Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.
1Formules en methoden
Kinematica
Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h
Methode
Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.
Wetten van Newton
Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ
Methode
Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
Kies een positieve richting langs de beweging.
Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.
Kogelbaan
Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g
Methode
Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.
Cirkelbeweging
Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)
Arbeid en energie
Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t
Impuls en botsingen
Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv
Methode
Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.
Rotatie van een star lichaam
Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω
Methode
Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.
Tandwielen en tandwieloverbrengingen
Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen
Veren en slingers
Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²
Mechanische trillingen
Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Oefenopgaven
1.KinematicaGemiddeld
Een bestuurster die met 50 km/h rijdt, ziet een obstakel. Haar reactietijd is 0,7 s, waarna de auto remt met een constante vertraging van 7 m/s². Vind de totale stopafstand d vanaf het moment dat ze het obstakel ziet.
v₀ = 50 km/htr = 0,7 sa = −7 m/s²
d = m
2.KinematicaMoeilijk
Bal A wordt vanuit rust losgelaten op een hoogte van 15 m. Op hetzelfde moment wordt bal B recht eronder vanaf de grond recht omhoog gegooid met 21 m/s. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Op welke hoogte y boven de grond ontmoeten ze elkaar?
H = 15 mv0B = 21 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
Een slee van 35 kg wordt over vlakke sneeuw getrokken door een touw onder 40° boven de horizontaal met een kracht van 150 N. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de versnelling a van de slee.
m = 35 kgF = 150 Nθ = 40°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
Een blok van 5 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 3 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het systeem.
m1 = 5 kgm2 = 3 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.KogelbaanGemiddeld
Een bal wordt onder 30° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.
v0 = 20 m/sθ = 30°g = 9,81 m/s²
x = m
6.KogelbaanMoeilijk
Een bal wordt onder 40° boven de horizontaal vanaf de top van een 25 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.
v0 = 11 m/sθ = 40°h = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.CirkelbewegingGemiddeld
Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 90 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.
r = 90 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
Een karretje van 4,5 kg wordt vanuit rust losgelaten op een hoogte van 7,5 m op een wrijvingsloze baan en rijdt door een verticale looping met straal 2,5 m. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de normaalkracht Ntop van de baan op het karretje bovenaan de looping.
m = 4,5 kgh = 7,5 mR = 2,5 mg = 9,81 m/s²
Ntop = N
9.Arbeid en energieGemiddeld
Een blok glijdt vanuit rust een helling af onder 45° met de horizontaal. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,15. Vind de snelheid v nadat het 4 m langs de helling is gegleden.
θ = 45°μ = 0,15d = 4 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Arbeid en energieMoeilijk
Een veer met veerconstante 5000 N/m onderaan een helling van 40° wordt 8 cm ingedrukt tegen een blok van 1 kg en losgelaten. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en helling is 0,15. Hoe ver d gaat het blok vanaf het loslaatpunt de helling op voordat het stopt? (Verwaarloos de korte afstand waarover de veer duwt, d.w.z. neem wrijving en zwaartekracht over de hele afstand d.)
Een kogel van 15 g wordt horizontaal afgevuurd in een houten blok van 4,5 kg dat aan lichte touwtjes hangt, en blijft erin steken. Het blok zwaait omhoog tot het 17 cm hoger is dan aan het begin. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van de kogel vóór de inslag.
m = 15 gM = 4,5 kgh = 17 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
Een kogel van 8 g wordt horizontaal afgevuurd in een blok van 4,5 kg dat aan lichte touwtjes van 0,9 m lang hangt, en blijft erin steken. De touwtjes zwaaien uit tot een grootste hoek van 30° met de verticaal. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van de kogel vóór de inslag.
m = 8 gM = 4,5 kgL = 0,9 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
Een homogene slanke staaf met massa 18 kg en lengte 2,7 m is aan één uiteinde scharnierend bevestigd en wordt horizontaal vastgehouden. Hij wordt vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de verticale kracht R die het scharnier vlak na het loslaten op de staaf uitoefent.
m = 18 kgL = 2,7 mg = 9,81 m/s²
R = N
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
Een persoon staat op een wrijvingsloze draaitafel en houdt in elke hand een halter van 4,5 kg, 0,65 m van de as. De persoon en de draaitafel hebben samen een traagheidsmoment van 5 kg·m² om de as. Ze draaien met 40 rpm en trekken dan de halters in tot 0,15 m van de as. Beschouw de halters als puntmassa’s. Bepaal het nieuwe toerental n2 in rpm.
Twee evenwijdige assen liggen 120 mm uit elkaar. Ze moeten worden verbonden met een paar rechte tandwielen met een module van 5 mm en een vertraging van 2 : 1. Hoeveel tanden N2 moet het tandwiel hebben?
a = 120 mmm = 5 mmi = 2
N2 =
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
In een meertraps tandwieloverbrenging drijft tandwiel A (16 tanden) op de ingaande as, die met 960 rpm draait, tandwiel B (32 tanden) aan. Tandwiel C (15 tanden) zit vast op dezelfde as als B en drijft tandwiel D (60 tanden) op de uitgaande as aan. Bereken het uitgaande toerental nout.
nin = 960 rpmA = 16B = 32C = 15D = 60
nout = rpm
17.Veren en slingersGemiddeld
Een massa van 0,3 kg aan een veer met k = 120 N/m wordt 4 cm in de positieve richting uitgetrokken en op t = 0 vanuit rust losgelaten. Vind de uitwijking x uit de evenwichtsstand op t = 1,5 s (met teken).
m = 0,3 kgk = 120 N/mA = 4 cmt = 1,5 s
x = cm
18.Veren en slingersMoeilijk
Een kogel van 20 g die met 100 m/s beweegt, treft een blok van 2 kg dat op een wrijvingsloos oppervlak ligt en blijft erin steken. Het blok is bevestigd aan een horizontale veer met k = 1500 N/m. Vind de amplitude A van de trilling die ontstaat, in cm.
m = 20 gv = 100 m/sM = 2 kgk = 1500 N/m
A = cm
19.Mechanische trillingenGemiddeld
Een massa van 500 kg aan een veer met een stijfheid van 200 kN/m heeft een viskeuze demper die een dempingsverhouding van 0,6 geeft. Vind de gedempte eigenfrequentie fd van de vrije trilling in Hz.
m = 500 kgk = 200 kN/mζ = 0,6
fd = Hz
20.Mechanische trillingenMoeilijk
Een massa van 50 kg hangt aan veer k₃ = 80 kN/m. De bovenkant van k₃ zit vast aan een starre balk die aan twee veren naast elkaar hangt, k₁ = 5 kN/m en k₂ = 15 kN/m; de balk blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren en de balk. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.
m = 50 kgk1 = 5 kN/mk2 = 15 kN/mk3 = 80 kN/m
fn = Hz
3Oplossingen
1.Kinematica
Antwoord: d = 23,5 m
Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.
Eenheden
v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s
Reactieafstand
d1 = v₀·tr = 13,89·0,7 = 9,722 m
Remweg
d2 = v₀²/(2a) = 13,89²/(2·7) = 13,78 m
Totaal
d = 9,722 + 13,78 = 23,5 m
Antwoord
d = 23,5 m
2.Kinematica
Antwoord: y = 12,5 m
Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.
Ontmoetingstijd
Omhoog is positief, de grond is y = 0.
15 − ½g·t² = 21·t − ½g·t² → t = 15/21 = 0,7143 s
Ontmoetingshoogte
y = 21·0,7143 − ½·9,81·0,7143² = 12,5 m
Antwoord
y = 12,5 m
3.Wetten van Newton
Antwoord: a = 1,872 m/s²
Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.
Normaalkracht
N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 150·sin 40° = 246,9 N
Horizontale krachten
m·a = F·cos θ − μ·N = 114,9 − 49,39
a = 65,52/35 = 1,872 m/s²
Antwoord
a = 1,872 m/s²
4.Wetten van Newton
Antwoord: a = 2,453 m/s²
Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.
Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.
Ontbind de beginsnelheid
De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.
vx = v0·cos θ = 20·cos 30° = 17,32 m/s
vy = v0·sin θ = 20·sin 30° = 10 m/s
Vliegtijd
Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.
t = 2·10/9,81 = 2,039 s
Horizontale afstand
x = vx·t = 17,32·2,039 = 35,31 m
Antwoord
x = 35,31 m
6.Kogelbaan
Antwoord: x = 26,04 m
Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.
Ontbind de beginsnelheid
De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.
vx = v0·cos θ = 11·cos 40° = 8,426 m/s
vy = v0·sin θ = 11·sin 40° = 7,071 m/s
Vliegtijd
Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.
0 = 25 + 7,071·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (7,071 + √(49,99 + 490,5))/9,81 = 3,091 s
Horizontale afstand
x = vx·t = 8,426·3,091 = 26,04 m
Antwoord
x = 26,04 m
7.Cirkelbeweging
Antwoord: vmax = 16,27 m/s
Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.
Wrijving levert de centripetale kracht
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,3·9,81·90) = 16,27 m/s
Antwoord
vmax = 16,27 m/s (58,59 km/h)
8.Cirkelbeweging
Antwoord: Ntop = 44,15 N
Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.
Snelheid uit behoud van energie
v² = 2·9,81·(7,5 − 2·2,5) = 49,05 m²/s²
Krachten
Naar het middelpunt is positief.
N = m·v²/R − m·g = 4,5·49,05/2,5 − 44,15 = 44,15 N
Antwoord
Ntop = 44,15 N
9.Arbeid en energie
Antwoord: v = 6,868 m/s
Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).
Energiebalans langs de helling
Het blok zakt een hoogte d·sin θ terwijl de wrijving μmg·cos θ·d wegneemt. De massa valt weg.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·4·(0,7071 − 0,15·0,7071)) = 6,868 m/s
Antwoord
v = 6,868 m/s
10.Arbeid en energie
Antwoord: d = 2,153 m
Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).
Veerenergie
x = 8 cm = 0,08 m
½kx² = ½·5000·0,08² = 16 J
Energiebalans langs de helling
m·g = 1·9,81 = 9,81 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 16/(9,81·(0,6428 + 0,15·0,766)) = 2,153 m
Antwoord
d = 2,153 m
11.Impuls en botsingen
Antwoord: v = 549,7 m/s
Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.
Zwaai na de inslag
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,17) = 1,826 m/s
Botsing
m·v = (m + M)·V → v = (0,015 + 4,5)·1,826/0,015 = 549,7 m/s
Antwoord
v = 549,7 m/s
12.Impuls en botsingen
Antwoord: v = 866,7 m/s
Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.
Stijging van het blok
h = L·(1 − cos θ) = 0,9·(1 − cos 30°) = 0,1206 m
Snelheid na de inslag
V = √(2·9,81·0,1206) = 1,538 m/s
Botsing
v = (m + M)·V/m = 4,508·1,538/0,008 = 866,7 m/s
Antwoord
v = 866,7 m/s
13.Rotatie van een star lichaam
Antwoord: R = 44,15 N
Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.
Momenten om het scharnier
Op het moment van loslaten is ω = 0, dus er is geen middelpuntzoekende versnelling en het midden versnelt recht naar beneden.
Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.
Traagheidsmomenten
I1 = 5 + 2·4,5·0,65² = 8,803 kg·m²
I2 = 5 + 2·4,5·0,15² = 5,202 kg·m²
Behoud van impulsmoment
n2 = n1·I1/I2 = 40·8,803/5,202 = 67,68 rpm
Antwoord
n2 = 67,68 rpm
De kinetische energie neemt toe: de extra energie komt van de arbeid die de persoon verricht bij het intrekken van de halters.
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen
Antwoord: N2 = 32
Tandwielgeometrie: de module m bepaalt de tandgrootte. Een tandwiel met N tanden heeft een steekcirkeldiameter d = m·N, twee ingrijpende tandwielen hebben dezelfde module, en hun hartafstand is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. De omtreksnelheid op de steekcirkel is v = π·d·n/60, en de tangentiële tandkracht volgt uit het koppel: Ft = 2T/d.
Totaal aantal tanden
N1 + N2 = 2a/m = 2·120/5 = 48
Verdeel volgens de verhouding
N1 = 48/(1 + 2) = 16
N2 = 2·16 = 32
Antwoord
N2 = 32
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen
Antwoord: nout = 120 rpm
Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.
Eerste trap
nB = 960·16/32 = 480 rpm = nC
Tweede trap
nout = 480·15/60 = 120 rpm
Antwoord
nout = 120 rpm
totale overbrengingsverhouding = 8 : 1
17.Veren en slingers
Antwoord: x = 0,617 cm
Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².
Hoekfrequentie
ω = √(120/0,3) = 20 rad/s
ω·t = 20·1,5 = 30 rad
Verplaatsing
x = A·cos(ω·t) = 4·cos(30) = 0,617 cm
Antwoord
x = 0,617 cm
18.Veren en slingers
Antwoord: A = 3,633 cm
Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².
Snelheid na de inslag
V = m·v/(m + M) = 0,02·100/2,02 = 0,9901 m/s
Hoekfrequentie
ω = √(k/(m + M)) = √(1500/2,02) = 27,25 rad/s
Amplitude
A = V/ω = 0,9901/27,25 = 0,03633 m = 3,633 cm
Antwoord
A = 3,633 cm
19.Mechanische trillingen
Antwoord: fd = 2,546 Hz
Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Ongedempte eigenfrequentie
ωn = √(200000/500) = 20 rad/s
fn = 20/(2π) = 3,183 Hz
Gedempte eigenfrequentie
fd = fn·√(1 − ζ²) = 3,183·√(1 − 0,6²) = 2,546 Hz
Antwoord
fd = 2,546 Hz
20.Mechanische trillingen
Antwoord: fn = 2,847 Hz
Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Vervangende stijfheid
Alleen k1 en k2 staan parallel. Dat paar staat in serie met k3, dus combineer ze via hun omgekeerde.