Netwerkanalyse 1: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 14 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Serie- en parallelweerstanden

Weerstanden in serie
Req = R1 + R2 + …
Weerstanden parallel
1/Req = 1/R1 + 1/R2 + …
Twee parallel
Req = R1R2 / (R1 + R2)
Wet van Ohm
V = I·R
Vermogen
P = V·I = I²R = V²/R

Methode

  1. Begin aan het uiteinde van het netwerk dat het verst van de klemmen ligt.
  2. Combineer weerstanden in serie door ze op te tellen, en weerstanden parallel met 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …
  3. Teken de schakeling na elke stap opnieuw.
  4. Herhaal tot er één weerstand tussen de klemmen over is.

Knooppuntmethode

Stroomwet van Kirchhoff
ΣIin = ΣIout
Takstroom
I = (Va − Vb)/R
Referentieknooppunt
Vground = 0

Methode

  1. Kies een referentieknooppunt (massa) en benoem de andere knooppuntspanningen.
  2. Schrijf de stroomwet van Kirchhoff op in elk onbekend knooppunt: de stromen die door de takken weggaan zijn gelijk aan de stromen die binnenkomen.
  3. Schrijf elke takstroom als (Va − Vb)/R.
  4. Los het stelsel vergelijkingen op en bereken daarna de stromen die je nodig hebt.

Maasmethode

Spanningswet van Kirchhoff
ΣV = 0 rond elke lus
Gedeelde weerstand
stroom = I1 − I2
Stroombron in een maas
legt die maasstroom vast

Methode

  1. Teken in elke maas (venster) van de schakeling een stroom met de klok mee.
  2. Pas de spanningswet van Kirchhoff toe langs elke maas: de som van de spanningsvallen is nul.
  3. In een weerstand die door twee mazen gedeeld wordt, is de stroom het verschil van de twee maasstromen.
  4. Los de vergelijkingen op; een negatieve uitkomst betekent dat de stroom de andere kant op loopt.

Superpositie

Superpositie
x = x1 + x2 + … (one source at a time)
Uitgeschakelde spanningsbron
kortsluiting (0 V)
Uitgeschakelde stroombron
open klemmen (0 A)
Spanningsdeler
V2 = V·R2/(R1 + R2)
Stroomdeler
I1 = I·R2/(R1 + R2)

Methode

  1. Tel de onafhankelijke bronnen. Je lost per bron één eenvoudigere schakeling op.
  2. Houd één bron aan en schakel de andere uit: een spanningsbron wordt een kortsluiting (een draad), een stroombron wordt een open keten (een onderbreking).
  3. Los de eenvoudigere schakeling op voor de spanning of stroom die je nodig hebt, en houd de richting bij.
  4. Herhaal dit voor elke bron en tel daarna de bijdragen met hun tekens op.

Thévenin en Norton

Thévenin-spanning
Vth = Vopen circuit
Thévenin-weerstand
Rth: alle bronnen uit, gezien vanaf a–b
Norton-stroom
IN = Vth/Rth
Belastingsstroom
IL = Vth/(Rth + RL)
Maximale vermogensoverdracht
RL = Rth, Pmax = Vth²/(4Rth)

Methode

  1. Haal de belasting weg en markeer de twee klemmen a en b.
  2. Bepaal de openklemspanning tussen a en b: dit is Vth.
  3. Schakel alle onafhankelijke bronnen uit en bepaal de weerstand gezien vanaf a–b: dit is Rth.
  4. Zet de belasting terug op het vervangingsschema: Vth in serie met Rth.
  5. Reken voor het Norton-equivalent om: IN = Vth/Rth, met RN = Rth parallel.

Opampschakelingen

Inverterende versterker
Vout = −(Rf/Rin)·Vin
Niet-inverterende versterker
Vout = (1 + Rf/R1)·Vin
Sommeerversterker
Vout = −Rf(V1/R1 + V2/R2)
Ideale opamp
V+ = V−, Iin = 0

RC- en RL-schakelverschijnselen

Tijdconstante
τ = RC | τ = L/R
Respons
x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ
Condensator bij gelijkstroom
open klemmen; vC kan niet verspringen
Spoel bij gelijkstroom
kortsluiting; iL kan niet verspringen
Eindtoestand
t ≈ 5τ

Methode

  1. Bepaal de beginwaarde vlak na het schakelen: een condensatorspanning en een spoelstroom kunnen niet verspringen.
  2. Bepaal de eindwaarde lang na het schakelen: een condensator gedraagt zich als een open keten, een spoel als een kortsluiting.
  3. Bepaal de tijdconstante: τ = RC of τ = L/R, met de weerstand die de condensator of spoel ziet.
  4. Gebruik x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ.

2Oefenopgaven

1.Serie- en parallelweerstandenGemiddeld
R1​ = 15 ΩR3​ = 4 Ω+−V1​9 VR2​10 ΩIR2​AR4​20 ΩB

Vind de stroom IR2 door R2.

V1 = 9 VR1 = 15 ΩR2 = 10 ΩR3 = 4 ΩR4 = 20 Ω
IR2 = A
2.Serie- en parallelweerstandenMoeilijk
R1​ = 15 ΩIR1​R3​ = 30 ΩR5​ = 6 Ω+−V1​15 VR2​20 ΩAR4​20 ΩBR6​15 Ω

Vind de stroom IR1 die de bron levert, en die door R1 loopt.

V1 = 15 VR1 = 15 ΩR2 = 20 ΩR3 = 30 ΩR4 = 20 ΩR5 = 6 ΩR6 = 15 Ω
IR1 = A
3.KnooppuntmethodeGemiddeld
−+Vs​ = 6 VIs​4 AAR1​20 ΩR2​15 ΩB

De spanningsbron Vₛ tussen A en B heeft haar +-klem bij B, dus ze legt VB − VA = Vₛ vast. Gebruik de knooppuntmethode met een superknooppunt om de knooppuntspanning VA (gemeten ten opzichte van massa) te vinden.

Is = 4 AVs = 6 VR1 = 20 ΩR2 = 15 Ω
VA = V
4.KnooppuntmethodeMoeilijk
R1​ = 3 ΩIR1​+−Vs​ = 6 V+−V1​5 VR2​8 ΩAR3​3 ΩBIs​0,5 A

De spanningsbron Vₛ tussen A en B heeft haar +-klem bij A, dus ze legt VA − VB = Vₛ vast. Gebruik de knooppuntmethode met een superknooppunt om de stroom IR1 door R1 in de richting van de pijl te vinden.

V1 = 5 VIs = 0,5 AVs = 6 VR1 = 3 ΩR2 = 8 ΩR3 = 3 Ω
IR1 = A
5.MaasmethodeGemiddeld
R1​ = 3 ΩR2​ = 12 Ω+−V1​30 VR3​6 ΩIR3​A+−V2​6 VI1​I2​

Gebruik de maasmethode om de stroom IR3 door R3 in de richting van de pijl te vinden.

V1 = 30 VV2 = 6 VR1 = 3 ΩR2 = 12 ΩR3 = 6 Ω
IR3 = A
6.MaasmethodeMoeilijk
R1​ = 6 ΩR2​ = 12 ΩR3​ = 8 Ω+−V1​24 VR4​4 ΩAR5​12 ΩIR5​B+−V2​5 VI1​I2​I3​

Gebruik de maasmethode om de stroom IR5 door R5 in de richting van de pijl te vinden.

V1 = 24 VV2 = 5 VR1 = 6 ΩR2 = 12 ΩR3 = 8 ΩR4 = 4 ΩR5 = 12 Ω
IR5 = A
7.SuperpositieGemiddeld
R1​ = 10 ΩIR1​R3​ = 5 Ω+−V1​6 VR2​6 ΩAR4​12 ΩBIs​3 A

Gebruik superpositie om de stroom IR1 door R1 in de richting van de pijl te vinden.

V1 = 6 VIs = 3 AR1 = 10 ΩR2 = 6 ΩR3 = 5 ΩR4 = 12 Ω
IR1 = A
8.SuperpositieMoeilijk
lineaire schakelingV1​V2​Is​IRL​

Een lineaire weerstandsschakeling bevat drie onafhankelijke bronnen: V1, V2 en Is. De stroom I door een belasting wordt drie keer gemeten. Met alle bronnen op hun normale waarde is I = −3,5 mA. Met V1 verdubbeld en de andere twee ongewijzigd is I = 4,5 mA. Met de richting van Is omgekeerd en de andere twee ongewijzigd is I = 11,5 mA. Vind de belastingsstroom I als V2 is uitgeschakeld en V1 en Is hun normale waarde hebben.

normaal: I = −3,5 mA2·V1: I = 4,5 mA−Is: I = 11,5 mA
I = mA
9.Thévenin en NortonGemiddeld
R1​ = 2 ΩR3​ = 20 Ω+−V1​6 VR2​15 ΩARL​20 ΩIL​B

Een belasting RL = 20 Ω is aangesloten over a–b. Vervang de rest van de schakeling door het Thévenin-equivalent en vind de belastingsstroom IL.

V1 = 6 VR1 = 2 ΩR2 = 15 ΩR3 = 20 ΩRL = 20 Ω
IL = A
10.Thévenin en NortonMoeilijk
R1​ = 20 ΩR3​ = 3 Ω+−V1​30 VR2​10 ΩAIs​6 ABab

Vind de Norton-stroom IN: de stroom die van a naar b loopt als de klemmen kortgesloten zijn.

V1 = 30 VIs = 6 AR1 = 20 ΩR2 = 10 ΩR3 = 3 Ω
IN = A
11.OpampschakelingenGemiddeld
−+Vout​Rf​ = ?R1​ = 4,7 kΩVin​

Kies de terugkoppelweerstand Rf die deze niet-inverterende versterker een spanningsversterking van 6 geeft.

R1 = 4,7 kΩAv = 6
Rf = kΩ
12.OpampschakelingenMoeilijk
−+Vout​Rf​ = 4,7 kΩV1​ = 1,3 VR1​ = 1 kΩV2​ = 0,3 VR2​ = 47 kΩ

De sommeerversterker gebruikt een ideale opamp met een voeding van ±15 V. Vind de uitgangsspanning Vout.

V1 = 1,3 VV2 = 0,3 VR1 = 1 kΩR2 = 47 kΩRf = 4,7 kΩ
Vout = V
13.RC- en RL-schakelverschijnselenGemiddeld
+−Vs​5 Vt = 0R = 20 ΩL68 mHi(t)

De spoel voert geen stroom voordat de schakelaar op t = 0 sluit. Vind de stroom i op t = 5 ms.

Vs = 5 VR = 20 ΩL = 68 mHt = 5 ms
i = A
14.RC- en RL-schakelverschijnselenMoeilijk
+−Vs​15 Vopent op t = 0R1​ = 1 kΩR2​ = 4,7 kΩC220 µF+−vC​

De schakelaar is al lang gesloten, dus de schakeling is in de stationaire toestand. Op t = 0 gaat de schakelaar open. Vind de condensatorspanning vC op t = 1000 ms.

Vs = 15 VR1 = 1 kΩR2 = 4,7 kΩC = 220 µFt = 1000 ms
vC = V

3Oplossingen

1.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: IR2 = 0,288 A

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 15 ΩR3​ = 4 Ω+−V1​9 VR2​10 ΩAR4​20 ΩB

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R3 + R4 = 4 + 20 = 24 Ω
R2 ∥ 24 = 10·24/(10+24) = 7,059 Ω
Req = R1 + 7,059 = 15 + 7,059 = 22,06 Ω

Stroom uit de bron

De bron ziet alleen Req, dus de wet van Ohm geeft de stroom die hij levert. Die stroom loopt door R₁.

IR1 = V1/Req = 9/22,06 = 0,408 A

Stroom door R₂

Trek de spanningsval over R₁ af om de spanning in knooppunt A te krijgen; dat is de spanning over R₂.

VA = V1 − IR1·R1 = 9 − 0,408·15 = 2,88 V
IR2 = VA/R2 = 2,88/10 = 0,288 A

Antwoord

IR2 = 0,288 A
2.Serie- en parallelweerstanden

Antwoord: IR1 = 0,5289 A

Serie- en parallelschakeling: in serie loopt dezelfde stroom door elke weerstand en R = R₁ + R₂ + …. Parallel staat over elke weerstand dezelfde spanning en 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …. Een laddernetwerk wordt paar voor paar vereenvoudigd tot er één vervangingsweerstand overblijft.

R1​ = 15 ΩR3​ = 30 ΩR5​ = 6 Ω+−V1​15 VR2​20 ΩAR4​20 ΩBR6​15 Ω

Combineer weerstanden vanaf het verste uiteinde

Begin bij het uiteinde dat het verst van de bron ligt en werk terug naar de bron. Weerstanden met dezelfde stroom staan in serie; weerstanden tussen dezelfde twee knooppunten staan parallel.

R5 + R6 = 6 + 15 = 21 Ω
R4 ∥ 21 = 10,24 Ω
R3 + 10,24 = 40,24 Ω
R2 ∥ 40,24 = 13,36 Ω
Req = R1 + 13,36 = 15 + 13,36 = 28,36 Ω

Stroom uit de bron

De bron ziet alleen Req, dus de wet van Ohm geeft de stroom die hij levert. Die stroom loopt door R₁.

IR1 = V1/Req = 15/28,36 = 0,5289 A

Antwoord

IR1 = 0,5289 A
3.Knooppuntmethode

Antwoord: VA = 30,86 V

Knooppuntmethode: kies een referentieknooppunt, benoem de onbekende knooppuntspanningen, schrijf de stroomwet van Kirchhoff in elk onbekend knooppunt met de wet van Ohm (I = ΔV/R), en los de vergelijkingen op.

Vorm een superknooppunt

De spanningsbron tussen A en B voert een onbekende stroom, dus je kunt de stroomwet niet afzonderlijk in A of B opschrijven. Neem A, B en de bron samen in één superknooppunt: de stroom die erin gaat is gelijk aan de stroom die eruit komt.

VB = VA + Vs = VA + 6
VA/R1 + VB/R2 = Is

Oplossen

VA/20 + (VA + 6)/15 = 4
VA = (4 − 6/15)/(1/20 + 1/15) = 30,86 V
VB = 30,86 + 6 = 36,86 V

Antwoord

VA = 30,86 V
4.Knooppuntmethode

Antwoord: IR1 = −0,08772 A

Knooppuntmethode: kies een referentieknooppunt, benoem de onbekende knooppuntspanningen, schrijf de stroomwet van Kirchhoff in elk onbekend knooppunt met de wet van Ohm (I = ΔV/R), en los de vergelijkingen op.

Vorm een superknooppunt

De spanningsbron tussen A en B voert een onbekende stroom, dus je kunt de stroomwet niet afzonderlijk in A of B opschrijven. Neem A, B en de bron samen in één superknooppunt: de stroom die erin gaat is gelijk aan de stroom die eruit komt.

VB = VA − 6
(VA − V1)/R1 + VA/R2 + VB/R3 = Is

Oplossen

(VA − 5)/3 + VA/8 + (VA − 6)/3 = 0,5
VA·(1/3 + 1/8 + 1/3) = 0,5 + 5/3 + 6/3 = 4,167
VA = 4,167/0,7917 = 5,263 V
VB = −0,7368 V

Stroom door R₁

IR1 = (V1 − VA)/R1 = (5 − 5,263)/3 = −0,08772 A

Antwoord

IR1 = −0,08772 A

Een negatieve uitkomst betekent dat de werkelijke stroom tegen de pijl in loopt.

5.Maasmethode

Antwoord: IR3 = 3 A

Maasmethode: geef elk venster van een vlakke schakeling een eigen lusstroom, schrijf de spanningswet van Kirchhoff langs elke lus (som van de vallen = som van de stijgingen) en los op. Takstromen zijn de maasstroom, of het verschil van twee maasstromen in een gedeelde tak.

R1​ = 3 ΩR2​ = 12 Ω+−V1​30 VR3​6 ΩA+−V2​6 VI1​I2​

Ken maasstromen toe

Teken in elk venster een stroom met de klok mee: I1, I2. Een weerstand die door twee mazen gedeeld wordt, voert het verschil van hun stromen.

Spanningswet langs maas 1

Met de klok mee zijn de spanningsvallen over weerstanden gelijk aan de spanningsstijgingen van bronnen (van − naar + in de looprichting).

R1·I1 + R3(I1 − I2) = V1
3·I1 + 6(I1 − I2) = 30
9·I1 − 6·I2 = 30

Spanningswet langs maas 2

Met de klok mee zijn de spanningsvallen over weerstanden gelijk aan de spanningsstijgingen van bronnen (van − naar + in de looprichting).

R2·I2 + R3(I2 − I1) = −V2
12·I2 + 6(I2 − I1) = (−6)
−6·I1 + 18·I2 = −6

Oplossen

Δ = (9)(18) − (−6)(−6) = 126
I1 = Δ1/Δ = 504/126 = 4 A
I2 = Δ2/Δ = 126/126 = 1 A

Antwoord

IR3 = I1 − I2 = 3 A

Een negatieve maasstroom loopt tegen de klok in.

6.Maasmethode

Antwoord: IR5 = 0,3875 A

Maasmethode: geef elk venster van een vlakke schakeling een eigen lusstroom, schrijf de spanningswet van Kirchhoff langs elke lus (som van de vallen = som van de stijgingen) en los op. Takstromen zijn de maasstroom, of het verschil van twee maasstromen in een gedeelde tak.

R1​ = 6 ΩR2​ = 12 ΩR3​ = 8 Ω+−V1​24 VR4​4 ΩAR5​12 ΩB+−V2​5 VI1​I2​I3​

Ken maasstromen toe

Teken in elk venster een stroom met de klok mee: I1, I2, I3. Een weerstand die door twee mazen gedeeld wordt, voert het verschil van hun stromen.

Spanningswet langs maas 1

Met de klok mee zijn de spanningsvallen over weerstanden gelijk aan de spanningsstijgingen van bronnen (van − naar + in de looprichting).

R1·I1 + R4(I1 − I2) = V1
6·I1 + 4(I1 − I2) = 24
10·I1 − 4·I2 = 24

Spanningswet langs maas 2

Met de klok mee zijn de spanningsvallen over weerstanden gelijk aan de spanningsstijgingen van bronnen (van − naar + in de looprichting).

R2·I2 + R4(I2 − I1) + R5(I2 − I3) = 0
12·I2 + 4(I2 − I1) + 12(I2 − I3) = 0
−4·I1 + 28·I2 − 12·I3 = 0

Spanningswet langs maas 3

Met de klok mee zijn de spanningsvallen over weerstanden gelijk aan de spanningsstijgingen van bronnen (van − naar + in de looprichting).

R3·I3 + R5(I3 − I2) = −V2
8·I3 + 12(I3 − I2) = (−5)
−12·I2 + 20·I3 = −5

Oplossen

Δ = determinant van de coëfficiëntenmatrix = 3840
I1 = Δ1/Δ = 9744/3840 = 2,538 A
I2 = Δ2/Δ = 1320/3840 = 0,3438 A
I3 = Δ3/Δ = −168/3840 = −0,04375 A

Antwoord

IR5 = I2 − I3 = 0,3875 A

Een negatieve maasstroom loopt tegen de klok in.

7.Superpositie

Antwoord: IR1 = −0,2349 A

Superpositie: in een lineaire schakeling is elke spanning of stroom de som van de responsies op elke onafhankelijke bron die alleen werkt. Om een bron uit te zetten, vervang je een ideale spanningsbron door een kortsluiting en een ideale stroombron door een open circuit. Weerstanden blijven waar ze zijn.

R1​ = 10 ΩR3​ = 5 Ω+−V1​6 VR2​6 ΩAR4​12 ΩBOPEN

Geval 1 · alleen V1

Iₛ wordt een open circuit, dus R₃ en R₄ vormen één serietak van A naar massa, parallel aan R₂.

R3+R4 = 5+12 = 17 Ω
R2 ∥ (R3+R4) = 6·17/(6+17) = 4,435 Ω
VA = 6·4,435/(10+4,435) = 1,843 V
VB = VA·R4/(R3+R4) = 1,843·12/17 = 1,301 V
IR1′ = (V1 − VA)/R1 = (6 − 1,843)/10 = 0,4157 A
R1​ = 10 ΩR3​ = 5 ΩKORTSLUITINGR2​6 ΩAR4​12 ΩBIs​3 A

Geval 2 · alleen Is

V₁ wordt een kortsluiting, dus R₁ staat parallel aan R₂. Iₛ splitst zich in B tussen R₄ en het pad via R₃.

R1 ∥ R2 = 10·6/(10+6) = 3,75 Ω
Req = R4 ∥ (R3+R1∥R2) = 12 ∥ 8,75 = 5,06 Ω
VB = Is·Req = 3·5,06 = 15,18 V
VA = VB·(R1∥R2)/(R3+R1∥R2) = 15,18·3,75/8,75 = 6,506 V
IR1″ = (V1 − VA)/R1 = (0 − 6,506)/10 = −0,6506 A

Tel de bijdragen op

IR1 = IR1′ + IR1″
IR1 = 0,4157 + (−0,6506) = −0,2349 A

Een negatief resultaat betekent dat in werkelijkheid de stroom tegen de pijl in loopt.

8.Superpositie

Antwoord: I = 0,5 mA

Superpositie: in een lineaire schakeling is elke spanning of stroom de som van de responsies op elke onafhankelijke bron die alleen werkt. Om een bron uit te zetten, vervang je een ideale spanningsbron door een kortsluiting en een ideale stroombron door een open circuit. Weerstanden blijven waar ze zijn.

Schrijf de metingen uit in bijdragen

Elke bijdrage is evenredig met haar eigen bron.

I₁ + I₂ + I₃ = −3,5
2·I₁ + I₂ + I₃ = 4,5
I₁ + I₂ − I₃ = 11,5

Los de bijdragen op

I₁ = 4,5 − (−3,5) = 8 mA
I₃ = (−3,5 − 11,5)/2 = −7,5 mA
I₂ = −3,5 − 8 − (−7,5) = −4 mA

Zet V₂ uit

I = I₁ + I₃ = 8 + (−7,5) = 0,5 mA

Antwoord

I = 0,5 mA
9.Thévenin en Norton

Antwoord: IL = 0,1268 A

Stelling van Thévenin: elk lineair tweepoolnetwerk gedraagt zich als één spanningsbron Vth in serie met een weerstand Rth. De stelling van Norton geeft hetzelfde netwerk als een stroombron IN = Vth/Rth parallel aan Rth.

R1​ = 2 ΩR3​ = 20 ΩKORTSLUITINGR2​15 ΩAabRth​

Vind Rth met alle bronnen uitgeschakeld

Vervang spanningsbronnen door kortsluitingen en stroombronnen door open circuits, en kijk dan vanaf a–b de schakeling in.

R1 ∥ R2 = 2·15/(2+15) = 1,765 Ω
Rth = (R1 ∥ R2) + R3 = 1,765 + 20 = 21,76 Ω
R1​ = 2 ΩR3​ = 20 Ω+−V1​6 VR2​15 ΩAab+−Vth​

Vind Vth, de openklemspanning

Met a–b open loopt er geen stroom door R₃, dus er valt geen spanning over en V_b = V_A. R₁ en R₂ vormen een spanningsdeler.

Vth = V1·R2/(R1+R2) = 6·15/(2+15) = 5,294 V
Rth​ = 21,76 Ω+−Vth​5,294 VRL​20 ΩIL​

Sluit de belasting aan op het Thévenin-equivalent

De Thévenin-bron en R_th in serie gedragen zich bij a–b precies als de oorspronkelijke schakeling, dus de belasting ziet een eenvoudige serielus.

IL = Vth/(Rth + RL) = 5,294/(21,76 + 20) = 0,1268 A
10.Thévenin en Norton

Antwoord: IN = 7,034 A

Stelling van Thévenin: elk lineair tweepoolnetwerk gedraagt zich als één spanningsbron Vth in serie met een weerstand Rth. De stelling van Norton geeft hetzelfde netwerk als een stroombron IN = Vth/Rth parallel aan Rth.

R1​ = 20 ΩR3​ = 3 ΩKORTSLUITINGR2​10 ΩAOPENBabRth​

Vind Rth met alle bronnen uitgeschakeld

Vervang spanningsbronnen door kortsluitingen en stroombronnen door open circuits, en kijk dan vanaf a–b de schakeling in.

R1 ∥ R2 = 20·10/(20+10) = 6,667 Ω
Rth = (R1 ∥ R2) + R3 = 6,667 + 3 = 9,667 Ω
R1​ = 20 ΩR3​ = 3 Ω+−V1​30 VR2​10 ΩAIs​6 ABab+−Vth​

Vind Vth, de openklemspanning

Met a–b open is het enige pad voor Iₛ via R₃ naar knooppunt A. Vind V_A met superpositie van V₁ en Iₛ, en tel dan de spanningsval over R₃ erbij op.

VA = V1·R2/(R1+R2) + Is·(R1∥R2) = 10 + 6·6,667 = 50 V
Vth = VB = VA + Is·R3 = 50 + 6·3 = 68 V
IN​7,034 ARth​9,667 Ωab

Norton-equivalent

Een Norton-bron is dezelfde schakeling, gezien als een stroombron parallel aan R_th. De stroom is de kortsluitstroom tussen a–b.

IN = Vth/Rth = 68/9,667 = 7,034 A
11.Opampschakelingen

Antwoord: Rf = 23,5 kΩ

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Versterking van een niet-inverterende versterker

V₋ = V₊ = Vin, en de stroom door R₁ loopt ook door Rf, dus Vout = Vin·(1 + Rf/R₁).

Av = 1 + Rf/R1
Rf = (6 − 1)·4,7 = 23,5 kΩ

Antwoord

Rf = 23,5 kΩ
12.Opampschakelingen

Antwoord: Vout = −6,14 V

Regels voor de ideale opamp: met tegenkoppeling stuurt de opamp zijn uitgang zo dat beide ingangen op dezelfde spanning staan (V₋ = V₊), en er loopt geen stroom in een van de ingangen. De stroomwet in de inverterende ingang met deze twee feiten geeft de uitgang.

Ingangsstromen

V₋ = 0, dus over elke ingangsweerstand staat zijn volledige ingangsspanning.

I1 = V1/R1 = 1,3/1 = 1,3 mA
I2 = V2/R2 = 0,3/47 = 0,006383 mA
If = I1 + I2 = 1,306 mA

Uitgangsspanning

Vout = −Rf·If = −4,7·1,306 = −6,14 V

Antwoord

Vout = −6,14 V
13.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: i = 0,1926 A

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Tijdconstante en eindstroom

Lang na het sluiten van de schakelaar gedraagt de spoel zich als een kortsluiting, dus de eindstroom wordt alleen door R bepaald.

τ = L/R = 68 mH / 20 Ω = 3,4 ms
i(∞) = Vs/R = 5/20 = 0,25 A

Stroom op het gegeven tijdstip

i(t) = i(∞)·(1 − e−t/τ) = 0,25·(1 − e−5/3,4) = 0,1926 A

Antwoord

i = 0,1926 A
14.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: vC = 4,702 V

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Beginspanning van de condensator

In de stationaire toestand is de condensator een open circuit, dus R₁ en R₂ vormen een spanningsdeler. De condensatorspanning kan niet verspringen als de schakelaar opent.

vC(0) = 15·4,7/(1 + 4,7) = 12,37 V

Tijdconstante nadat de schakelaar opent

τ = R2·C = 4,7·220 = 1034 ms

Ontlading

vC(t) = 12,37·e−1000/1034 = 4,702 V

Antwoord

vC = 4,702 V

ExamProblems · examproblems.com/courses/circuit-analysis-1