Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)0,5 s30

Een bestuurster die met 108 km/h rijdt, ziet een obstakel. Haar reactietijd is 0,5 s, waarna de auto remt met een constante vertraging van 5,5 m/s². Vind de totale stopafstand d vanaf het moment dat ze het obstakel ziet.

v₀ = 108 km/htr = 0,5 sa = −5,5 m/s²
d = m
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 12 m/s15 m

Een bal wordt met 12 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 15 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de grootste hoogte hmax boven de grond.

v₀ = 12 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 30°a = ?m = 3 kg

Een blok van 3 kg glijdt een helling af die 30° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 3 kgθ = 30°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 4 kg3 kgμ = 0,2

Een blok van 4 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 3 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 4 kgm2 = 3 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 40 m/s35°x = ?

Een bal wordt onder 35° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 40 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
x = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 40 mv0​ = 17 m/s15°worpafstand

Een bal wordt onder 15° boven de horizontaal vanaf de top van een 40 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de vliegtijd t tot de bal de grond raakt.

v0 = 17 m/sθ = 15°h = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 25 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 25 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,6. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 25 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
θ = 25°naar het middelpuntvmax​ = ?

Een bocht met straal 270 m heeft een verkanting van 25°, en de statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de hoogste snelheid vmax waarmee een auto de bocht kan nemen zonder naar boven en naar buiten te glijden.

r = 270 mθ = 25°μs = 0,2g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Arbeid en energieGemiddeld
70 km/h

Een auto die met 70 km/h over een horizontale weg rijdt, remt hard en slipt met geblokkeerde wielen tot stilstand. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,8. Vind de remweg d.

v = 70 km/hμ = 0,8g = 9,81 m/s²
d = m
10.Arbeid en energieMoeilijk
F = 35 N25°μ = 0,15 kg

Een blok van 5 kg begint in rust onderaan een helling van 25° en wordt de helling op getrokken door een constante kracht van 35 N evenwijdig aan de helling. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,1. Vind de snelheid v van het blok nadat het 4 m de helling op is gegaan.

m = 5 kgF = 35 Nθ = 25°μ = 0,1d = 4 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Impuls en botsingenGemiddeld
4 kg43 m/s5 kgv′2​ = ?

Een projectiel van 9 kg dat horizontaal met 34 m/s beweegt, explodeert in twee brokstukken die langs dezelfde lijn bewegen. Het brokstuk van 4 kg gaat met 43 m/s vooruit. Vind de snelheid v′2 van het brokstuk van 5 kg (positief in de oorspronkelijke richting).

M = 9 kgu = 34 m/sm1 = 4 kgv′1 = 43 m/sm2 = 5 kg
v′2 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
11 m/s19 m/s

Een bal van 0,35 kg raakt een muur met 11 m/s en kaatst recht terug met 19 m/s. Het contact duurt 50 ms. Bereken de grootte van de stoot J die de muur aan de bal geeft.

m = 0,35 kgvin = 11 m/svout = 19 m/sΔt = 50 ms
J = N·s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
2 kgaαM = 5 kgR = 0,35 m

Een blok van 2 kg hangt aan een lichte koord die om een katrol is gewikkeld, een homogene massieve schijf met massa 5 kg en straal 0,35 m die wrijvingsloos om een horizontale as draait. Het blok wordt vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de snelheid v van het blok nadat het 4 m is gevallen.

m = 2 kgM = 5 kgR = 0,35 mg = 9,81 m/s²h = 4 m
v = m/s
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
θ = 15°a

Een holle bol rolt zonder slip van een helling die 15° met het horizontale vlak maakt. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de versnelling a van zijn zwaartepunt.

θ = 15°I = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²
a = m/s²
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
Tw​ = ?z = 3, 1450 rpm

Een motor van 0,75 kW met 1450 rpm drijft een worm met 3 gang(en) aan. Het wormwiel heeft 60 tanden en de overbrenging heeft een rendement van 85%. Vind het uitgaande koppel Tw op de as van het wiel.

z = 3Nw = 60n = 1450 rpmP = 0,75 kWη = 85%
Tw = N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 40B = 45C = 36D = 45

In een meertraps tandwieloverbrenging drijft tandwiel A (40 tanden) op de ingaande as, die met 960 rpm draait, tandwiel B (45 tanden) aan. Tandwiel C (36 tanden) zit vast op dezelfde as als B en drijft tandwiel D (45 tanden) op de uitgaande as aan. Bereken het uitgaande toerental nout.

nin = 960 rpmA = 40B = 45C = 36D = 45
nout = rpm
17.Veren en slingersGemiddeld
2,3 kgk = 150 N/mA = 7 cmx = 5 cm

Een massa van 2,3 kg aan een veer met k = 150 N/m trilt op een wrijvingsloos oppervlak met een amplitude van 7 cm. Vind de snelheid v als de massa 5 cm van de evenwichtsstand is.

m = 2,3 kgk = 150 N/mA = 7 cmx = 5 cm
v = m/s
18.Veren en slingersMoeilijk
1,5 kgk = 490 N/mA = 14 cm

Een massa van 1,5 kg aan een veer met k = 490 N/m wordt 14 cm uit de evenwichtsstand getrokken en losgelaten. Bereken de maximale versnelling amax.

m = 1,5 kgk = 490 N/mA = 14 cm
amax = m/s²
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 80 kN/mc = 800 N·s/mm = 200 kg

Een massa van 200 kg wordt gedragen door een veer met een stijfheid van 80 kN/m en een viskeuze demper met een dempingscoëfficiënt van 800 N·s/m. Vind de dempingsverhouding ζ.

m = 200 kgk = 80 kN/mc = 800 N·s/m
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 80k2​ = 10m = 40 kg

Een massa van 40 kg hangt aan twee veren die achter elkaar zitten (in serie): de bovenste veer heeft k₁ = 80 kN/m en de onderste k₂ = 10 kN/m. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 40 kgk1 = 80 kN/mk2 = 10 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 96,82 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 108/3,6 = 30 m/s

Reactieafstand

d1 = v₀·tr = 30·0,5 = 15 m

Remweg

d2 = v₀²/(2a) = 30²/(2·5,5) = 81,82 m

Totaal

d = 15 + 81,82 = 96,82 m

Antwoord

d = 96,82 m
2.Kinematica

Antwoord: hmax = 22,34 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Stijging boven het dak

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 12²/(2·9,81) = 7,339 m

Hoogte boven de grond

hmax = 15 + 7,339 = 22,34 m

Antwoord

hmax = 22,34 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 3,206 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 30° − 0,2·cos 30°) = 9,81·(0,5 − 0,1732) = 3,206 m/s²

Antwoord

a = 3,206 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 20,18 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (29,43 − 7,848)/7 = 3,083 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 4·3,083 + 7,848 = 20,18 N

Antwoord

T = 20,18 N
5.Kogelbaan

Antwoord: x = 153,3 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 40·cos 35° = 32,77 m/s
vy = v0·sin θ = 40·sin 35° = 22,94 m/s

Vliegtijd

Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.

t = 2·22,94/9,81 = 4,677 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 32,77·4,677 = 153,3 m

Antwoord

x = 153,3 m
6.Kogelbaan

Antwoord: t = 3,339 s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 17·cos 15° = 16,42 m/s
vy = v0·sin θ = 17·sin 15° = 4,4 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 40 + 4,4·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (4,4 + √(19,36 + 784,8))/9,81 = 3,339 s

Antwoord

t = 3,339 s
7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 12,13 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,6·9,81·25) = 12,13 m/s

Antwoord

vmax = 12,13 m/s (43,67 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 44,12 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachtenevenwichten

De wrijving wijst de helling af.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Snelheid

v = √(270·9,81·0,6039/0,8218) = 44,12 m/s

Antwoord

vmax = 44,12 m/s
(158,8 km/h)
9.Arbeid en energie

Antwoord: d = 24,09 m

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Snelheid in basiseenheden

v = 70/3,6 = 19,44 m/s

Energiebalans

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 19,44²/(2·0,8·9,81) = 24,09 m

Antwoord

d = 24,09 m

Een twee keer zo hoge snelheid maakt de remweg vier keer zo lang.

10.Arbeid en energie

Antwoord: v = 3,965 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Krachten langs de helling

m·g = 5·9,81 = 49,05 N
mg·sin θ = 20,73 N
μ·mg·cos θ = 4,445 N

Arbeid en energie

½mv² = (35 − 25,17)·4 = 39,3 J
v = √(2·39,3/5) = 3,965 m/s

Antwoord

v = 3,965 m/s
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = 26,8 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impuls vooraf

p = M·u = 9·34 = 306 kg·m/s

Impuls achteraf

306 = 4·43 + 5·v′2
v′2 = (306 − 172)/5 = 26,8 m/s

Antwoord

v′2 = 26,8 m/s
12.Impuls en botsingen

Antwoord: J = 10,5 N·s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Verandering van de impuls

J = m·Δv = 0,35·(19 + 11) = 10,5 N·s

Antwoord

J = 10,5 N·s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: v = 5,906 m/s

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Blok en katrol

blok: m·g − T = m·a
katrol: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

Versnelling

a = m·g/(m + M/2) = 2·9,81/(2 + 2,5) = 4,36 m/s²

Snelheid na de val

v = √(2·a·h) = √(2·4,36·4) = 5,906 m/s

Antwoord

v = 5,906 m/s
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: a = 1,523 m/s²

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Bewegingsvergelijkingen

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,6667·m·r²·(a/r) → f = 0,6667·m·a

Versnelling

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 15°/1,667 = 1,523 m/s²

Antwoord

a = 1,523 m/s²
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: Tw = 83,97 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Toerental van het wiel

nw = n·z/Nw = 1450·3/60 = 72,5 rpm

Uitgaand koppel

ωw = 2π·72,5/60 = 7,592 rad/s
Tw = η·P/ωw = 0,85·750/7,592 = 83,97 N·m

Antwoord

Tw = 83,97 N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: nout = 682,7 rpm

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Eerste trap

nB = 960·40/45 = 853,3 rpm = nC

Tweede trap

nout = 853,3·36/45 = 682,7 rpm

Antwoord

nout = 682,7 rpm

totale overbrengingsverhouding = 1,406 : 1

17.Veren en slingers

Antwoord: v = 0,3956 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(150/2,3) = 8,076 rad/s

Snelheid bij x

v = ω·√(A² − x²) = 8,076·√(0,07² − 0,05²) = 0,3956 m/s

Antwoord

v = 0,3956 m/s
18.Veren en slingers

Antwoord: amax = 45,73 m/s²

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(490/1,5) = 18,07 rad/s

Maximale versnelling

amax = A·ω² = 0,14·18,07² = 45,73 m/s²

Antwoord

amax = 45,73 m/s²
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,1

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritische demping

cc = 2·√(k·m) = 2·√(80000·200) = 8000 N·s/m

Dempingsverhouding

ζ = c/cc = 800/8000 = 0,1

Antwoord

ζ = 0,1

ζ < 1, dus het systeem is ondergedempt en trilt terwijl het uitdempt.

20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 2,373 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren in serie dragen dezelfde kracht en hun doorbuigingen tellen op, dus ze combineren via hun omgekeerde: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/80 + 1/10 → keq = 80·10/(80 + 10) = 8,889 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(8889/40) = 14,91 rad/s
fn = 14,91/(2π) = 2,373 Hz

Antwoord

fn = 2,373 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics