Nilai Makmal untuk Jururawat: pek ulang kaji kilat

Lembaran formula, langkah kaedah utama untuk setiap topik dan 8 soalan latihan, dengan penyelesaian penuh di bahagian belakang.

Soalan baharu Kembali ke kursus

Dalam tetingkap cetak, pilih “Simpan sebagai PDF” untuk menyimpan salinan pada peranti anda.

1Formula dan kaedah

Nilai makmal & elektrolit

Kaedah

Bandingkan nilai dengan julat rujukan makmal itu sendiri, kemudian dengan garis dasar dan arah aliran pesakit.
Semak sampel: hemolisis, kelewatan, atau darah yang diambil berhampiran IV boleh memberikan keputusan palsu.
Kaitkan nilai dengan tanda lazimnya dan dengan ubat serta keadaan yang menyebabkannya.
Cari interaksi: kalium atau magnesium yang rendah meningkatkan ketoksikan digoksin; dehidrasi menaikkan litium.
Bertindak untuk pesakit: nilai, tahan ubat jika paras tidak selamat, baca balik nilai kritikal dan maklumkan pemberi preskripsi.

Tafsiran gas darah arteri

Julat normal: pH 7.35–7.45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4.7–6.0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Respiratori: PaCO₂ berlawanan dengan pH; Metabolik: HCO₃⁻ sama dengan pH
Rumus Winter: PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Alkalosis metabolik: PaCO₂ ≈ 0.7·HCO₃⁻ + 21
Sela anion: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Sela terbetul albumin: AG + 2.5·(4.0 − alb g/dL) = AG + 0.25·(40 − alb g/L)
Nisbah delta: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Nisbah P/F: PaO₂/FiO₂
Persamaan gas alveolus: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0.8
Osmolaliti serum: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2.8)

Kaedah

Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.

Farmakokinetik klinikal

Pemalar kadar dan separuh hayat: k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
Dua paras: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat: LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan: R = CL·C_ss/(S·F)
Purata keadaan mantap: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap: 1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Pelarasan buah pinggang: dos × CrCl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal)

Kaedah

Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
Pilih hubungan: C = C₀·e^−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.

2Soalan latihan

1.Nilai makmal & elektrolitSederhana

A patient is scheduled for a liver biopsy. Which laboratory results should the nurse check before the procedure?

ASerum sodium and chloride
BHbA1c and lipid panel
CTSH and free T₄
DPlatelet count and PT/INR

2.Nilai makmal & elektrolitSukar

Set keputusan manakah yang paling tipikal bagi anemia kekurangan zat besi?

AHemoglobin normal dengan kiraan platelet yang tinggi sahaja
BHemoglobin rendah, sel darah merah besar (MCV tinggi) dan feritin tinggi
CHemoglobin tinggi dan hematokrit tinggi
DHemoglobin rendah, sel darah merah kecil (MCV rendah) dan feritin rendah

3.Tafsiran gas darah arteriSederhana

Gas latihan menunjukkan PaCO₂ 24 mmHg (3.2 kPa). Gunakan peraturan bahawa dalam alkalosis respiratori akut HCO₃⁻ menurun 2 mmol/L bagi setiap 10 mmHg PaCO₂ di bawah 40, bermula dari HCO₃⁻ 24 mmol/L, untuk mencari HCO₃⁻ yang dijangka.

PaCO₂ 24 mmHg (3.2 kPa)garis asas: 40 mmHg, 24 mmol/L

HCO₃⁻ = mmol/L

4.Tafsiran gas darah arteriSukar

Gas latihan menunjukkan alkalosis metabolik dengan HCO₃⁻ 39 mmol/L. Gunakan PaCO₂ yang dijangka = 0.7·HCO₃⁻ + 21 untuk mencari PaCO₂ yang dijangka.

HCO₃⁻ 39 mmol/L

PaCO₂ = mmHg

5.Farmakokinetik klinikalSederhana

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit menerima bolus IV 130 mg tobramycin. Paras yang diekstrapolasi ke belakang kepada masa sifar ialah 8 mg/L dan separuh hayatnya ialah 2 h. Cari klirens CL dalam L/h.

D = 130 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2 h

CL = L/h

6.Farmakokinetik klinikalSukar

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Infusi theophylline berjalan pada 36 mg/h tanpa dos pemuat. Klirens pesakit ialah 3 L/h dan separuh hayatnya 9 h. Berapakah paras C selepas 8 h?

R = 36 mg/hCL = 3 L/ht½ = 9 ht = 8 h

C = mg/L

7.Kejururawatan klinikalSederhana

Which pattern is typical of relapsing–remitting multiple sclerosis?

ASudden severe headache with neck stiffness
BConstant weakness that starts in the feet and spreads upwards after a viral illness
CA single stroke that leaves permanent weakness
DAttacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses

8.Kejururawatan klinikalSukar

A patient with several days of vomiting and diarrhoea has low blood pressure, low urine output and a rising creatinine. Which description fits best?

APost-renal acute kidney injury from obstruction, treated with a catheter
BChronic kidney disease, treated with long-term dialysis three times a week
CPre-renal acute kidney injury from poor perfusion, treated by restoring fluid volume
DIntrinsic kidney injury from glomerulonephritis, treated with high-dose steroids

3Larutan

1.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: D · Platelet count and PT/INR

Mengapa ini jawapannya

Liver biopsy carries a risk of bleeding, and liver disease often lowers platelets and clotting factors. Platelets and PT/INR are checked beforehand, and abnormal results are reported so they can be corrected or the procedure postponed.Disemak dengan: Liver biopsy · MedlinePlus (NIH) (2025)

Jawapan

D · Platelet count and PT/INR

2.Nilai makmal & elektrolit

Jawapan: D · Hemoglobin rendah, sel darah merah kecil (MCV rendah) dan feritin rendah

Mengapa ini jawapannya

Kekurangan zat besi menyebabkan anemia mikrositik (MCV rendah) dengan simpanan zat besi yang rendah (feritin rendah). Sel darah merah yang besar mencadangkan kekurangan vitamin B12 atau folat.Disemak dengan: Ferritin Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2025); RBC indices · MedlinePlus (NIH) (2026)

Jawapan

D · Hemoglobin rendah, sel darah merah kecil (MCV rendah) dan feritin rendah

3.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: HCO₃⁻ = 20.8 mmol/L

Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.

Perubahan PaCO₂

|24 − 40| = 16 mmHg → 1.6 × 10 mmHg

HCO₃⁻ yang dijangka

HCO₃⁻ = 24 − 2·1.6 = 20.8 mmol/L

Jawapan

HCO₃⁻ = 20.8 mmol/L

4.Tafsiran gas darah arteri

Jawapan: PaCO₂ = 48.3 mmHg

PaCO₂ yang dijangka

0.7·39 + 21 = 48.3 mmHg

Jawapan

PaCO₂ = 48.3 mmHg

Kenaikan itu ada had: PaCO₂ jarang melebihi kira-kira 55 mmHg daripada pampasan sahaja.

5.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: CL = 5.632 L/h

Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × C_ss. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 130/8 = 16.25 L

Pemalar kadar

k = 0.693/2 = 0.3466 h⁻¹

Klirens

CL = 0.3466·16.25 = 5.632 L/h

Jawapan

CL = 5.632 L/h

6.Farmakokinetik klinikal

Jawapan: C = 5.52 mg/L

Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(C_puncak/C_palung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (C_puncak − C_palung). Purata paras keadaan mantap ialah C_ss,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e^−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Paras keadaan mantap

C_ss = 36/3 = 12 mg/L

Pemalar kadar

k = 0.693/9 = 0.07702 h⁻¹

Paras selepas masa yang diberikan

C = 12·(1 − e^{−0.07702·8}) = 5.52 mg/L

Jawapan

C = 5.52 mg/L

7.Kejururawatan klinikal

Jawapan: D · Attacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses

Mengapa ini jawapannya

MS causes demyelination in the brain and spinal cord. Many patients first have attacks such as optic neuritis or sensory symptoms, with partial or full recovery between relapses.

Jawapan

D · Attacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses

8.Kejururawatan klinikal

Jawapan: C · Pre-renal acute kidney injury from poor perfusion, treated by restoring fluid volume

Mengapa ini jawapannya

Fluid loss reduces kidney perfusion, causing pre-renal AKI. Prompt fluid replacement can restore function before the kidney tissue itself is damaged.

Jawapan

C · Pre-renal acute kidney injury from poor perfusion, treated by restoring fluid volume

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses