Netwerkanalyse 2: wisselstroomschakelingen: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 16 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Complexe getallen

Rechthoekige vorm
z = a + jb, j² = −1, z̄ = a − jb
Modulus en argument
|z| = √(a² + b²), tan θ = b/a (check the quadrant)
Poolvorm en exponentiële vorm
z = r∠θ = r(cos θ + j sin θ) = r·ejθ
Deling
z₁/z₂ = z₁z̄₂/|z₂|²
Product en quotiënt
r₁∠θ₁ · r₂∠θ₂ = r₁r₂∠(θ₁ + θ₂), r₁∠θ₁ / r₂∠θ₂ = (r₁/r₂)∠(θ₁ − θ₂)
De Moivre
(r∠θ)ⁿ = rⁿ∠nθ
n-de machtswortels
zk = R1/n∠((φ + 360°·k)/n), k = 0 … n − 1
Kwadratische vergelijking met p² < 4q
z = −p/2 ± j√(q − p²/4)

Methode

  1. Bepaal welke vorm bij de bewerking past: rechthoekig a + jb voor optellen en aftrekken, pool r∠θ voor vermenigvuldigen, delen, machten en wortels.
  2. Werk uit met j² = −1; deel door teller en noemer te vermenigvuldigen met de geconjugeerde van de noemer.
  3. Reken om met r = √(a² + b²) en θ uit een schets van het punt (controleer het kwadrant), en terug met a = r cos θ, b = r sin θ.
  4. Gebruik voor machten De Moivre, (r∠θ)ⁿ = rⁿ∠nθ; noteer voor zⁿ = R∠φ alle n wortels R1/n∠((φ + 360°k)/n).

Wisselstroomimpedantie en fasoren

Impedanties
ZR = R, ZL = jωL, ZC = 1/(jωC)
Hoekfrequentie
ω = 2πf
Modulus en hoek
|Z| = √(R² + X²), φ = atan(X/R)
Wet van Ohm met fasoren
V = I·Z

Methode

  1. Reken de frequentie om: ω = 2πf.
  2. Bereken elke reactantie: XL = ωL en XC = 1/(ωC).
  3. Tel impedanties op zoals weerstanden, met Z = R + jX.
  4. Bereken de grootte |Z| = √(R² + X²) en de hoek φ = atan(X/R), en gebruik daarna de wet van Ohm met fasoren.

Wisselstroomvermogen en arbeidsfactor

Werkelijk vermogen
P = V·I·cos φ
Blindvermogen
Q = V·I·sin φ
Schijnbaar vermogen
S = V·I = √(P² + Q²)
Arbeidsfactor
pf = cos φ = P/S
Compensatiecondensator
QC = P(tan φ1 − tan φ2), C = QC/(ωV²)

LC-resonantie, Q-factor en bandbreedte

Eigenfrequentie
ω0 = 1/√(LC), f0 = 1/(2π√(LC))
Energie
W = ½CV0² = ½Cv² + ½Li²
Piekstroom
Imax = V0√(C/L)
Kwaliteitsfactor
Q = 2π·(energy stored)/(energy lost per cycle)
Serie-RLC
Q = (1/R)√(L/C), BW = R/(2πL)
Parallel-RLC
Q = R√(C/L), BW = 1/(2πRC)
Bandbreedte
BW = f2 − f1 = f0/Q, f0 = √(f1f2)
Halfvermogensfrequenties
f1,2 = f0(√(1 + 1/(4Q²)) ∓ 1/(2Q))
Tank met spoelweerstand r
RD = L/(C·r) = Q²·r
Afname van de amplitude
e−Rt/(2L)

Methode

  1. Zoek eerst de resonantiefrequentie: ω₀ = 1/√(LC) en f₀ = ω₀/(2π).
  2. Bepaal of de schakeling serie of parallel is: serie Q = (1/R)√(L/C), parallel Q = R√(C/L).
  3. Gebruik BW = f₀/Q voor de bandbreedte, of de snelle formules R/(2πL) (serie) en 1/(2πRC) (parallel).
  4. Gebruik bij energievragen dat de totale energie ½CV₀² in een ideale LC-schakeling constant blijft en elke kwartperiode heen en weer gaat tussen C en L.

Draaistroomvermogen

Sterschakeling (Y)
VL = √3·Vph, IL = Iph
Driehoekschakeling (Δ)
VL = Vph, IL = √3·Iph
Totaal werkelijk vermogen
P = √3·VL·IL·cos φ = 3·Iph²·R
Schijnbaar vermogen en blindvermogen
S = √3·VL·IL, Q = P·tan φ
Compensatiecondensatoren
QC = P(tan φ1 − tan φ2), C = QC/(3ωV²)
Spanning over elke condensator
Δ: VL Y: VL/√3
Opgenomen motorvermogen
Pin = Pout/η

RC- en RL-schakelverschijnselen

Tijdconstante
τ = RC | τ = L/R
Respons
x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ
Condensator bij gelijkstroom
open klemmen; vC kan niet verspringen
Spoel bij gelijkstroom
kortsluiting; iL kan niet verspringen
Eindtoestand
t ≈ 5τ

Methode

  1. Bepaal de beginwaarde vlak na het schakelen: een condensatorspanning en een spoelstroom kunnen niet verspringen.
  2. Bepaal de eindwaarde lang na het schakelen: een condensator gedraagt zich als een open keten, een spoel als een kortsluiting.
  3. Bepaal de tijdconstante: τ = RC of τ = L/R, met de weerstand die de condensator of spoel ziet.
  4. Gebruik x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ.

Thévenin en Norton

Thévenin-spanning
Vth = Vopen circuit
Thévenin-weerstand
Rth: alle bronnen uit, gezien vanaf a–b
Norton-stroom
IN = Vth/Rth
Belastingsstroom
IL = Vth/(Rth + RL)
Maximale vermogensoverdracht
RL = Rth, Pmax = Vth²/(4Rth)

Methode

  1. Haal de belasting weg en markeer de twee klemmen a en b.
  2. Bepaal de openklemspanning tussen a en b: dit is Vth.
  3. Schakel alle onafhankelijke bronnen uit en bepaal de weerstand gezien vanaf a–b: dit is Rth.
  4. Zet de belasting terug op het vervangingsschema: Vth in serie met Rth.
  5. Reken voor het Norton-equivalent om: IN = Vth/Rth, met RN = Rth parallel.

2Oefenopgaven

1.Complexe getallenGemiddeld
ReIm55−5−51010−10−10zABCD

Het diagram toont z = 4 + j. Met w = 0,5∠90°, klik op het punt dat z/w voorstelt.

z = 4 + jw = 0,5∠90°
  1. 1A (1 − j4)
  2. 2B (2 − j8)
  3. 3C (8 + j2)
  4. 4D (−2 + j8)
2.Complexe getallenMoeilijk
ReIm0,50,5−0,5−0,511−1−1z₁z₂

Los z² + 2z + 2 = 0 op. De wortels zijn a ± jb; bepaal b > 0.

p = 2q = 2
b =
3.Wisselstroomimpedantie en fasorenGemiddeld
230 V60 HzR = 30 ΩC = 100 µFI

Een weerstand en een condensator zijn parallel aangesloten op een voeding van 230 V (rms), 60 Hz. Vind de effectieve stroom I.

V = 230 V (rms)f = 60 HzR = 30 ΩC = 100 µF
I = A
4.Wisselstroomimpedantie en fasorenMoeilijk
VfR = 50 ΩL = 200 mHC = 0,47 µF

Een serie-RLC-schakeling heeft R = 50 Ω, L = 200 mH en C = 0,47 µF. Vind de kwaliteitsfactor Q bij resonantie.

R = 50 ΩL = 200 mHC = 0,47 µF
Q =
5.Wisselstroomvermogen en arbeidsfactorGemiddeld
P = 14 kWQSφ

Een eenfasige motor neemt 14 kW op bij een inductieve arbeidsfactor van 0,75 uit een voeding van 400 V. Vind de lijnstroom I.

P = 14 kWpf = 0,75V = 400 V
I = A
6.Wisselstroomvermogen en arbeidsfactorMoeilijk
24 V50 HzRs​ = 4 ΩXs​ = j10 ΩZL​ = ?

Een bron van 24 V (rms), 50 Hz heeft een inwendige impedantie Zs = 4 + j10 Ω. De belastingsimpedantie ZL kan vrij worden gekozen. Vind het maximale werkelijk vermogen Pmax dat aan de belasting kan worden geleverd.

Vs = 24 V (rms)f = 50 HzZs = 4 + j10 Ω
Pmax = W
7.LC-resonantie, Q-factor en bandbreedteGemiddeld
f|I|0,7071200 kHzf1​ = ?f2​BW

Een serie-RLC-schakeling resoneert bij 200 kHz met Q = 2,5. Bepaal de onderste halfvermogensfrequentie f1 exact, in kHz.

f0 = 200 kHzQ = 2,5
f1 = kHz
8.LC-resonantie, Q-factor en bandbreedteMoeilijk
C = 1 µFR = 0,5 ΩL = 4,7 mH

Een opgeladen condensator van 1 µF ontlaadt over een spoel van 4,7 mH met een totale serieweerstand van 0,5 Ω, zodat de oscillatie langzaam uitdooft. De amplitude neemt af als e−Rt/(2L). Hoeveel perioden n verstrijken voordat de amplitude is gehalveerd? (De verliezen zijn klein, dus de frequentie is f₀.)

L = 4,7 mHC = 1 µFR = 0,5 Ω
n =
9.DraaistroomvermogenGemiddeld
ABCVL​ = 415 VIL​ = ?M45 kW, η = 88%cos φ = 0,88

Een driefasige inductiemotor levert bij vollast 45 kW mechanisch vermogen. Bij deze belasting is het rendement 88% en de arbeidsfactor 0,88 inductief. Het net heeft een lijnspanning van 415 V. Vind de lijnstroom IL.

Pout = 45 kWη = 88%cos φ = 0,88VL = 415 V
IL = A
10.DraaistroomvermogenMoeilijk
P = 75 kWφ1​S1​Q2​QC​ = ?

Een symmetrische driefasige belasting neemt 75 kW op bij een inductieve arbeidsfactor van 0,8 uit een net van 400 V (lijnspanning), 60 Hz. Een driefasige condensatorbank parallel aan de belasting moet de totale arbeidsfactor verhogen tot 0,9 inductief. Het werkelijk vermogen blijft gelijk. Vind het totale blindvermogen QC dat de condensatorbank moet leveren, in kvar.

P = 75 kWpf1 = 0,8pf2 = 0,9VL = 400 Vf = 60 Hz
QC = kvar
11.RC- en RL-schakelverschijnselenGemiddeld
+−Vs​20 Vt = 0R = 68 ΩL33 mHi(t)

De spoel voert geen stroom voordat de schakelaar op t = 0 sluit. Vind de stroom i op t = 1 ms.

Vs = 20 VR = 68 ΩL = 33 mHt = 1 ms
i = A
12.RC- en RL-schakelverschijnselenMoeilijk
+−Vs​20 Vt = 0R = 6,8 kΩC100 µF+−vC​vC​(0) = 10 V

Vlak voordat de schakelaar op t = 0 sluit, staat er 10 V over de condensator met de aangegeven polariteit. Hoe lang duurt het voordat vC 13 V bereikt? Vind t.

Vs = 20 VR = 6,8 kΩC = 100 µFvC(0) = 10 V
t = ms
13.Thévenin en NortonGemiddeld
R1​ = 6 ΩR3​ = 6 Ω+−V1​15 VR2​10 ΩARL​15 ΩIL​B

Een belasting RL = 15 Ω is aangesloten over a–b. Vervang de rest van de schakeling door het Thévenin-equivalent en vind de belastingsstroom IL.

V1 = 15 VR1 = 6 ΩR2 = 10 ΩR3 = 6 ΩRL = 15 Ω
IL = A
14.Thévenin en NortonMoeilijk
R1​ = 8 ΩR3​ = 30 Ω+−V1​30 VR2​6 ΩAIs​1,5 ABRL​12 ΩIL​

Een belasting RL = 12 Ω is aangesloten over a–b. Gebruik een Thévenin-equivalent om het vermogen PL in de belasting te vinden.

V1 = 30 VIs = 1,5 AR1 = 8 ΩR2 = 6 ΩR3 = 30 ΩRL = 12 Ω
PL = W
15.Bodediagrammen en margesGemiddeld
|H| (dB)0,10,111101010010010001000−40−200204060ω (rad/s)φ (°)ω (rad/s)−135−90−450ω = 4

Bepaal de fase ∠G(jω) van G(s) = 22(s + 20)/(s(s + 6)) bij ω = 4 rad/s, in graden.

G(s) = 22(s + 20)/(s(s + 6))ω = 4 rad/s
∠G(jω) = °
16.Bodediagrammen en margesMoeilijk
|H| (dB)0,10,1111010100100−60−40−200204060ω (rad/s)φ (°)ω (rad/s)−270−180−900ω180​ = ?

Een lus met eenheidsterugkoppeling heeft de open-lus-overdrachtsfunctie L(s) = 1358/(s(s + 9)(s + 10)). Bepaal de faseomslagfrequentie ω180, waar ∠L(jω) = −180°.

L(s) = 1358/(s(s + 9)(s + 10))
ω180 = rad/s

3Oplossingen

1.Complexe getallen

Antwoord: B (2 − j8)

Poolvorm: z = r∠θ = r(cos θ + j sin θ) = r·ejθ, met r = |z| en θ = arg z. Terug naar de rechthoekige vorm: a = r cos θ, b = r sin θ. Voor het argument is het kwadrant nodig: θ = atan(b/a) alleen als a > 0; voor a < 0 tel je 180° op of trek je 180° af. In poolvorm is vermenigvuldigen eenvoudig: vermenigvuldig de moduli en tel de argumenten op; bij delen deel je de moduli en trek je de argumenten af.

Effect van w

|z/w| = |z|/0,5, arg(z/w) = arg z − 90°

Het punt

z/w = 2 − j8 → B

Antwoord

B (2 − j8)
2.Complexe getallen

Antwoord: b = 1

De Moivre en wortels: (r∠θ)ⁿ = rⁿ∠nθ. De vergelijking zⁿ = R∠φ heeft precies n wortels, allemaal met modulus R1/n, bij de argumenten (φ + 360°·k)/n voor k = 0, 1, …, n − 1: ze liggen gelijkmatig verdeeld op een cirkel, 360°/n uit elkaar. Een kwadratische vergelijking z² + pz + q = 0 met p² < 4q heeft de complexe wortels z = −p/2 ± j√(q − p²/4); een polynoom met reële coëfficiënten heeft zijn complexe wortels altijd in geconjugeerde paren a ± jb.

Discriminant

p² − 4q = 4 − 8 = −4 < 0

Abc-formule

z = (−2 ± j√4)/2 = −1 + j, −1 − j

Antwoord

b = 1

Antwoord

b = 1
3.Wisselstroomimpedantie en fasoren

Antwoord: I = 11,57 A

Wisselstroom met fasoren: weerstanden, spoelen en condensatoren hebben impedanties R, jωL en 1/(jωC), met ω = 2πf. In serie tellen impedanties op zoals weerstanden, maar dan als complexe getallen. Effectieve stroom en spanning volgen de wet van Ohm met |Z|.

Reactantie

XC = 1/(ωC) = 1/(2π·60·100·10⁻⁶) = 26,53 Ω

Takstromen

Beide takken zijn rechtstreeks op de voeding aangesloten, dus elke tak krijgt de volle spanning V.

IR = V/R = 230/30 = 7,667 A
IX = V/XC = 230/26,53 = 8,671 A

Totale stroom

De stroom door de weerstand is in fase met V en de reactieve stroom is 90° uit fase, dus ze tellen op als de zijden van een rechthoekige driehoek.

I = √(IR² + IX²) = √(7,667² + 8,671²) = 11,57 A

Antwoord

I = 11,57 A
4.Wisselstroomimpedantie en fasoren

Antwoord: Q = 13,05

Wisselstroom met fasoren: weerstanden, spoelen en condensatoren hebben impedanties R, jωL en 1/(jωC), met ω = 2πf. In serie tellen impedanties op zoals weerstanden, maar dan als complexe getallen. Effectieve stroom en spanning volgen de wet van Ohm met |Z|.

Resonantiefrequentie

f0 = 1/(2π·√(0,2·0,47·10⁻⁶)) = 519,1 Hz

Kwaliteitsfactor

Q vergelijkt de reactantie bij resonantie met de weerstand: Q = ω₀L/R.

Q = (1/R)·√(L/C) = (1/50)·√(0,2/(0,47·10⁻⁶)) = 13,05

Antwoord

Q = 13,05
5.Wisselstroomvermogen en arbeidsfactor

Antwoord: I = 46,67 A

Wisselstroomvermogen: het schijnbaar vermogen S = V·I (VA) splitst zich in werkelijk vermogen P = S·cos φ (W), dat nuttig werk doet, en blindvermogen Q = S·sin φ (var), dat heen en weer gaat tussen bron en belasting. De arbeidsfactor is cos φ. Een condensator parallel levert blindvermogen ter plaatse, dus de lijnstroom daalt bij hetzelfde werkelijk vermogen.

Lijnstroom

Alleen het werkelijke deel van het vermogen doet werk, dus deel door de arbeidsfactor.

I = P/(V·cos φ) = 14000/(400·0,75) = 46,67 A

Antwoord

I = 46,67 A
6.Wisselstroomvermogen en arbeidsfactor

Antwoord: Pmax = 36 W

Wisselstroomvermogen: het schijnbaar vermogen S = V·I (VA) splitst zich in werkelijk vermogen P = S·cos φ (W), dat nuttig werk doet, en blindvermogen Q = S·sin φ (var), dat heen en weer gaat tussen bron en belasting. De arbeidsfactor is cos φ. Een condensator parallel levert blindvermogen ter plaatse, dus de lijnstroom daalt bij hetzelfde werkelijk vermogen.

Complex geconjugeerde aanpassing

De reactantie van de belasting heft die van de bron op, en de belastingsweerstand is gelijk aan de bronweerstand.

ZL = Zs* = 4 − j10 Ω

Maximaal vermogen

I = Vs/(2Rs) = 24/8 = 3 A
Pmax = I²·RL = Vs²/(4Rs) = 24²/(4·4) = 36 W

Antwoord

Pmax = 36 W
7.LC-resonantie, Q-factor en bandbreedte

Antwoord: f1 = 164 kHz

Q-factor en bandbreedte: in een resonantiekring is Q = 2π·(opgeslagen energie)/(verloren energie per periode). Voor serie-RLC is Q = ω0L/R = (1/R)√(L/C); voor parallel-RLC is Q = R/(ω0L) = R√(C/L). De bandbreedte tussen de halfvermogensfrequenties f1 en f2 (waar het vermogen de helft is en de stroom of spanning 1/√2 van de piekwaarde) is BW = f2 − f1 = f0/Q, dat is R/(2πL) in serie en 1/(2πRC) parallel. De resonantiefrequentie is het meetkundig gemiddelde f0 = √(f1f2), en f1,2 = f0(√(1 + 1/(4Q²)) ∓ 1/(2Q)). Verliezen laten de trilling ook uitdoven: in serie-RLC neemt de amplitude af als e−Rt/(2L).

Wortelterm

√(1 + 1/(4·2,5²)) = 1,02

Onderste halfvermogensfrequentie

f1 = 200000·(1,02 − 0,2) = 163961 Hz = 164 kHz

Antwoord

f1 = 164 kHz

De bovenste is f₂ = 244 kHz; controle: f₂ − f₁ = 80 kHz = f₀/Q.

8.LC-resonantie, Q-factor en bandbreedte

Antwoord: n = 30,25

Q-factor en bandbreedte: in een resonantiekring is Q = 2π·(opgeslagen energie)/(verloren energie per periode). Voor serie-RLC is Q = ω0L/R = (1/R)√(L/C); voor parallel-RLC is Q = R/(ω0L) = R√(C/L). De bandbreedte tussen de halfvermogensfrequenties f1 en f2 (waar het vermogen de helft is en de stroom of spanning 1/√2 van de piekwaarde) is BW = f2 − f1 = f0/Q, dat is R/(2πL) in serie en 1/(2πRC) parallel. De resonantiefrequentie is het meetkundig gemiddelde f0 = √(f1f2), en f1,2 = f0(√(1 + 1/(4Q²)) ∓ 1/(2Q)). Verliezen laten de trilling ook uitdoven: in serie-RLC neemt de amplitude af als e−Rt/(2L).

Halfwaardetijd van de amplitude

t = 2·0,0047·ln 2/0,5 = 0,01303 s

Aantal perioden

n = t·f0 = 0,01303·2322 = 30,25

Antwoord

n = 30,25

Snelle formule: n = Q·ln 2/π met Q = 137,1.

9.Draaistroomvermogen

Antwoord: IL = 80,84 A

Symmetrische draaistroomsystemen: in een Y-schakeling (ster) is de lijnspanning √3 keer de fasespanning, VL = √3·Vph, en is de lijnstroom gelijk aan de fasestroom. In een Δ-schakeling (driehoek) is de lijnspanning gelijk aan de fasespanning en is de lijnstroom √3 keer de fasestroom, IL = √3·Iph. Het totale vermogen is drie keer het vermogen van één fase: P = 3·Vph·Iph·cos φ = √3·VL·IL·cos φ.

Opgenomen elektrisch vermogen

Pin = Pout/η = 45/0,88 = 51,14 kW

Lijnstroom

IL = Pin/(√3·VL·cos φ) = 51136/(√3·415·0,88) = 80,84 A

Antwoord

IL = 80,84 A
10.Draaistroomvermogen

Antwoord: QC = 19,93 kvar

Symmetrische draaistroomsystemen: in een Y-schakeling (ster) is de lijnspanning √3 keer de fasespanning, VL = √3·Vph, en is de lijnstroom gelijk aan de fasestroom. In een Δ-schakeling (driehoek) is de lijnspanning gelijk aan de fasespanning en is de lijnstroom √3 keer de fasestroom, IL = √3·Iph. Het totale vermogen is drie keer het vermogen van één fase: P = 3·Vph·Iph·cos φ = √3·VL·IL·cos φ. Arbeidsfactorcompensatie: condensatoren leveren blindvermogen ter plaatse, QC = P·(tan φ1 − tan φ2). Elk van de drie condensatoren levert QC/3 = V²·ω·C, waarbij V de spanning over die condensator is: VL in een driehoeksbank, VL/√3 in een sterbank.

Blindvermogen voor en na

Het werkelijk vermogen verandert niet, dus elke arbeidsfactor legt het blindvermogen vast: Q = P·tan φ.

Q1 = 75·tan(acos 0,8) = 75·0,75 = 56,25 kvar
Q2 = 75·tan(acos 0,9) = 75·0,4843 = 36,32 kvar

Blindvermogen van de condensatoren

QC = Q1 − Q2 = 19,93 kvar

Antwoord

QC = 19,93 kvar
11.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: i = 0,2567 A

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Tijdconstante en eindstroom

Lang na het sluiten van de schakelaar gedraagt de spoel zich als een kortsluiting, dus de eindstroom wordt alleen door R bepaald.

τ = L/R = 33 mH / 68 Ω = 0,4853 ms
i(∞) = Vs/R = 20/68 = 0,2941 A

Stroom op het gegeven tijdstip

i(t) = i(∞)·(1 − e−t/τ) = 0,2941·(1 − e−1/0,4853) = 0,2567 A

Antwoord

i = 0,2567 A
12.RC- en RL-schakelverschijnselen

Antwoord: t = 242,5 ms

Eerste-orde schakelverschijnselen: in een schakeling met één condensator of één spoel gaat elke spanning en stroom exponentieel van de beginwaarde naar de eindwaarde: x(t) = x(∞) + [x(0) − x(∞)]·e−t/τ, met τ = RC of τ = L/R. Na ongeveer 5τ is de schakeling uitgeslingerd.

Beginwaarde, eindwaarde, tijdconstante

De condensatorspanning kan niet verspringen, dus begint ze bij de opgeslagen waarde en gaat ze naar de bronspanning.

vC(0) = 10 V, vC(∞) = Vs = 20 V
τ = R·C = 6,8 kΩ · 100 µF = 680 ms
vC(t) = 20 + (10 − 20)·e−t/τ

Los op naar de tijd

13 = 20 + (−10)·e−t/τ → e−t/τ = (13 − 20)/(10 − 20) = 0,7
t = τ·ln((10 − 20)/(13 − 20)) = 680·ln(1,429) = 242,5 ms

Antwoord

t = 242,5 ms
13.Thévenin en Norton

Antwoord: IL = 0,3788 A

Stelling van Thévenin: elk lineair tweepoolnetwerk gedraagt zich als één spanningsbron Vth in serie met een weerstand Rth. De stelling van Norton geeft hetzelfde netwerk als een stroombron IN = Vth/Rth parallel aan Rth.

R1​ = 6 ΩR3​ = 6 ΩKORTSLUITINGR2​10 ΩAabRth​

Vind Rth met alle bronnen uitgeschakeld

Vervang spanningsbronnen door kortsluitingen en stroombronnen door open circuits, en kijk dan vanaf a–b de schakeling in.

R1 ∥ R2 = 6·10/(6+10) = 3,75 Ω
Rth = (R1 ∥ R2) + R3 = 3,75 + 6 = 9,75 Ω
R1​ = 6 ΩR3​ = 6 Ω+−V1​15 VR2​10 ΩAab+−Vth​

Vind Vth, de openklemspanning

Met a–b open loopt er geen stroom door R₃, dus er valt geen spanning over en V_b = V_A. R₁ en R₂ vormen een spanningsdeler.

Vth = V1·R2/(R1+R2) = 15·10/(6+10) = 9,375 V
Rth​ = 9,75 Ω+−Vth​9,375 VRL​15 ΩIL​

Sluit de belasting aan op het Thévenin-equivalent

De Thévenin-bron en R_th in serie gedragen zich bij a–b precies als de oorspronkelijke schakeling, dus de belasting ziet een eenvoudige serielus.

IL = Vth/(Rth + RL) = 9,375/(9,75 + 15) = 0,3788 A
14.Thévenin en Norton

Antwoord: PL = 23,08 W

Stelling van Thévenin: elk lineair tweepoolnetwerk gedraagt zich als één spanningsbron Vth in serie met een weerstand Rth. De stelling van Norton geeft hetzelfde netwerk als een stroombron IN = Vth/Rth parallel aan Rth.

R1​ = 8 ΩR3​ = 30 ΩKORTSLUITINGR2​6 ΩAOPENBabRth​

Vind Rth met alle bronnen uitgeschakeld

Vervang spanningsbronnen door kortsluitingen en stroombronnen door open circuits, en kijk dan vanaf a–b de schakeling in.

R1 ∥ R2 = 8·6/(8+6) = 3,429 Ω
Rth = (R1 ∥ R2) + R3 = 3,429 + 30 = 33,43 Ω
R1​ = 8 ΩR3​ = 30 Ω+−V1​30 VR2​6 ΩAIs​1,5 ABab+−Vth​

Vind Vth, de openklemspanning

Met a–b open is het enige pad voor Iₛ via R₃ naar knooppunt A. Vind V_A met superpositie van V₁ en Iₛ, en tel dan de spanningsval over R₃ erbij op.

VA = V1·R2/(R1+R2) + Is·(R1∥R2) = 12,86 + 1,5·3,429 = 18 V
Vth = VB = VA + Is·R3 = 18 + 1,5·30 = 63 V
Rth​ = 33,43 Ω+−Vth​63 VRL​12 ΩIL​

Sluit de belasting aan op het Thévenin-equivalent

De Thévenin-bron en R_th in serie gedragen zich bij a–b precies als de oorspronkelijke schakeling, dus de belasting ziet een eenvoudige serielus.

IL = Vth/(Rth + RL) = 63/(33,43 + 12) = 1,387 A
PL = IL²·RL = 1,387²·12 = 23,08 W
15.Bodediagrammen en marges

Antwoord: ∠G(jω) = −112,4 °

Frequentierespons: substitueer s = jω in de overdrachtsfunctie. De grootte in decibel is 20·log₁₀|H(jω)| en de fase is de som van de hoeken van de tellerfactoren min die van de noemerfactoren. Een eerste-orde RC- of RL-filter heeft zijn kantelfrequentie (−3 dB) bij ωc = 1/(RC) of R/L, en fc = ωc/(2π); een laagdoorlaatfilter geeft |H| = 1/√(1 + (ω/ωc)²) en φ = −atan(ω/ωc). In het asymptotische (rechte-lijn-)Bodediagram buigt elke pool de grootte met 20 dB/decade omlaag bij zijn kantelfrequentie, buigt elk nulpunt haar met 20 dB/decade omhoog, en geeft een integrator 1/s −20 dB/decade bij alle frequenties. Versterkingsdoorsnijding ωc: |L(jω)| = 1 (0 dB); fasemarge PM = 180° + ∠L(jωc). Faseomslag ω180: ∠L(jω) = −180°; versterkingsmarge GM = −20·log₁₀|L(jω180)| dB. De gesloten lus is stabiel als beide marges positief zijn.

Tel de hoeken op

∠G = atan(4/20) − 90° − atan(4/6) = 11,31° − 90° − 33,69°

Resultaat

∠G(j4) = −112,4°

Antwoord

∠G(jω) = −112,4°
16.Bodediagrammen en marges

Antwoord: ω180 = 9,487 rad/s

Frequentierespons: substitueer s = jω in de overdrachtsfunctie. De grootte in decibel is 20·log₁₀|H(jω)| en de fase is de som van de hoeken van de tellerfactoren min die van de noemerfactoren. Een eerste-orde RC- of RL-filter heeft zijn kantelfrequentie (−3 dB) bij ωc = 1/(RC) of R/L, en fc = ωc/(2π); een laagdoorlaatfilter geeft |H| = 1/√(1 + (ω/ωc)²) en φ = −atan(ω/ωc). In het asymptotische (rechte-lijn-)Bodediagram buigt elke pool de grootte met 20 dB/decade omlaag bij zijn kantelfrequentie, buigt elk nulpunt haar met 20 dB/decade omhoog, en geeft een integrator 1/s −20 dB/decade bij alle frequenties. Versterkingsdoorsnijding ωc: |L(jω)| = 1 (0 dB); fasemarge PM = 180° + ∠L(jωc). Faseomslag ω180: ∠L(jω) = −180°; versterkingsmarge GM = −20·log₁₀|L(jω180)| dB. De gesloten lus is stabiel als beide marges positief zijn.

Faseomslag

(ω/9)·(ω/10) = 1 → ω180 = √(9·10) = 9,487 rad/s

Antwoord

ω180 = 9,487 rad/s

ExamProblems · examproblems.com/courses/circuit-analysis-2