Reken de halfwaardetijd om naar een snelheidsconstante: k = 0,693/t½.
Zet waarden per kg om in totalen: Vd (L) = L/kg × gewicht, CL (L/h) = L/kg/h × gewicht.
Kies de relatie: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), onderhoudssnelheid = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpiek/Cdal)/k.
Schat bij nierfunctie eerst de CrCl met Cockcroft–Gault en pas dan de dosis of het interval aan.
Controleer het resultaat: spiegels dalen elke halfwaardetijd met de helft en steady state duurt ongeveer vijf halfwaardetijden.
Farmaceutisch rekenen
Procentuele sterkte
% w/v = g per 100 mL
Hoeveelheid in een oplossing
g = % × mL / 100
Verhoudingssterkte
1:X = 1 g in X mL; % = 100 / X
Reconstitutie
eindvolume = oplosmiddel + poedervolume
Concentratie
mg/mL = geneesmiddel in de flacon / eindvolume
Kruisregel (alligatie)
delen H = T − L, delen L = H − T
Water of basis
0%
Dosering bij kinderen en op de IC
Dagdosis
mg/dag = mg/kg/dag × gewicht (kg)
Giften per dag
aantal = 24 h / doseerinterval (h)
Pond naar kilogram
kg = lb / 2,2
Concentratie van het infuus
eenheden/mL = eenheden in de zak / volume van de zak
Pompsnelheid
mL/h = dosis per uur / concentratie
Getitreerd infuus
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Dosis uit de pompsnelheid
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Eenheden
1 mg = 1000 mcg
2Oefenopgaven
1.Klinische farmacokinetiekGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt krijgt een IV-bolus van 220 mg tobramycin. De naar tijdstip nul geëxtrapoleerde spiegel is 12 mg/L en de halfwaardetijd is 2,5 uur. Bepaal de klaring CL in L/h.
D = 220 mgC₀ = 12 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
2.Klinische farmacokinetiekMoeilijk
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt van 91 kg krijgt regelmatige doses tobramycin en zit in steady state. Het doel is een piek van 8 mg/L en een dal van 1 mg/L en het verdelingsvolume is 0,25 L/kg. Welke dosis D verhoogt de spiegel van het dal naar de piek, uitgaande van snelle IV-doses?
91 kgVd = 0,25 L/kgCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
D = mg
3.Farmaceutisch rekenenGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een flacon benzylpenicilline (penicilline G) bevat 5 000 000 eenheden. Het oefenetiket geeft drie sterktes (zie de tabel). Je voegt 8,2 mL oplosmiddel toe. De voorgeschreven dosis is 2 400 000 eenheden. Welk volume V trek je op? Rond af op één decimaal.
8,2 mL → 500 000 stuks/mL2 400 000 stuks
V = mL
4.Farmaceutisch rekenenMoeilijk
Een flacon bevat 2000 mg poeder. Je voegt 4,5 mL oplosmiddel toe, en het poeder voegt 0,5 mL volume toe. Het voorschrift is 1360 mg. Trek de dosis op: welk volume V geef je?
2000 mg4,5 mL + 0,5 mL1360 mg
V = mL
5.Dosering bij kinderen en op de ICGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een infuus bevat 50 eenheden kortwerkende insuline in 50 mL. Het voorschrift is 0,05 eenheden/kg/h voor een patiënt van 90 kg. Bereken de pompsnelheid R in mL/h. Rond af op één decimaal.
50 stuks/50 mL0,05 stuks/kg/h90 kg
R = mL/h
6.Dosering bij kinderen en op de ICMoeilijk
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een infuus met dobutamine, 250 mg in 250 mL, loopt met 33 mL/h. De patiënt weegt 82 kg. Welke dosis D in mcg/kg/min krijgt de patiënt? Rond af op één decimaal.
250 mg/250 mL33 mL/h82 kg
D = mcg/kg/min
7.FarmacologieGemiddeld
Waarom mogen langdurig gebruikte orale corticosteroïden niet plotseling worden gestopt?
AStoppen veroorzaakt een plotselinge stijging van de bloedglucose
BHet immuunsysteem zou direct de lever en de bijnieren aanvallen
CDe bijnieren zijn onderdrukt en maken mogelijk niet genoeg cortisol
DHet middel vormt bij stoppen giftige metabolieten
8.FarmacologieMoeilijk
Why is adenosine used with caution in patients with asthma?
AIt reduces the effect of inhaled steroids
BIt causes severe hypertension in asthma
CIt is broken down too slowly in asthma
DIt can cause bronchospasm
3Oplossingen
1.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: CL = 5,083 L/h
Klaring en volume: in steady state is de doseersnelheid gelijk aan de eliminatiesnelheid, dus de onderhoudssnelheid = CL × Css. Een oplaaddosis is LD = Vd × C/(S × F), met S de zoutfactor (fractie werkzaam geneesmiddel in het zout) en F de biologische beschikbaarheid (1 voor IV). Uit twee spiegels volgt k = ln(C₁/C₂)/Δt; bij een IV-bolus is Vd = dosis/C₀ en CL = k × Vd. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Verdelingsvolume
Vd = 220/12 = 18,33 L
Snelheidsconstante
k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹
Klaring
CL = 0,2773·18,33 = 5,083 L/h
Antwoord
CL = 5,083 L/h
2.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: D = 159,3 mg
Een regime ontwerpen: bij snelle IV-doses daalt de spiegel tijdens het interval van piek naar dal, dus τ = ln(Cpiek/Cdal)/k en de dosis die de piek herstelt is Vd × (Cpiek − Cdal). De gemiddelde steady-state-spiegel is Css,gem = S·F·dosis/(CL·τ). Bij een infuus stijgt de spiegel als C = (R/CL)(1 − e−kt). Bij een geneesmiddel dat door de nieren wordt geklaard, wordt de dosis aangepast aan de creatinineklaring. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Verdelingsvolume
Vd = 0,25·91 = 22,75 L
Dosis
D = 22,75·(8 − 1) = 159,3 mg
Antwoord
D = 159,3 mg
In de praktijk wordt de dosis afgerond op een handige hoeveelheid.
3.Farmaceutisch rekenen
Antwoord: V = 4,8 mL
Reconstitutie: het poeder neemt ruimte in, dus het eindvolume is het oplosmiddel plus het poedervolume. Concentratie = geneesmiddel in de flacon/eindvolume, en het toe te dienen volume = dosis/concentratie. Gebruik op een etiket met meerdere sterktes de concentratie die hoort bij de hoeveelheid oplosmiddel die je echt hebt toegevoegd. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Concentratie van het etiket
8,2 mL → 500 000 stuks/mL
Toe te dienen volume
V = 2 400 000/500 000 = 4,8 mL
Antwoord
V = 4,8 mL
4.Farmaceutisch rekenen
Antwoord: V = 3,4 mL
Van sterkte naar volume: zet de sterkte eerst om in mg per mL. Een w/v-percentage is gram per 100 mL, dus x% = 10x mg/mL. Een verhoudingssterkte 1:n is 1 g in n mL. Na reconstitutie is de concentratie de dosis van het poeder gedeeld door het eindvolume (oplosmiddel + poedervolume). Dan volume = dosis/concentratie.
Eindvolume en concentratie
4,5 + 0,5 = 5 mL
C = 2000/5 = 400 mg/mL
Volume
V = 1360/400 = 3,4 mL
Antwoord
V = 3,4 mL
5.Dosering bij kinderen en op de IC
Antwoord: R = 4,5 mL/h
Heparine- en insuline-infusen: concentratie = eenheden in de zak/volume van de zak (eenheden/mL). Pompsnelheid (mL/h) = eenheden per uur/concentratie, en eenheden per uur = mL/h × concentratie. Bij een voorschrift per kilogram bereken je eerst eenheden/h = eenheden/kg/h × gewicht. Een bolusvolume = benodigde eenheden/sterkte van de flacon. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Eenheden per uur
0,05·90 = 4,5 stuks/h
Concentratie
50/50 = 1 stuks/mL
Pompsnelheid
R = 4,5/1 = 4,5 mL/h
Antwoord
R = 4,5 mL/h
6.Dosering bij kinderen en op de IC
Antwoord: D = 6,7 mcg/kg/min
Getitreerde infusen: bepaal eerst de concentratie in mcg/mL (mg × 1000/mL). Bij een voorschrift per kilogram is mcg/min = mcg/kg/min × gewicht. Dan mL/h = mcg/min × 60/concentratie. Terugrekenend is mcg/kg/min = mL/h × concentratie/(60 × gewicht). De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Concentratie
250 000/250 = 1000 mcg/mL
Microgram per minuut
33·1000 = 33000 mcg/h
33000/60 = 550 mcg/min
Per kilogram
D = 550/82 = 6,707 ≈ 6,7 mcg/kg/min
Antwoord
D = 6,7 mcg/kg/min
7.Farmacologie
Antwoord: C · De bijnieren zijn onderdrukt en maken mogelijk niet genoeg cortisol
Waarom dit het antwoord is
Behandeling met corticosteroïden onderdrukt de hypothalamus-hypofyse-bijnieras. Plotseling stoppen kan een bijniercrisis veroorzaken, dus de dosis wordt geleidelijk afgebouwd.
Antwoord
C · De bijnieren zijn onderdrukt en maken mogelijk niet genoeg cortisol
8.Farmacologie
Antwoord: D · It can cause bronchospasm
Waarom dit het antwoord is
Adenosine can trigger bronchospasm in people with asthma or COPD. Other treatment options, such as verapamil, may be chosen.