerleri: nabız basıncı PP = SKB − DKB. Ortalama arter basıncı MAP ≈ (SKB + 2·DKB)/3 = DKB + PP/3; bu tahmin, normal kalp hızında kalbin her atımın yaklaşık üçte ikisini diyastolde geçirmesine dayanır (kalp hızı yüksekken daha az doğrudur); en az yaklaşık 65 mmHg MAP, organ perfüzyonu için yaygın bir hedeftir. Şok indeksi SI = kalp hızı/SKB normalde yaklaşık 0,5–0,7’dir; yaklaşık 1’in üzerindeki bir değer şok için uyarı işaretidir.
Düzenleyin
DBP = (3·MAP − SBP)/2
Yerine koyun
DBP = (3·70 − 118)/2 = 92/2 = 46 mmHg
Cevap
DBP = 46 mmHg
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Potasyum, çünkü her iki ilaç da onu yükseltebilir
Cevap neden bu
ACE inhibitörleri aldosteron üretimini azaltır, spironolakton ise reseptörünü bloke eder; bu nedenle ikisi de potasyum atılımını azaltır. Birlikte, özellikle böbrek fonksiyonu bozuksa tehlikeli hiperkalemiye yol açabilir. Potasyum ve böbrek fonksiyonu izlenir, potasyum takviyelerinden genellikle kaçınılır.
Cevap
C · Potasyum, çünkü her iki ilaç da onu yükseltebilir
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Dozu vermemeli ve toksisite olası olduğu için bildirmelidir
Cevap neden bu
Yaygın bir kural, apikal nabız 60/dk'nın altındaysa (veya belirlenen parametrenin altındaysa) ya da bulantı, kusma, görme bozukluğu veya yeni bir aritmi gibi toksik özellikler varsa digoksini vermeyip hekimi bilgilendirmektir. Genellikle digoksin düzeyi, EKG, potasyum ve böbrek fonksiyonu kontrol edilir. Hemşire kendi inisiyatifiyle dozu değiştirmez.
Cevap
C · Dozu vermemeli ve toksisite olası olduğu için bildirmelidir