Baca pH: di bawah 7.35 ialah asidosis, di atas 7.45 ialah alkalosis.
Cari nilai yang menerangkannya: PaCO₂ yang bergerak berlawanan dengan pH ialah respiratori, HCO₃⁻ yang bergerak sama dengan pH ialah metabolik.
Lihat nilai yang satu lagi: normal bermaksud tanpa pampasan, tidak normal dalam arah pampasan bermaksud pampasan separa, dan pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh.
Dalam asidosis metabolik, bandingkan PaCO₂ dengan rumus Winter, 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, dan hitung sela anion Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Semak sela anion yang tinggi dengan nisbah delta dan, apabila albumin rendah, dengan sela terbetul.
Skor penilaian klinikal
Skala Koma Glasgow
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 tanda × 0–2 = 0–10; 7–10 menenangkan, 4–6 tidak normal secara sederhana, 0–3 rendah
Skala Braden
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 berisiko
Skala jatuh Morse
jatuh 25, diagnosis 15, alat bantu 15/30, IV 20, cara berjalan 10/20, status mental 15
Risiko NEWS2
0–4 rendah; 3 tunggal rendah–sederhana; 5–6 sederhana; ≥ 7 tinggi
Tekanan arteri purata
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Tekanan nadi dan indeks kejutan
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Indeks jisim badan
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Kaedah
Cari helaian skor yang digunakan oleh soalan dan julatnya (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Skorkan setiap item secara berasingan, dengan memadankan huraian dengan tahapnya.
Tambahkan skor item dan semak bahawa jumlahnya berada dalam julat.
Gunakan nilai potongan: untuk NEWS2 cari juga sebarang parameter tunggal yang diskor 3.
Untuk nilai terterbitan gunakan MAP = (SBP + 2·DBP)/3, PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP dan BMI = kg/m².
Namakan masalah itu: kegagalan pam, arteri tersumbat, rentak, bekuan, penyempitan saluran udara, jangkitan atau masalah peranti.
Semak tanda bahaya dahulu: hipoksia, hipotensi, sakit dada, kekeliruan baharu, anggota sejuk tanpa nadi.
Padankan oksigen dengan pesakit: 94–98% untuk kebanyakan, 88–92% untuk mereka yang berisiko menahan CO₂.
Kaitkan setiap ubat dengan ujian dan risikonya: warfarin dan INR, heparin dan aPTT serta platelet, diuretik dan kalium.
Pilih tindakan pertama yang selamat, kemudian eskalasikan dan nilai semula.
2Soalan latihan
1.Terapi oksigen & pengiraan respiratoriSederhana
Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Satu silinder oksigen saiz E (faktor 0.28 L/psi) menunjukkan 750 psi dan berjalan pada 5 L/min. Dengan mengekalkan baki selamat 200 psi, berapa minit t ia akan bertahan? Bundarkan ke bawah kepada minit bulat.
750 psif = 0.28 L/psi5 L/min200 psi
t = min
2.Terapi oksigen & pengiraan respiratoriSukar
Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit dengan hipoksemia akut dan kelegapan dua hala, yang tidak dapat dijelaskan oleh kegagalan jantung, mempunyai PaO₂ 14.2 kPa pada oksigen 40% dengan PEEP 6 cmH₂O. Gredkan keterukan ARDS menggunakan takrifan Berlin. Klik jawapan anda.
PaO₂ 14.2 kPaFiO₂ 40%PEEP 6 cmH₂O
1melebihi 300: tiada gred ARDS
2ringan
3sederhana
4teruk
5tidak boleh digredkan: PEEP di bawah 5
3.Tafsiran gas darah arteriSederhana
Gas darah arteri latihan menunjukkan pH 7.51, PaCO₂ 47 mmHg (6.3 kPa) dan HCO₃⁻ 36 mmol/L. Gangguan utamanya ialah alkalosis metabolik. Setakat mana ia diberi pampasan? Klik jawapan anda.
pH 7.51PaCO₂ 47 mmHg (6.3 kPa)HCO₃⁻ 36 mmol/L
1tanpa pampasan
2pampasan separa
3pampasan penuh
4.Tafsiran gas darah arteriSukar
Nilai latihan: Na⁺ 140, Cl⁻ 102 dan HCO₃⁻ 13 mmol/L. Hitung nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), menggunakan AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻). Beri dua tempat perpuluhan.
Na⁺ 140 mmol/LCl⁻ 102 mmol/LHCO₃⁻ 13 mmol/L
nisbah delta =
5.Skor penilaian klinikalSederhana
Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit latihan selepas kecederaan kepala membuka mata hanya kepada tekanan (rangsangan menyakitkan), hanya mengeluarkan bunyi yang tidak difahami seperti mengerang dan menunjukkan respons motor terbaik: ekstensi lengan dan kaki (ekstensi tidak normal). Tentukan GCS dan klasifikasikan kecederaan kepala mengikutnya. Klik jawapan anda.
1ringan
2sederhana
3teruk
6.Skor penilaian klinikalSukar
Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Gunakan carta NEWS2 (SpO₂ skala 1) untuk pemerhatian ini: kadar pernafasan 23/min, SpO₂ 91% bernafas udara bilik, tekanan darah 102/62 mmHg, nadi 58/min, sedar, suhu 38.8 °C. Kumpulan risiko klinikal yang manakah pesakit itu termasuk? Klik padanya.
A hypotensive patient has a temperature of 39.2 °C, warm flushed skin, a bounding pulse and a fast heart rate. Which type of shock is most likely?
AObstructive shock from tamponade
BCardiogenic shock
CEarly septic (distributive) shock
DHypovolaemic shock from bleeding
3Larutan
1.Terapi oksigen & pengiraan respiratori
Jawapan: t = 30 min
Tempoh silinder: liter yang boleh digunakan = (tekanan tolok − baki selamat) × faktor silinder, dengan baki selamat biasanya 200 psi. Faktor silinder dalam L/psi: D 0.16, E 0.28, H (dan K) 3.14. Tempoh (min) = liter yang boleh digunakan/aliran (L/min). Bundarkan tempoh ke bawah, jangan ke atas, supaya silinder ditukar tepat pada masanya. Dalam sistem berasaskan bar, isi padu gas ialah kapasiti air (L) × tekanan (bar).
Liter yang boleh digunakan
(750 − 200)·0.28 = 154 L
Tempoh
154/5 = 30.8 min → t = 30 min
Jawapan
t = 30 min
2.Terapi oksigen & pengiraan respiratori
Jawapan: ringan
Nisbah P/F dan ARDS (takrifan Berlin): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (sebagai pecahan). Dengan PEEP atau CPAP sekurang-kurangnya 5 cmH₂O, ARDS digredkan ringan untuk 200 < P/F ≤ 300, sederhana untuk 100 < P/F ≤ 200 dan teruk untuk P/F ≤ 100 mmHg. Kriteria Berlin yang lain (permulaan dalam masa seminggu, kelegapan dua hala, tidak dapat dijelaskan sepenuhnya oleh kegagalan jantung) juga mesti dipenuhi. PaO₂ dalam kPa × 7.5 memberikan mmHg. Indeks ROX (SpO₂/FiO₂)/kadar pernafasan digunakan untuk memantau pesakit yang menerima oksigen nasal aliran tinggi.
PEEP
PEEP 6 ≥ 5 cmH₂O
PaO₂ dalam mmHg
14.2·7.5 = 106.5 mmHg
Nisbah P/F
P/F = 106.5/0.4 = 266.3 mmHg
Keterukan Berlin
ringan
Jawapan
ringan
3.Tafsiran gas darah arteri
Jawapan: pampasan separa
Membaca gas darah (ROME): pertama pH: di bawah 7.35 ialah asidemia, di atas 7.45 alkalemia. Kemudian cari nilai yang menerangkannya. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4.7–6.0 kPa) ialah bahagian respiratori dan bergerak berlawanan (Opposite) dengan pH dalam gangguan respiratori; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) ialah bahagian metabolik dan bergerak dalam arah yang sama dengan pH (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Nilai yang satu lagi menunjukkan pampasan: normal bermaksud tanpa pampasan; tidak normal dalam arah yang menarik pH kembali sementara pH masih tidak normal bermaksud pampasan separa; pH normal dengan kedua-dua nilai tidak normal bermaksud pampasan penuh. Julat berbeza sedikit antara makmal; ini ialah nilai latihan.
ROME, nilai demi nilai
pH 7.51: alkalemia (di atas 7.45)
PaCO₂ 47 mmHg: tinggi (35–45)
HCO₃⁻ 36 mmol/L: tinggi (22–26)
Pampasan
pampasan separa
Jawapan
pampasan separa
4.Tafsiran gas darah arteri
Jawapan: nisbah delta = 1.182
Pampasan yang dijangka: dalam asidosis metabolik, rumus Winter meramalkan PaCO₂ = 1.5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; nilai yang diukur di atas julat itu menunjukkan asidosis respiratori tambahan, dan di bawahnya alkalosis respiratori tambahan. Sela anion AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), biasanya kira-kira 8–12 mmol/L, membezakan asidosis metabolik sela tinggi daripada sela normal; albumin rendah menyembunyikan sela yang tinggi (tambah 2.5 bagi setiap g/dL albumin di bawah 4.0). Nisbah delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) antara kira-kira 0.8 dan 2 sepadan dengan asidosis sela tinggi tulen (sesetengah buku menggunakan 1 dan bukannya 0.8), di bawahnya asidosis sela normal tambahan, dan di atas 2 alkalosis metabolik tambahan.
Sela anion
AG = 140 − (102 + 13) = 25
Nisbah delta
(25 − 12)/(24 − 13) = 13/11 = 1.182
Jawapan
nisbah delta = 1.182
Antara 1 dengan 2: asidosis sela anion tinggi tulen.
5.Skor penilaian klinikal
Jawapan: teruk
Skala Koma Glasgow: tambahkan respons terbaik dalam tiga bahagian. Pembukaan mata E: 4 spontan, 3 kepada bunyi atau pertuturan, 2 kepada tekanan, 1 tiada. Lisan V: 5 berorientasi, 4 keliru, 3 perkataan tidak sesuai, 2 bunyi yang tidak difahami, 1 tiada. Motor M: 6 mematuhi arahan, 5 melokalisasi, 4 fleksi normal (menarik diri), 3 fleksi tidak normal, 2 ekstensi, 1 tiada. Jumlahnya dari 3 hingga 15. Selepas kecederaan kepala, 13–15 biasanya dipanggil ringan, 9–12 sederhana dan 3–8 teruk.
Skorkan setiap bahagian
E: membuka mata hanya kepada tekanan (rangsangan menyakitkan) → 2
V: hanya mengeluarkan bunyi yang tidak difahami seperti mengerang → 2
M: ekstensi lengan dan kaki (ekstensi tidak normal) → 2
Tambah
GCS = 2 + 2 + 2 = 6
Keterukan
GCS 6 → teruk
Jawapan
teruk
6.Skor penilaian klinikal
Jawapan: tinggi
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): skorkan setiap satu daripada tujuh parameter dengan carta (kadar pernafasan, SpO₂ pada skala 1, udara atau oksigen tambahan, tekanan darah sistolik, nadi, kesedaran pada skala ACVPU dan suhu) dan tambahkan skor. Risiko klinikal: 0–4 rendah; skor 3 dalam mana-mana satu parameter rendah–sederhana; 5–6 sederhana; 7 atau lebih tinggi. Jumlah 5 atau lebih memerlukan tindak balas segera.
Skorkan setiap parameter
RR 23/min → 2
SpO₂ 91% → 3
bernafas udara → 0
SBP 102 mmHg → 1
HR 58/min → 0
sedar (A) → 0
T 38.8 °C → 1
Jumlah dan skor merah
NEWS2 = 2 + 3 + 0 + 1 + 0 + 0 + 1 = 7
Sekurang-kurangnya satu parameter diskor 3.
Kumpulan risiko
tinggi
Jawapan
tinggi
Jumlah 5 atau lebih memerlukan tindak balas klinikal segera.
Primary spontaneous pneumothorax usually occurs in tall, thin young men, often smokers, when small apical blebs rupture. Secondary pneumothorax occurs in people with lung disease such as COPD and tends to be more serious.
Early septic shock often causes warm peripheries and bounding pulses because of widespread vasodilation. Cardiogenic, hypovolaemic and obstructive shock usually cause cool, clammy skin from vasoconstriction. Septic shock can later become "cold" as it progresses.