Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)1,2 s13,89

Een bestuurster die met 50 km/h rijdt, ziet een obstakel. Haar reactietijd is 1,2 s, waarna de auto remt met een constante vertraging van 6 m/s². Vind de totale stopafstand d vanaf het moment dat ze het obstakel ziet.

v₀ = 50 km/htr = 1,2 sa = −6 m/s²
d = m
2.KinematicaMoeilijk
AB: 20 m/s40 m

Bal A wordt vanuit rust losgelaten op een hoogte van 40 m. Op hetzelfde moment wordt bal B recht eronder vanaf de grond recht omhoog gegooid met 20 m/s. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Op welke hoogte y boven de grond ontmoeten ze elkaar?

H = 40 mv0B = 20 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 20°a = ?m = 9 kg

Een blok van 9 kg glijdt een helling af die 20° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 9 kgθ = 20°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 6 kg9 kgθ = 40°

Een blok van 6 kg op een helling onder 40° is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol boven aan de helling verbonden met een hangende massa van 9 kg. De hangende massa beweegt omlaag. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en helling is 0,15. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het systeem.

m1 = 6 kgm2 = 9 kgθ = 40°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 24 m/sθ = ?R = 30 m

Een bal wordt vanaf vlakke grond gelanceerd met 24 m/s en moet 30 m verderop landen. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de kleinste van de twee mogelijke elevatiehoeken θ.

v₀ = 24 m/sR = 30 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.KogelbaanMoeilijk
h = 40 mv0​ = 12 m/s20°v = ?

Een bal wordt gelanceerd met 12 m/s onder 20° boven de horizontaal vanaf de top van een klif van 40 m. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v waarmee hij de grond raakt.

v₀ = 12 m/sθ = 20°h = 40 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 20 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 20 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,8. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 20 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
R = 4 mh = ?

Een klein karretje wordt vanuit rust losgelaten op een wrijvingsloze baan en rijdt een verticale looping met straal 4 m in. Vanaf welke minimale hoogte hmin boven het laagste punt van de looping moet het starten om bovenaan in de looping op de baan te blijven?

R = 4 mv₀ = 0
hmin = m
9.Arbeid en energieGemiddeld
25°d = 9 mμ = 0,3

Een blok van 5 kg glijdt 9 m een helling af onder 25° met de horizontaal, met een kinetische wrijvingscoëfficiënt van 0,3. Vind de arbeid Wf tegen de wrijving.

m = 5 kgθ = 25°μ = 0,3d = 9 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 4 mL = 1 mμ = 0,1k = 2500 N/m

Een blok van 0,5 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 4 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 1 m over (μ = 0,1) en loopt daarna tegen een veer (k = 2500 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.

m = 0,5 kgh = 4 mL = 1 mμ = 0,1k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Impuls en botsingenGemiddeld
3 kg3 m/s1,5 kg

Een karretje van 3 kg dat met 3 m/s rijdt, botst volkomen elastisch en frontaal op een stilstaand karretje van 1,5 kg op een wrijvingsloze baan. Bereken de snelheid v′2 van het tweede karretje na de botsing.

m1 = 3 kgm2 = 1,5 kgv1 = 3 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
15 m/s10 m/s

Een bal van 0,35 kg raakt een muur met 15 m/s en kaatst recht terug met 10 m/s. Het contact duurt 5 ms. Bereken de grootte van de stoot J die de muur aan de bal geeft.

m = 0,35 kgvin = 15 m/svout = 10 m/sΔt = 5 ms
J = N·s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
4 kgaαM = 8 kgR = 0,25 m

Een blok van 4 kg hangt aan een lichte koord die om een katrol is gewikkeld, een homogene massieve schijf met massa 8 kg en straal 0,25 m die wrijvingsloos om een horizontale as draait. Het blok wordt vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de snelheid v van het blok nadat het 2,5 m is gevallen.

m = 4 kgM = 8 kgR = 0,25 mg = 9,81 m/s²h = 2,5 m
v = m/s
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
100 m/s20 g0,77 mL = 1,3 m3 kg

Een homogene slanke staaf met massa 3 kg en lengte 1,3 m hangt in rust aan een wrijvingsloos draaipunt aan zijn bovenuiteinde. Een kogel van 20 g die horizontaal met 100 m/s beweegt, raakt de staaf 0,77 m onder het draaipunt en blijft erin zitten. Bepaal de hoeksnelheid ω van de staaf vlak na de botsing.

M = 3 kgL = 1,3 mm = 20 gv = 100 m/sd = 0,77 m
ω = rad/s
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
N1​ = ?N2​

Twee evenwijdige assen liggen 125 mm uit elkaar. Ze moeten worden verbonden met een paar rechte tandwielen met een module van 2 mm en een vertraging van 4 : 1. Hoeveel tanden N1 moet het rondsel hebben?

a = 125 mmm = 2 mmi = 4
N1 =
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 40B = 60C = 60D = 72

In een meertraps tandwieloverbrenging drijft tandwiel A (40 tanden) op de ingaande as, die met 1500 rpm draait, tandwiel B (60 tanden) aan. Tandwiel C (60 tanden) zit vast op dezelfde as als B en drijft tandwiel D (72 tanden) op de uitgaande as aan. Bereken het uitgaande toerental nout.

nin = 1500 rpmA = 40B = 60C = 60D = 72
nout = rpm
17.Veren en slingersGemiddeld
1,3 kgk = 370 N/mA = 19 cmx = 16 cm

Een massa van 1,3 kg aan een veer met k = 370 N/m trilt op een wrijvingsloos oppervlak met een amplitude van 19 cm. Vind de snelheid v als de massa 16 cm van de evenwichtsstand is.

m = 1,3 kgk = 370 N/mA = 19 cmx = 16 cm
v = m/s
18.Veren en slingersMoeilijk
0,7 kgk = 320 N/m

Een massa van 0,7 kg wordt aan het onderste uiteinde van een onbelaste verticale veer met k = 320 N/m gehangen en vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de grootste snelheid vmax van de massa.

m = 0,7 kgk = 320 N/mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 50 kN/mc = 1260 N·s/mm = 50 kg

Een massa van 50 kg wordt gedragen door een veer met een stijfheid van 50 kN/m en een viskeuze demper met een dempingscoëfficiënt van 1260 N·s/m. Vind de dempingsverhouding ζ.

m = 50 kgk = 50 kN/mc = 1260 N·s/m
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 15k2​ = 60k3​ = 60m = 5 kg

Een massa van 5 kg hangt aan veer k₃ = 60 kN/m. De bovenkant van k₃ zit vast aan een starre balk die aan twee veren naast elkaar hangt, k₁ = 15 kN/m en k₂ = 60 kN/m; de balk blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren en de balk. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 5 kgk1 = 15 kN/mk2 = 60 kN/mk3 = 60 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 32,74 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s

Reactieafstand

d1 = v₀·tr = 13,89·1,2 = 16,67 m

Remweg

d2 = v₀²/(2a) = 13,89²/(2·6) = 16,08 m

Totaal

d = 16,67 + 16,08 = 32,74 m

Antwoord

d = 32,74 m
2.Kinematica

Antwoord: y = 20,38 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Ontmoetingstijd

Omhoog is positief, de grond is y = 0.

40 − ½g·t² = 20·t − ½g·t² → t = 40/20 = 2 s

Ontmoetingshoogte

y = 20·2 − ½·9,81·2² = 20,38 m

Antwoord

y = 20,38 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 1,512 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 20° − 0,2·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0,1879) = 1,512 m/s²

Antwoord

a = 1,512 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: a = 2,913 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs het touw

m₂·g = 88,29 N
m₁·g·sin θ = 37,83 N
μ·m₁·g·cos θ = 6,763 N

Versnelling van het systeem

a = (88,29 − 37,83 − 6,763)/15 = 2,913 m/s²

Antwoord

a = 2,913 m/s²
5.Kogelbaan

Antwoord: θ = 15,36 °

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Formule voor de worpafstand

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·30/24² = 0,5109

Hoek

2θ = 30,73° → θ = 15,36°

Antwoord

θ = 15,36°

De andere oplossing is 90° − θ = 74,64°.

6.Kogelbaan

Antwoord: v = 30,48 m/s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

vx = 12·cos 20° = 11,28 m/s
vy0 = 12·sin 20° = 4,104 m/s

Verticale snelheid bij de inslag

Energie, of v² = v₀² + 2as in de verticale richting.

vy = √(4,104² + 2·9,81·40) = 28,31 m/s

Inslagsnelheid

v = √(11,28² + 28,31²) = 30,48 m/s

Antwoord

v = 30,48 m/s

Controleer met energie: v² = v₀² + 2gh.

7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 12,53 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·20) = 12,53 m/s

Antwoord

vmax = 12,53 m/s (45,1 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: hmin = 10 m

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Voorwaarde bovenaan

m·g = m·v²/R → v² = g·R

Behoud van energie

g·h = g·2R + ½·g·R → h = 2,5·R = 2,5·4 = 10 m

Antwoord

hmin = 10 m
9.Arbeid en energie

Antwoord: Wf = 120 J

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Wrijvingskracht

N = mg·cos θ = 49,05·0,9063 = 44,45 N
F = μN = 0,3·44,45 = 13,34 N

Arbeid tegen de wrijving

Wf = F·d = 13,34·9 = 120 J

Antwoord

Wf = 120 J
10.Arbeid en energie

Antwoord: x = 12,37 cm

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 4,905·(4 − 0,1·1) = 19,13 J

Maximale indrukking

½kx² = 19,13 → x = √(2·19,13/2500) = 0,1237 m = 12,37 cm

Antwoord

x = 12,37 cm
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = 4 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Elastische botsing met een stilstaand doel

Behoud van impuls en energie samen oplossen geeft deze twee resultaten.

v′1 = (3 − 1,5)/(3 + 1,5)·3 = 1 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 1,5)·3 = 4 m/s

Antwoord

v′2 = 4 m/s
12.Impuls en botsingen

Antwoord: J = 8,75 N·s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Verandering van de impuls

J = m·Δv = 0,35·(10 + 15) = 8,75 N·s

Antwoord

J = 8,75 N·s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: v = 4,952 m/s

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Blok en katrol

blok: m·g − T = m·a
katrol: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

Versnelling

a = m·g/(m + M/2) = 4·9,81/(4 + 4) = 4,905 m/s²

Snelheid na de val

v = √(2·a·h) = √(2·4,905·2,5) = 4,952 m/s

Antwoord

v = 4,952 m/s
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: ω = 0,9049 rad/s

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Traagheidsmoment na de botsing

I = M·L²/3 + m·d² = 3·1,3²/3 + 0,02·0,77² = 1,702 kg·m²

Impulsmoment om het draaipunt

De kracht in het draaipunt gaat door het draaipunt, dus ze heeft er tijdens de botsing geen moment.

m·v·d = I·ω → ω = 0,02·100·0,77/1,702 = 0,9049 rad/s

Antwoord

ω = 0,9049 rad/s
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: N1 = 25

Tandwielgeometrie: de module m bepaalt de tandgrootte. Een tandwiel met N tanden heeft een steekcirkeldiameter d = m·N, twee ingrijpende tandwielen hebben dezelfde module, en hun hartafstand is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. De omtreksnelheid op de steekcirkel is v = π·d·n/60, en de tangentiële tandkracht volgt uit het koppel: Ft = 2T/d.

Totaal aantal tanden

N1 + N2 = 2a/m = 2·125/2 = 125

Verdeel volgens de verhouding

N1 = 125/(1 + 4) = 25

Antwoord

N1 = 25
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: nout = 833,3 rpm

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Eerste trap

nB = 1500·40/60 = 1000 rpm = nC

Tweede trap

nout = 1000·60/72 = 833,3 rpm

Antwoord

nout = 833,3 rpm

totale overbrengingsverhouding = 1,8 : 1

17.Veren en slingers

Antwoord: v = 1,729 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(370/1,3) = 16,87 rad/s

Snelheid bij x

v = ω·√(A² − x²) = 16,87·√(0,19² − 0,16²) = 1,729 m/s

Antwoord

v = 1,729 m/s
18.Veren en slingers

Antwoord: vmax = 0,4588 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Evenwichtsstand en amplitude

x₀ = m·g/k = 0,7·9,81/320 = 0,02146 m = A

Grootste snelheid

De snelheid is het grootst in de evenwichtsstand.

ω = √(320/0,7) = 21,38 rad/s
vmax = A·ω = 0,02146·21,38 = 0,4588 m/s

Antwoord

vmax = 0,4588 m/s
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,3984

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritische demping

cc = 2·√(k·m) = 2·√(50000·50) = 3162 N·s/m

Dempingsverhouding

ζ = c/cc = 1260/3162 = 0,3984

Antwoord

ζ = 0,3984

ζ < 1, dus het systeem is ondergedempt en trilt terwijl het uitdempt.

20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 12,99 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Alleen k1 en k2 staan parallel. Dat paar staat in serie met k3, dus combineer ze via hun omgekeerde.

k12 = 15 + 60 = 75 kN/m
keq = 75·60/(75 + 60) = 33,33 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(33333/5) = 81,65 rad/s
fn = 81,65/(2π) = 12,99 Hz

Antwoord

fn = 12,99 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics