pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 135 g/L, SaO₂’si %98 ve PaO₂’si 100 mmHg (13,3 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 135 g/LSaO₂ 98%PaO₂ 100 mmHg (13,3 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 120 dakika sürecek. E boyutundaki tüp (faktör 0,28 L/psi) 2150 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
120 min2150 psif = 0,28 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,37, PaCO₂ 54 mmHg (7,2 kPa) ve HCO₃⁻ 30 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,37PaCO₂ 54 mmHg (7,2 kPa)HCO₃⁻ 30 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,23, PaCO₂ 67 mmHg (8,9 kPa), HCO₃⁻ 27 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,23PaCO₂ 67 mmHg (8,9 kPa)HCO₃⁻ 27 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kafa travması geçirmiş bir alıştırma hastası gözlerini hiç açmıyor, hiç ses çıkarmıyor ve en iyi motor yanıt olarak şunu gösteriyor: kol ve bacaklarda ekstansiyon (anormal ekstansiyon). GCS’yi hesaplayın ve kafa travmasını ona göre sınıflandırın. Cevabınıza tıklayın.
1hafif
2orta
3ağır
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Morse düşme skalasıyla değerlendiriliyor: son 3 ayda düşme öyküsü: hayır; ikincil tanı: hayır; yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı; IV tedavi ya da salin kilidi: hayır; yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye; mental durum: kendi sınırlarını biliyor. 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek kesme değerlerini kullanarak düşme riski düzeyine tıklayın.
1düşük risk
2orta risk
3yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which feature of a COPD exacerbation most suggests that antibiotics are needed?
AA dry, tickly cough with no sputum at all for a day
BAn increase in purulent (green or yellow) sputum
CA clear runny nose
DA mild sore throat that lasted for one day only
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Göğüs tüpünün çıkarılması için yaygın olarak hangi yaklaşım öğretilir?
AHasta uzun, derin bir nefes alırken yavaşça çıkarmak
BÇıkarıp bölgeyi bir gün boyunca drene olsun diye açık bırakmak
CTutulan bir nefes sırasında veya ekspirasyonda çıkarmak, sonra bölgeyi kapatmak
DEmiş tam güçte çalışırken çıkarmak
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 18,03 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
135 g/L = 13,5 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·13,5·0,98 = 17,73 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·100 = 0,3 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 17,73 + 0,3 = 18,03 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 18,03 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 4 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(2150 − 200)·0,28 = 546 L
En yüksek akış
546/120 = 4,55 L/min → Q = 4 L/min
Cevap
Q = 4 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,37: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 54 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 30 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·2,7 = 26,7 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,7 = 33,45 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 27 mmol/L → akut
Cevap
akut
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: ağır
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
Her alanı puanlayın
E: gözlerini hiç açmıyor → 1
V: hiç ses çıkarmıyor → 1
M: kol ve bacaklarda ekstansiyon (anormal ekstansiyon) → 2
Toplayın
GCS = 1 + 1 + 2 = 4
Şiddet
GCS 4 → ağır
Cevap
ağır
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: düşük risk
Morse düşme skalası: altı madde. Düşme öyküsü: hayır 0, evet 25. İkincil tanı: hayır 0, evet 15. Yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı 0; koltuk değneği, baston ya da yürüteç 15; mobilyalara tutunma 30. IV tedavi ya da salin kilidi: hayır 0, evet 20. Yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye 0; zayıf 10; bozulmuş 20. Mental durum: kendi sınırlarını biliyor 0; sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor 15. Toplam 0 ile 125 arasındadır. Risk kesme değerleri hastaneler arasında farklıdır; yaygın bir set: 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek.
Her maddeyi puanlayın
son 3 ayda düşme öyküsü: hayır → 0
ikincil tanı: hayır → 0
yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı → 0
IV tedavi ya da salin kilidi: hayır → 0
yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye → 0
mental durum: kendi sınırlarını biliyor → 0
Toplayın
Morse toplamı = 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 0
Risk düzeyi
0 → düşük risk
Cevap
düşük risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · An increase in purulent (green or yellow) sputum
Cevap neden bu
Antibiotics are usually considered when sputum becomes more purulent, especially with more breathlessness or sputum volume, or signs of pneumonia. Many exacerbations are viral. Oral corticosteroids and increased bronchodilators are also used.
Cevap
B · An increase in purulent (green or yellow) sputum
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Tutulan bir nefes sırasında veya ekspirasyonda çıkarmak, sonra bölgeyi kapatmak
Cevap neden bu
Birçok kılavuz tüpün derin bir nefesin sonunda tutulurken (Valsalva) veya ekspirasyon sırasında çıkarılmasını önerir; böylece göğüs içi basınç pozitif olur. Yara sütür veya oklüzif pansumanla kapatılır, hasta tekrarlayan pnömotoraks açısından izlenir ve endike ise akciğer grafisi çekilir. Öncesinde analjezi iyi uygulamadır.
Cevap
C · Tutulan bir nefes sırasında veya ekspirasyonda çıkarmak, sonra bölgeyi kapatmak