Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)3,571 s12,5

Een auto die met 45 km/h rijdt, remt met een constante vertraging van 3,5 m/s² tot hij stilstaat. Bereken de remweg s.

v₀ = 45 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 19 m/s30 m

Een bal wordt met 19 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 30 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de grootste hoogte hmax boven de grond.

v₀ = 19 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 25°a = ?m = 12 kg

Een blok van 12 kg glijdt een helling af die 25° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,15. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 12 kgθ = 25°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 3 kg5 kgθ = 30°

Een blok van 3 kg op een helling onder 30° is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol boven aan de helling verbonden met een hangende massa van 5 kg. De hangende massa beweegt omlaag. De helling is wrijvingsloos. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 3 kgm2 = 5 kgθ = 30°μ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 38 m/s55°worpafstandH = ?

Een bal wordt onder 55° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de maximale hoogte H die de bal bereikt.

v0 = 38 m/sθ = 55°g = 9,81 m/s²
H = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 5 mv0​ = 26 m/s30°worpafstand

Een bal wordt onder 30° boven de horizontaal vanaf de top van een 5 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de vliegtijd t tot de bal de grond raakt.

v0 = 26 m/sθ = 30°h = 5 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 55 m5 m/s

Een auto van 1400 kg rijdt met 5 m/s over de top van een bult in de weg. De top van de bult is een cirkelboog met straal 55 m. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de normaalkracht N van de weg op de auto bovenaan.

m = 1400 kgv = 5 m/sr = 55 mg = 9,81 m/s²
N = N
8.CirkelbewegingMoeilijk
r = 1,5 m9 m/svtop​ = ?

Een bal van 0,7 kg aan een licht touw van 1,5 m lang wordt in een verticale cirkel rondgeslingerd. In het laagste punt is zijn snelheid 9 m/s. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de spankracht Ttop in het touw in het hoogste punt.

m = 0,7 kgr = 1,5 mvbottom = 9 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.Arbeid en energieGemiddeld
40°L = 1,5 m1 kg

Een bal van 1 kg hangt aan een licht touwtje met lengte 1,5 m. Hij wordt opzij getrokken tot het touwtje 40° maakt met de verticaal en vanuit rust losgelaten. Vind de spankracht T in het touwtje als de bal het laagste punt passeert.

m = 1 kgL = 1,5 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 3 mL = 3,5 mμ = 0,2k = 2000 N/m

Een blok van 0,5 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 3 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 3,5 m over (μ = 0,2) en loopt daarna tegen een veer (k = 2000 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.

m = 0,5 kgh = 3 mL = 3,5 mμ = 0,2k = 2000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Impuls en botsingenGemiddeld
9 kg54 m/s4 kgv′2​ = ?

Een projectiel van 13 kg dat horizontaal met 29 m/s beweegt, explodeert in twee brokstukken die langs dezelfde lijn bewegen. Het brokstuk van 9 kg gaat met 54 m/s vooruit. Vind de snelheid v′2 van het brokstuk van 4 kg (positief in de oorspronkelijke richting).

M = 13 kgu = 29 m/sm1 = 9 kgv′1 = 54 m/sm2 = 4 kg
v′2 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
1100 kg20 m/s1200 kg23 m/sv′ = ?

Op een kruispunt botst een auto van 1100 kg die met 20 m/s naar het oosten rijdt op een auto van 1200 kg die met 23 m/s naar het noorden rijdt. De auto’s haken in elkaar. Vind de snelheid v′ van het wrak direct na de botsing.

m1 = 1100 kgv1 = 20 m/s (E)m2 = 1200 kgv2 = 23 m/s (N)
v′ = m/s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
0 → 2300 rpmI = 10,5 kg·m²

Een motor brengt een vliegwiel met een traagheidsmoment van 10,5 kg·m² in 55 s vanuit rust op 2300 rpm. Bepaal, verliezen verwaarloosd, het gemiddelde vermogen Pavg dat hij levert, in kW.

I = 10,5 kg·m²n = 2300 rpmt = 55 s
Pavg = kW
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
1 m/sω

Een holle bol met massa 10 kg rolt zonder slip met 1 m/s. Welk percentage p van zijn totale kinetische energie is rotatie-energie?

m = 10 kgv = 1 m/sI = (2/3)·m·r²
p = %
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
Tw​ = ?z = 1, 1440 rpm

Een motor van 1,1 kW met 1440 rpm drijft een worm met 1 gang(en) aan. Het wormwiel heeft 60 tanden en de overbrenging heeft een rendement van 55%. Vind het uitgaande koppel Tw op de as van het wiel.

z = 1Nw = 60n = 1440 rpmP = 1,1 kWη = 55%
Tw = N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 12B = 80C = 24D = ?

In een samengestelde tandwieloverbrenging draait tandwiel A (12 tanden) op de ingaande as met 3000 rpm en drijft tandwiel B (80 tanden) aan. Tandwiel C (24 tanden) zit vast op dezelfde as als B en drijft tandwiel D op de uitgaande as aan. De uitgaande as moet met 216 rpm draaien. Hoeveel tanden ND moet tandwiel D hebben?

nin = 3000 rpmA = 12B = 80C = 24nout = 216 rpm
ND =
17.Veren en slingersGemiddeld
L = 1,4 mT = 2,5 s

Een astronaut op een andere planeet merkt dat een mathematische slinger van 1,4 m lang bij kleine uitslagen een trillingstijd van 2,5 s heeft. Vind de valversnelling g op die planeet.

L = 1,4 mT = 2,5 s
g = m/s²
18.Veren en slingersMoeilijk
2,5 kgk = 1800 N/m150 m/s

Een kogel van 8 g die met 150 m/s beweegt, treft een blok van 2,5 kg dat op een wrijvingsloos oppervlak ligt en blijft erin steken. Het blok is bevestigd aan een horizontale veer met k = 1800 N/m. Vind de amplitude A van de trilling die ontstaat, in cm.

m = 8 gv = 150 m/sM = 2,5 kgk = 1800 N/m
A = cm
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 20 kN/mζ = 0,6m = 100 kg

Een massa van 100 kg aan een veer met een stijfheid van 20 kN/m heeft een viskeuze demper die een dempingsverhouding van 0,6 geeft. Vind de gedempte eigenfrequentie fd van de vrije trilling in Hz.

m = 100 kgk = 20 kN/mζ = 0,6
fd = Hz
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 25k2​ = 60k3​ = 5m = 25 kg

Een massa van 25 kg hangt aan veer k₃ = 5 kN/m. De bovenkant van k₃ zit vast aan een starre balk die aan twee veren naast elkaar hangt, k₁ = 25 kN/m en k₂ = 60 kN/m; de balk blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren en de balk. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 25 kgk1 = 25 kN/mk2 = 60 kN/mk3 = 5 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: s = 22,32 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Remweg

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·3,5) = 22,32 m

Antwoord

s = 22,32 m
2.Kinematica

Antwoord: hmax = 48,4 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Stijging boven het dak

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 19²/(2·9,81) = 18,4 m

Hoogte boven de grond

hmax = 30 + 18,4 = 48,4 m

Antwoord

hmax = 48,4 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 2,812 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 25° − 0,15·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0,1359) = 2,812 m/s²

Antwoord

a = 2,812 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 27,59 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs het touw

m₂·g = 49,05 N
m₁·g·sin θ = 14,71 N
μ·m₁·g·cos θ = 0 N

Versnelling van het systeem

a = (49,05 − 14,71 − 0)/8 = 4,292 m/s²

Spankracht uit de hangende massa

m2·g − T = m2·a → T = 5·(9,81 − 4,292) = 27,59 N

Antwoord

T = 27,59 N
5.Kogelbaan

Antwoord: H = 49,39 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 38·cos 55° = 21,8 m/s
vy = v0·sin θ = 38·sin 55° = 31,13 m/s

Hoogste punt

Bovenaan is de verticale snelheid nul: vy² = 2gH.

H = vy²/(2g) = 31,13²/(2·9,81) = 49,39 m

Antwoord

H = 49,39 m
6.Kogelbaan

Antwoord: t = 2,991 s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 26·cos 30° = 22,52 m/s
vy = v0·sin θ = 26·sin 30° = 13 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 5 + 13·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (13 + √(169 + 98,1))/9,81 = 2,991 s

Antwoord

t = 2,991 s
7.Cirkelbeweging

Antwoord: N = 13098 N

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachten bovenaan

Naar het middelpunt (omlaag) is positief.

m·g − N = m·v²/r
N = 1400·9,81 − 1400·5²/55 = 13734 − 636,4 = 13098 N

Antwoord

N = 13098 N

De auto voelt lichter: de weg duwt minder hard omhoog dan zijn gewicht.

8.Cirkelbeweging

Antwoord: Ttop = 3,465 N

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Snelheid bovenaan

Kinetische energie wordt over een hoogte 2r omgezet in potentiële energie.

vtop² = 9² − 4·9,81·1,5 = 22,14 m²/s²

Krachten bovenaan

Spankracht en zwaartekracht wijzen allebei omlaag, naar het middelpunt.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,7·22,14/1,5 − 0,7·9,81 = 3,465 N

Antwoord

Ttop = 3,465 N
9.Arbeid en energie

Antwoord: T = 14,4 N

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid onderaan

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1,5·(1 − cos 40°) = 6,885 m²/s²

Krachten onderaan

m·g = 1·9,81 = 9,81 N
T = mg + mv²/L = 9,81 + 1·6,885/1,5 = 14,4 N

Antwoord

T = 14,4 N

Controle: T = mg(3 − 2cos θ) = 14,4 N.

10.Arbeid en energie

Antwoord: x = 10,62 cm

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 4,905·(3 − 0,2·3,5) = 11,28 J

Maximale indrukking

½kx² = 11,28 → x = √(2·11,28/2000) = 0,1062 m = 10,62 cm

Antwoord

x = 10,62 cm
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = −27,25 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impuls vooraf

p = M·u = 13·29 = 377 kg·m/s

Impuls achteraf

377 = 9·54 + 4·v′2
v′2 = (377 − 486)/4 = −27,25 m/s

Antwoord

v′2 = −27,25 m/s

Het minteken betekent dat het tweede brokstuk naar achteren vliegt.

12.Impuls en botsingen

Antwoord: v′ = 15,35 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impulscomponenten

px = 1100·20 = 22000 kg·m/s
py = 1200·23 = 27600 kg·m/s

Snelheid van het wrak

v′ = √(px² + py²)/(m1 + m2) = 35295/2300 = 15,35 m/s

Antwoord

v′ = 15,35 m/s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: Pavg = 5,537 kW

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Hoeksnelheid

ω = 2π·2300/60 = 240,9 rad/s

Energie

E = ½·I·ω² = ½·10,5·240,9² = 304560 J

Gemiddeld vermogen

Pavg = E/t = 304560/55 = 5537 W = 5,537 kW

Antwoord

Pavg = 5,537 kW
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: p = 40 %

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Translatie- en rotatiedelen

Etrans = ½·m·v² = ½·10·1² = 5 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,6667·m·r²·(v/r)² = 0,6667·5 = 3,333 J

Aandeel van de rotatie

p = 3,333/8,333·100% = c/(1 + c)·100% = 40%

Antwoord

p = 40 %

Het aandeel hangt alleen van de vorm af, niet van de massa of de snelheid.

15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: Tw = 240,7 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Toerental van het wiel

nw = n·z/Nw = 1440·1/60 = 24 rpm

Uitgaand koppel

ωw = 2π·24/60 = 2,513 rad/s
Tw = η·P/ωw = 0,55·1100/2,513 = 240,7 N·m

Antwoord

Tw = 240,7 N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: ND = 50

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Toerental van de tussenas

nB = nC = 3000·12/80 = 450 rpm

Tanden op tandwiel D

ND = C·nC/nout = 24·450/216 = 50

Antwoord

ND = 50
17.Veren en slingers

Antwoord: g = 8,843 m/s²

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Los g op

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,4/2,5² = 8,843 m/s²

Antwoord

g = 8,843 m/s²
18.Veren en slingers

Antwoord: A = 1,786 cm

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Snelheid na de inslag

V = m·v/(m + M) = 0,008·150/2,508 = 0,4785 m/s

Hoekfrequentie

ω = √(k/(m + M)) = √(1800/2,508) = 26,79 rad/s

Amplitude

A = V/ω = 0,4785/26,79 = 0,01786 m = 1,786 cm

Antwoord

A = 1,786 cm
19.Mechanische trillingen

Antwoord: fd = 1,801 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Ongedempte eigenfrequentie

ωn = √(20000/100) = 14,14 rad/s
fn = 14,14/(2π) = 2,251 Hz

Gedempte eigenfrequentie

fd = fn·√(1 − ζ²) = 2,251·√(1 − 0,6²) = 1,801 Hz

Antwoord

fd = 1,801 Hz
20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 2,187 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Alleen k1 en k2 staan parallel. Dat paar staat in serie met k3, dus combineer ze via hun omgekeerde.

k12 = 25 + 60 = 85 kN/m
keq = 85·5/(85 + 5) = 4,722 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(4722/25) = 13,74 rad/s
fn = 13,74/(2π) = 2,187 Hz

Antwoord

fn = 2,187 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics