Nilai Makmal untuk Jururawat: pek ulang kaji kilat

Lembaran formula, langkah kaedah utama untuk setiap topik dan 8 soalan latihan, dengan penyelesaian penuh di bahagian belakang.

Soalan baharu Kembali ke kursus

Dalam tetingkap cetak, pilih “Simpan sebagai PDF” untuk menyimpan salinan pada peranti anda.

1Formula dan kaedah

Nilai makmal & elektrolit

Kaedah

Bandingkan nilai dengan julat rujukan makmal itu sendiri, kemudian dengan garis dasar dan arah aliran pesakit.
Semak sampel: hemolisis, kelewatan, atau darah yang diambil berhampiran IV boleh memberikan keputusan palsu.
Kaitkan nilai dengan tanda lazimnya dan dengan ubat serta keadaan yang menyebabkannya.
Cari interaksi: kalium atau magnesium yang rendah meningkatkan ketoksikan digoksin; dehidrasi menaikkan litium.
Bertindak untuk pesakit: nilai, tahan ubat jika paras tidak selamat, baca balik nilai kritikal dan maklumkan pemberi preskripsi.

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal: pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH
Rumus Winter: PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Alkalosis metabolik: PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21
Sela anion: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Sela terbetul albumin: AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)
Nisbah delta: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Nisbah P/F: PaO₂/FiO₂
Persamaan gas alveolus: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8
Osmolaliti serum: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Farmakokinetik klinikal

Pemalar kadar dan separuh hayat: k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
Dua paras: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat: LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan: R = CL·C_ss/(S·F)
Purata keadaan mantap: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap: 1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Pelarasan buah pinggang: dos × CrCl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal)

Kaedah

Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
Pilih hubungan: C = C₀·e^−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.

2Soalan latihan

1.Nilai makmal & elektrolitSederhana

Seorang pesakit yang mengambil fenitoin mempunyai paras 28 mcg/mL (julat lazim kira-kira 10–20 mcg/mL). Dapatan manakah yang dijangka oleh jururawat?

ANistagmus, gaya berjalan tidak stabil dan pertuturan pelat
BTingkah laku hiperaktif dan insomnia sahaja
CRasa lapar dan pertambahan berat badan
DGelombang T yang tinggi dan runcing

2.Nilai makmal & elektrolitSukar

Which patient's result should the nurse act on first?

AHemoglobin 9.6 g/dL (96 g/L) in a patient with stable chronic kidney disease
BHemoglobin 6.4 g/dL (64 g/L) with new chest pain and a pulse of 124/min
CPlatelets 140 × 10³/µL in a patient with mild chronic liver disease
DFerritin 15 ng/mL in a well patient with known iron-deficiency anemia on oral iron

3.Tafsiran gas darah arteriSederhana

Gas latihan menunjukkan asidosis metabolik dengan HCO₃⁻ 8 mmol/L. Gunakan rumus Winter untuk mencari PaCO₂ yang dijangka (tengah julat) dalam mmHg.

HCO₃⁻ 8 mmol/L

PaCO₂ = mmHg

4.Tafsiran gas darah arteriSukar

Gas latihan menunjukkan alkalosis metabolik dengan HCO₃⁻ 38 mmol/L. Gunakan PaCO₂ yang dijangka = 0.7·HCO₃⁻ + 21 untuk mencari PaCO₂ yang dijangka.

HCO₃⁻ 38 mmol/L

PaCO₂ = mmHg

5.Farmakokinetik klinikalSederhana

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 72 kg akan diberi dos pemuat secara intravena dengan phenytoin sodium untuk mencapai paras phenytoin sebanyak 20 mg/L. Isi padu taburannya ialah 0.7 L/kg dan faktor garamnya S = 0.92. Cari dos pemuat LD bagi phenytoin sodium dalam mg.

72 kgVd = 0.7 L/kgC = 20 mg/LS = 0.92

LD = mg

6.Farmakokinetik klinikalSukar

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 80 kg mengambil aminofilin oral (S = 0.8, F = 1) setiap 12 h. Klirens teofilin ialah 0.03 L/kg/h. Setiap dos ialah 400 mg aminophylline. Cari purata paras keadaan mantap C_ss,avg.

CL = 0.03 L/kg/hτ = 12 hS = 0.8F = 180 kgD = 400 mg

C_ss,avg = mg/L

7.Kejururawatan klinikalSederhana

Which rule is essential for safe use of patient-controlled analgesia (PCA)?

ARelatives should press it while the patient sleeps
BThe button should be pressed before each meal
COnly the patient should press the button
DThe nurse should press it every hour

8.Kejururawatan klinikalSukar

Penilaian kejururawatan manakah yang paling membantu mengesan kemerosotan awal pada pesakit selepas pembedahan besar?

ABertanya pesakit sama ada mereka berasa sihat sahaja
BMemeriksa luka hanya semasa pelepasan
CMengukur suhu sekali sehari
DSet pemerhatian lengkap secara berkala dengan skor amaran awal dan semakan trend

3Larutan

1.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: A · Nistagmus, gaya berjalan tidak stabil dan pertuturan pelat

Mengapa ini jawapannya

Ketoksikan fenitoin menyebabkan nistagmus, ataksia, pertuturan pelat dan mengantuk. Jururawat menahan dos dan memaklumkan pemreskripsi. Albumin rendah meningkatkan ubat bebas (aktif), maka ketoksikan boleh berlaku walaupun paras keseluruhan normal.

Jawapan

A · Nistagmus, gaya berjalan tidak stabil dan pertuturan pelat

2.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: B · Hemoglobin 6.4 g/dL (64 g/L) with new chest pain and a pulse of 124/min

Mengapa ini jawapannya

Severe anemia with chest pain and tachycardia suggests the heart is not receiving enough oxygen, which needs urgent action, often including transfusion. The other results are mildly abnormal but expected or stable.Disemak dengan: Anemia · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026)

Jawapan

B · Hemoglobin 6.4 g/dL (64 g/L) with new chest pain and a pulse of 124/min

3.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: PaCO₂ = 20 mmHg

Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.

Rumus Winter

PaCO₂ = 1.5·8 + 8 = 20 mmHg

julat: 18–22 mmHg

Jawapan

PaCO₂ = 20 mmHg

4.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: PaCO₂ = 47.6 mmHg

PaCO₂ yang dijangka

0.7·38 + 21 = 47.6 mmHg

Jawapan

PaCO₂ = 47.6 mmHg

Kenaikan itu ada had: PaCO₂ jarang melebihi kira-kira 55 mmHg daripada pampasan sahaja.

5.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: LD = 1096 mg

Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × C_ss. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 0.7·72 = 50.4 L

Jumlah ubat aktif yang diperlukan

Vd·C = 50.4·20 = 1008 mg

Dos pemuat

LD = 1008/(0.92·1) = 1096 mg

Jawapan

LD = 1096 mg

Dalam amalan dos dibundarkan kepada jumlah yang mudah.

6.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: C_ss,avg = 11.11 mg/L

Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(C_puncak/C_palung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (C_puncak − C_palung). Purata paras keadaan mantap ialah C_ss,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e^−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Klirens

CL = 0.03·80 = 2.4 L/h

Purata paras keadaan mantap

C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ) = 0.8·1·400/(2.4·12) = 11.11 mg/L

Jawapan

C_ss,avg = 11.11 mg/L

7.Kejururawatan klinikal

Jawapan: C · Only the patient should press the button

Mengapa ini jawapannya

If the patient becomes too sedated, they stop pressing the button, which protects them. When others press it, this safety mechanism is lost and overdose can occur.

Jawapan

C · Only the patient should press the button

8.Kejururawatan klinikal

Jawapan: D · Set pemerhatian lengkap secara berkala dengan skor amaran awal dan semakan trend

Mengapa ini jawapannya

Sistem jejak-dan-cetus seperti NEWS2 menggabungkan kadar pernafasan, SpO₂, tekanan darah, nadi, kesedaran dan suhu untuk mengenal pasti kemerosotan lebih awal.

Jawapan

D · Set pemerhatian lengkap secara berkala dengan skor amaran awal dan semakan trend

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses