Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)1,4 s27,78

Een bestuurster die met 100 km/h rijdt, ziet een obstakel. Haar reactietijd is 1,4 s, waarna de auto remt met een constante vertraging van 4,5 m/s². Vind de totale stopafstand d vanaf het moment dat ze het obstakel ziet.

v₀ = 100 km/htr = 1,4 sa = −4,5 m/s²
d = m
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 19 m/s30 m

Een bal wordt met 19 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 30 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Hoelang na de worp raakt de bal de grond? Bereken t.

v₀ = 19 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 30°50 kgF = ?

Een doos van 50 kg wordt met constante snelheid een helling onder 30° met de horizontaal op geduwd, door een kracht evenwijdig aan de helling. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de duwkracht F.

m = 50 kgθ = 30°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
F = N
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 3 kg4 kgμ = 0,2

Een blok van 3 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 4 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het systeem.

m1 = 3 kgm2 = 4 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 28 m/s50°worpafstandH = ?

Een bal wordt onder 50° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de maximale hoogte H die de bal bereikt.

v0 = 28 m/sθ = 50°g = 9,81 m/s²
H = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 60 mv0​ = 26 m/s15°x = ?

Een bal wordt onder 15° boven de horizontaal vanaf de top van een 60 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 26 m/sθ = 15°h = 60 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.CirkelbewegingGemiddeld
L = 0,3 m50°

Een klein balletje aan een touwtje met lengte 0,3 m beweegt in een horizontale cirkel, zodat het touwtje een constante hoek van 50° met de verticaal maakt (een kegelslinger). Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van het balletje.

L = 0,3 mθ = 50°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
θ = 15°naar het middelpuntvmax​ = ?

Een bocht met straal 60 m heeft een verkanting van 15°, en de statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,4. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de hoogste snelheid vmax waarmee een auto de bocht kan nemen zonder naar boven en naar buiten te glijden.

r = 60 mθ = 15°μs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Arbeid en energieGemiddeld
90°L = 1,5 m10 kg

Een bal van 10 kg hangt aan een licht touwtje met lengte 1,5 m. Hij wordt opzij getrokken tot het touwtje 90° maakt met de verticaal en vanuit rust losgelaten. Vind de spankracht T in het touwtje als de bal het laagste punt passeert.

m = 10 kgL = 1,5 mθ = 90°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 10,4 mR = 4 mN = ?

Een karretje van 0,5 kg wordt vanuit rust losgelaten op een hoogte van 10,4 m op een gladde baan die uitkomt in een verticale looping met straal 4 m. Vind de normaalkracht N die de baan bovenaan de looping op het karretje uitoefent.

m = 0,5 kgh = 10,4 mR = 4 mg = 9,81 m/s²
N = N
11.Impuls en botsingenGemiddeld
1 kgv = ?20 gh = 21 cm

Een kogel van 20 g wordt horizontaal afgevuurd in een houten blok van 1 kg dat aan lichte touwtjes hangt, en blijft erin steken. Het blok zwaait omhoog tot het 21 cm hoger is dan aan het begin. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van de kogel vóór de inslag.

m = 20 gM = 1 kgh = 21 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
4,5 kgv = ?12 g30°L = 1,5 m

Een kogel van 12 g wordt horizontaal afgevuurd in een blok van 4,5 kg dat aan lichte touwtjes van 1,5 m lang hangt, en blijft erin steken. De touwtjes zwaaien uit tot een grootste hoek van 30° met de verticaal. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van de kogel vóór de inslag.

m = 12 gM = 4,5 kgL = 1,5 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
n = 2100 rpmTb​ = 200 N·mI = 29,5 kg·m²

Een vliegwiel met een traagheidsmoment van 29,5 kg·m² draait met 2100 rpm. Een rem oefent een constant wrijvingskoppel van 200 N·m uit. Hoeveel omwentelingen N maakt het vliegwiel voordat het stilstaat?

I = 29,5 kg·m²n = 2100 rpmTb = 200 N·m
N = rev
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
schijf: 3 kgring: 15 kgn1​ = 650 rpm

Een homogene massieve schijf (massa 3 kg, straal 0,4 m) draait vrij met 650 rpm om een verticale wrijvingsloze as. Een dunne ring met massa 15 kg en dezelfde straal wordt vanuit rust op de schijf laten vallen, gecentreerd op de as, en de twee gaan snel samen draaien. Bepaal hun gemeenschappelijke toerental n2 in rpm.

Mdisc = 3 kgMring = 15 kgR = 0,4 mn1 = 650 rpm
n2 = rpm
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
N1​ = ?N2​

Twee evenwijdige assen liggen 90 mm uit elkaar. Ze moeten worden verbonden met een paar rechte tandwielen met een module van 3 mm en een vertraging van 3 : 1. Hoeveel tanden N1 moet het rondsel hebben?

a = 90 mmm = 3 mmi = 3
N1 =
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 30B = 72C = 12D = 18

In een meertraps tandwieloverbrenging drijft tandwiel A (30 tanden) op de ingaande as, die met 1450 rpm draait, tandwiel B (72 tanden) aan. Tandwiel C (12 tanden) zit vast op dezelfde as als B en drijft tandwiel D (18 tanden) op de uitgaande as aan. Bereken het uitgaande toerental nout.

nin = 1450 rpmA = 30B = 72C = 12D = 18
nout = rpm
17.Veren en slingersGemiddeld
1,9 kgk = 290 N/mA = 16 cmx = 14 cm

Een massa van 1,9 kg aan een veer met k = 290 N/m trilt op een wrijvingsloos oppervlak met een amplitude van 16 cm. Vind de snelheid v als de massa 14 cm van de evenwichtsstand is.

m = 1,9 kgk = 290 N/mA = 16 cmx = 14 cm
v = m/s
18.Veren en slingersMoeilijk
0,3 kgk = 410 N/mA = 13 cm

Een massa van 0,3 kg aan een veer met k = 410 N/m wordt 13 cm uit de evenwichtsstand getrokken en losgelaten. Bereken de maximale snelheid vmax.

m = 0,3 kgk = 410 N/mA = 13 cm
vmax = m/s
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 50 kN/mc = 160 N·s/mm = 20 kg

Een massa van 20 kg wordt gedragen door een veer met een stijfheid van 50 kN/m en een viskeuze demper met een dempingscoëfficiënt van 160 N·s/m. Vind de dempingsverhouding ζ.

m = 20 kgk = 50 kN/mc = 160 N·s/m
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 10k2​ = 20k3​ = 60m = 5 kg

Een massa van 5 kg hangt aan veer k₃ = 60 kN/m. De bovenkant van k₃ zit vast aan een starre balk die aan twee veren naast elkaar hangt, k₁ = 10 kN/m en k₂ = 20 kN/m; de balk blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren en de balk. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 5 kgk1 = 10 kN/mk2 = 20 kN/mk3 = 60 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 124,6 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 100/3,6 = 27,78 m/s

Reactieafstand

d1 = v₀·tr = 27,78·1,4 = 38,89 m

Remweg

d2 = v₀²/(2a) = 27,78²/(2·4,5) = 85,73 m

Totaal

d = 38,89 + 85,73 = 124,6 m

Antwoord

d = 124,6 m
2.Kinematica

Antwoord: t = 5,078 s

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Bewegingsvergelijking

Omhoog is positief en de grond ligt h₀ onder het beginpunt.

−30 = 19·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 19·t − 30 = 0

Los de vierkantsvergelijking op

Alleen de positieve wortel is fysisch zinvol.

t = (19 + √(19² + 2·9,81·30))/9,81 = 5,078 s

Antwoord

t = 5,078 s
3.Wetten van Newton

Antwoord: F = 372,7 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Constante snelheid: de krachten zijn in evenwicht.

F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ

Duwkracht

F = 245,2 + 127,4 = 372,7 N

Antwoord

F = 372,7 N
4.Wetten van Newton

Antwoord: a = 4,765 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (39,24 − 5,886)/7 = 4,765 m/s²

Antwoord

a = 4,765 m/s²
5.Kogelbaan

Antwoord: H = 23,45 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 28·cos 50° = 18 m/s
vy = v0·sin θ = 28·sin 50° = 21,45 m/s

Hoogste punt

Bovenaan is de verticale snelheid nul: vy² = 2gH.

H = vy²/(2g) = 21,45²/(2·9,81) = 23,45 m

Antwoord

H = 23,45 m
6.Kogelbaan

Antwoord: x = 106,7 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 26·cos 15° = 25,11 m/s
vy = v0·sin θ = 26·sin 15° = 6,729 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 60 + 6,729·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (6,729 + √(45,28 + 1177))/9,81 = 4,25 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 25,11·4,25 = 106,7 m

Antwoord

x = 106,7 m
7.Cirkelbeweging

Antwoord: v = 1,639 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Straal van de cirkel

r = L·sin θ = 0,3·sin 50° = 0,2298 m

Snelheid

Spankracht en zwaartekracht geven samen de kracht naar binnen: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(0,2298·9,81·tan 50°) = 1,639 m/s

Antwoord

v = 1,639 m/s
8.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 20,98 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachtenevenwichten

De wrijving wijst de helling af.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Snelheid

v = √(60·9,81·0,6452/0,8624) = 20,98 m/s

Antwoord

vmax = 20,98 m/s
(75,54 km/h)
9.Arbeid en energie

Antwoord: T = 294,3 N

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid onderaan

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1,5·(1 − cos 90°) = 29,43 m²/s²

Krachten onderaan

m·g = 10·9,81 = 98,1 N
T = mg + mv²/L = 98,1 + 10·29,43/1,5 = 294,3 N

Antwoord

T = 294,3 N

Controle: T = mg(3 − 2cos θ) = 294,3 N.

10.Arbeid en energie

Antwoord: N = 0,981 N

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid bovenaan

v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(10,4 − 8) = 47,09 m²/s²

Krachten bovenaan

m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
N = mv²/R − mg = 0,5·47,09/4 − 4,905 = 0,981 N

Antwoord

N = 0,981 N

Het karretje komt er net rond als h = 2,5R; dan is N = 0 bovenaan.

11.Impuls en botsingen

Antwoord: v = 103,5 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Zwaai na de inslag

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,21) = 2,03 m/s

Botsing

m·v = (m + M)·V → v = (0,02 + 1)·2,03/0,02 = 103,5 m/s

Antwoord

v = 103,5 m/s
12.Impuls en botsingen

Antwoord: v = 746,6 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Stijging van het blok

h = L·(1 − cos θ) = 1,5·(1 − cos 30°) = 0,201 m

Snelheid na de inslag

V = √(2·9,81·0,201) = 1,986 m/s

Botsing

v = (m + M)·V/m = 4,512·1,986/0,012 = 746,6 m/s

Antwoord

v = 746,6 m/s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: N = 567,6 rev

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Hoeksnelheid

ω = 2π·2100/60 = 219,9 rad/s

De arbeid van de rem is gelijk aan de kinetische energie

½·I·ω² = ½·29,5·219,9² = 713326 J
θ = 713326/200 = 3567 rad

Omwentelingen

N = θ/2π = 567,6 rev

Antwoord

N = 567,6 rev
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: n2 = 59,09 rpm

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Traagheidsmomenten

I1 = ½·3·0,4² = 0,24 kg·m²
I2 = 15·0,4² = 2,4 kg·m²

Behoud van impulsmoment

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 650·0,24/2,64 = 59,09 rpm

Antwoord

n2 = 59,09 rpm
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: N1 = 15

Tandwielgeometrie: de module m bepaalt de tandgrootte. Een tandwiel met N tanden heeft een steekcirkeldiameter d = m·N, twee ingrijpende tandwielen hebben dezelfde module, en hun hartafstand is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. De omtreksnelheid op de steekcirkel is v = π·d·n/60, en de tangentiële tandkracht volgt uit het koppel: Ft = 2T/d.

Totaal aantal tanden

N1 + N2 = 2a/m = 2·90/3 = 60

Verdeel volgens de verhouding

N1 = 60/(1 + 3) = 15

Antwoord

N1 = 15
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: nout = 402,8 rpm

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Eerste trap

nB = 1450·30/72 = 604,2 rpm = nC

Tweede trap

nout = 604,2·12/18 = 402,8 rpm

Antwoord

nout = 402,8 rpm

totale overbrengingsverhouding = 3,6 : 1

17.Veren en slingers

Antwoord: v = 0,957 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(290/1,9) = 12,35 rad/s

Snelheid bij x

v = ω·√(A² − x²) = 12,35·√(0,16² − 0,14²) = 0,957 m/s

Antwoord

v = 0,957 m/s
18.Veren en slingers

Antwoord: vmax = 4,806 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(410/0,3) = 36,97 rad/s

Maximale snelheid

vmax = A·ω = 0,13·36,97 = 4,806 m/s

Antwoord

vmax = 4,806 m/s
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,08

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritische demping

cc = 2·√(k·m) = 2·√(50000·20) = 2000 N·s/m

Dempingsverhouding

ζ = c/cc = 160/2000 = 0,08

Antwoord

ζ = 0,08

ζ < 1, dus het systeem is ondergedempt en trilt terwijl het uitdempt.

20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 10,07 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Alleen k1 en k2 staan parallel. Dat paar staat in serie met k3, dus combineer ze via hun omgekeerde.

k12 = 10 + 20 = 30 kN/m
keq = 30·60/(30 + 60) = 20 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(20000/5) = 63,25 rad/s
fn = 63,25/(2π) = 10,07 Hz

Antwoord

fn = 10,07 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics