pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta dakikada 12 kez soluyor ve tidal volümü 410 mL. Anatomik ölü boşluk 180 mL. Alveoler ventilasyonu V̇A L/dk cinsinden bulun.
VT 410 mL12/minVD 180 mL
V̇A = L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ventile edilen bir erkeğin boyu 183 cm ve ağırlığı 101 kg. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının kilosu başına 6 mL olarak ayarlanıyor. PBW = 50 + 0,91 × (height cm − 152,4) kg kullanarak tidal volümü VT en yakın mL olarak bulun.
183 cm101 kg6 mL/kg
VT = mL
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,29, PaCO₂ 65 mmHg (8,7 kPa) ve HCO₃⁻ 30 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,29PaCO₂ 65 mmHg (8,7 kPa)HCO₃⁻ 30 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı pH 7,27, PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa) ve HCO₃⁻ 12 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 140 ve Cl⁻ 109 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: çok kısıtlı; nemlilik: ara sıra nemli; aktivite: yatağa bağımlı; hareketlilik: hafif kısıtlı; beslenme: muhtemelen yetersiz; sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yetişkin 84 kg ağırlığında ve 178 cm boyunda. BKİ’yi hesaplayın ve DSÖ ağırlık kategorisine tıklayın.
84 kg178 cm
1zayıf
2normal kilolu
3fazla kilolu
4obezite sınıf I
5obezite sınıf II
6obezite sınıf III
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
After coronary artery bypass surgery through a median sternotomy, which instruction is usually given for the first several weeks?
ALift the arms above the head often to stretch the chest
BAvoid heavy lifting and pushing up with the arms
CSleep only on the stomach to protect the wound
DAvoid walking until the stitches are removed
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Why is the cuff pressure of an endotracheal or tracheostomy tube checked regularly?
AThe cuff pressure directly controls the patient's oxygen saturation
BToo high a pressure damages the trachea; too low allows aspiration
CThe cuff must be kept fully deflated in every ventilated patient
DThe cuff pressure sets the ventilator's breathing rate
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: V̇A = 2,76 L/min
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Bir soluğun alveoler kısmı
410 − 180 = 230 mL
Alveoler ventilasyon
V̇A = 230·12 = 2760 mL/min = 2,76 L/min
Cevap
V̇A = 2,76 L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: VT = 467 mL
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Tahmini vücut ağırlığı
PBW = 50 + 0,91·(183 − 152,4) = 77,85 kg
Tidal volüm
VT = 6·77,85 = 467,1 ≈ 467 mL
Cevap
VT = 467 mL
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,29: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 65 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 30 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek normal açıklı asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 140 − (109 + 12) = 19
Delta oranı
(19 − 12)/(24 − 12) = 0,5833
ek normal açıklı asidoz
Cevap
ek normal açıklı asidoz
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: B = 14
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: çok kısıtlı → 2
nemlilik: ara sıra nemli → 3
aktivite: yatağa bağımlı → 1
hareketlilik: hafif kısıtlı → 3
beslenme: muhtemelen yetersiz → 2
sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok → 3
Toplayın
Braden toplamı = 2 + 3 + 1 + 3 + 2 + 3 = 14
Cevap
B = 14
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: fazla kilolu
Beden kitle indeksi: BKİ = ağırlık (kg)/boy (m)²; boy önce metreye çevrilir. Libre ve inçle BKİ = 703 × ağırlık (lb)/boy (in)². DSÖ yetişkin kategorileri: 18,5’in altı zayıf, 18,5–24,9 normal kilolu, 25,0–29,9 fazla kilolu, 30,0–34,9 obezite sınıf I, 35,0–39,9 obezite sınıf II ve 40 ve üzeri obezite sınıf III.
BMI
BMI = 84/1,78² = 26,51
Kategori
fazla kilolu
Cevap
fazla kilolu
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Avoid heavy lifting and pushing up with the arms
Cevap neden bu
The sternum is wired and takes weeks to heal. Patients are advised to avoid heavy lifting, pulling and pushing with the arms, and to support the chest with a pillow when coughing. Walking is encouraged as part of cardiac rehabilitation.
Cevap
B · Avoid heavy lifting and pushing up with the arms
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Too high a pressure damages the trachea; too low allows aspiration
Cevap neden bu
Cuff pressure is usually kept at about 20–30 cmH₂O. Higher pressures reduce blood flow to the tracheal mucosa, risking ulceration and stenosis; lower pressures allow secretions to leak past and cause aspiration and VAP. A cuff manometer is used.
Cevap
B · Too high a pressure damages the trachea; too low allows aspiration