Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)0,7 s33,33

Een bestuurster die met 120 km/h rijdt, ziet een obstakel. Haar reactietijd is 0,7 s, waarna de auto remt met een constante vertraging van 7 m/s². Vind de totale stopafstand d vanaf het moment dat ze het obstakel ziet.

v₀ = 120 km/htr = 0,7 sa = −7 m/s²
d = m
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 6 m/s35 m

Een bal wordt met 6 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 35 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Hoelang na de worp raakt de bal de grond? Bereken t.

v₀ = 6 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Wetten van NewtonGemiddeld
8 kg1 kg

Massa’s van 8 kg en 1 kg hangen aan weerszijden van een lichte, wrijvingsloze katrol, verbonden door een licht touw. Het systeem wordt vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de versnelling a van de massa’s.

m1 = 8 kgm2 = 1 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
θ = 30°blokv₀ = 3,5 m/s

Een blok krijgt een duw, zodat het met een snelheid van 3,5 m/s een helling onder 30° op begint te glijden. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,1. Gebruik g = 9,81 m/s². Hoe ver d glijdt het langs de helling voordat het stopt?

v₀ = 3,5 m/sθ = 30°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 28 m/s50°x = ?

Een bal wordt onder 50° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 28 m/sθ = 50°g = 9,81 m/s²
x = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 25 mv0​ = 10 m/s60°x = ?

Een bal wordt onder 60° boven de horizontaal vanaf de top van een 25 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 10 m/sθ = 60°h = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 60 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 60 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,8. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 60 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
r = 1,2 mv = 3,5 m/s

Een bal van 0,6 kg aan een touw van 1,2 m wordt rondgeslingerd in een verticale cirkel. In het laagste punt beweegt hij met 3,5 m/s. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw in het laagste punt.

m = 0,6 kgr = 1,2 mv = 3,5 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Arbeid en energieGemiddeld
30°L = 1 m0,5 kg

Een bal van 0,5 kg hangt aan een licht touwtje met lengte 1 m. Hij wordt opzij getrokken tot het touwtje 30° maakt met de verticaal en vanuit rust losgelaten. Vind de spankracht T in het touwtje als de bal het laagste punt passeert.

m = 0,5 kgL = 1 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 4 mL = 4 mμ = 0,3k = 800 N/m

Een blok van 5 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 4 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 4 m over (μ = 0,3) en loopt daarna tegen een veer (k = 800 N/m) op een glad oppervlak. Vind de snelheid v van het blok als het de veer bereikt.

m = 5 kgh = 4 mL = 4 mμ = 0,3k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Impuls en botsingenGemiddeld
4 kg39 m/s10 kgv′2​ = ?

Een projectiel van 14 kg dat horizontaal met 31 m/s beweegt, explodeert in twee brokstukken die langs dezelfde lijn bewegen. Het brokstuk van 4 kg gaat met 39 m/s vooruit. Vind de snelheid v′2 van het brokstuk van 10 kg (positief in de oorspronkelijke richting).

M = 14 kgu = 31 m/sm1 = 4 kgv′1 = 39 m/sm2 = 10 kg
v′2 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
20 m/s6 m/s

Een bal van 0,25 kg raakt een muur met 20 m/s en kaatst recht terug met 6 m/s. Het contact duurt 20 ms. Bereken de grootte van de stoot J die de muur aan de bal geeft.

m = 0,25 kgvin = 20 m/svout = 6 m/sΔt = 20 ms
J = N·s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
n = 3000 rpmT = 850 N·m

Een motor levert een koppel van 850 N·m bij 3000 rpm. Bepaal zijn uitgangsvermogen P in kW.

T = 850 N·mn = 3000 rpm
P = kW
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
580 m/s20 g0,84 mL = 1,1 m5 kgφ

Een homogene slanke staaf met massa 5 kg en lengte 1,1 m hangt in rust aan een wrijvingsloos draaipunt aan zijn bovenuiteinde. Een kogel van 20 g die horizontaal met 580 m/s beweegt, raakt de staaf 0,84 m onder het draaipunt en blijft erin zitten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de grootste hoek φ met de verticaal waarover de staaf uitzwaait.

M = 5 kgL = 1,1 mm = 20 gv = 580 m/sd = 0,84 mg = 9,81 m/s²
φ = °
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
d1​ = 120 mmd2​ = 300 mm960 rpmT1​ = 800 NT2​ = 400 NP = ?

Een riem loopt op een aandrijvende schijf van 120 mm met 960 rpm. De spanning is 800 N in het trekkende deel en 400 N in het slappe deel. Bepaal het overgebrachte vermogen P, in kW.

d1 = 120 mmn1 = 960 rpmT1 = 800 NT2 = 400 N
P = kW
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
Ns​ = 15nr​ = ?Np​ = 15planeetdrager vast

In een planetaire tandwielset heeft het zonnewiel 15 tanden en elk planeetwiel 15 tanden. De planeetdrager wordt vastgehouden en het zonnewiel wordt aangedreven met 3000 rpm. Vind het toerental nr van het ringwiel (grootte).

Ns = 15Np = 15ns = 3000 rpm
nr = rpm
17.Veren en slingersGemiddeld
t (s)x (cm)0,75 s

Een massa van 3,8 kg aan een veer met k = 60 N/m wordt 11 cm in de positieve richting uitgetrokken en op t = 0 vanuit rust losgelaten. Vind de uitwijking x uit de evenwichtsstand op t = 0,75 s (met teken).

m = 3,8 kgk = 60 N/mA = 11 cmt = 0,75 s
x = cm
18.Veren en slingersMoeilijk
mk = 250 N/mA = 20 cmx = 1 cm

Een massa aan een veer met k = 250 N/m trilt op een wrijvingsloos oppervlak met een amplitude van 20 cm. Vind de energie U die in de veer is opgeslagen als de massa 1 cm van de evenwichtsstand is.

k = 250 N/mA = 20 cmx = 1 cm
U = J
19.Mechanische trillingenGemiddeld
tx30 mm5 perioden0,7 mm

Bij een uitslingerproef van een gedempt massa-veersysteem volgt op een uitwijkingspiek van 30 mm 5 perioden later een piek van 0,7 mm. Vind de dempingsverhouding ζ.

x0 = 30 mmx5 = 0,7 mmn = 5
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 20k2​ = 50m = 25 kg

Een massa van 25 kg hangt aan twee veren naast elkaar (parallel), met stijfheden k₁ = 20 kN/m en k₂ = 50 kN/m. De massa blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 25 kgk1 = 20 kN/mk2 = 50 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 102,7 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s

Reactieafstand

d1 = v₀·tr = 33,33·0,7 = 23,33 m

Remweg

d2 = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·7) = 79,37 m

Totaal

d = 23,33 + 79,37 = 102,7 m

Antwoord

d = 102,7 m
2.Kinematica

Antwoord: t = 3,352 s

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Bewegingsvergelijking

Omhoog is positief en de grond ligt h₀ onder het beginpunt.

−35 = 6·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 6·t − 35 = 0

Los de vierkantsvergelijking op

Alleen de positieve wortel is fysisch zinvol.

t = (6 + √(6² + 2·9,81·35))/9,81 = 3,352 s

Antwoord

t = 3,352 s
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 7,63 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling

De netto aandrijvende kracht is het verschil van de gewichten; die beweegt de totale massa.

a = (8 − 1)·9,81/(8 + 1) = 7,63 m/s²

Antwoord

a = 7,63 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: d = 1,064 m

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Vertraging

Beide krachten wijzen de helling af; de massa valt weg.

a = 9,81·(sin 30° + 0,1·cos 30°) = 5,755 m/s²

Afstand

d = v₀²/(2a) = 3,5²/(2·5,755) = 1,064 m

Antwoord

d = 1,064 m
5.Kogelbaan

Antwoord: x = 78,7 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 28·cos 50° = 18 m/s
vy = v0·sin θ = 28·sin 50° = 21,45 m/s

Vliegtijd

Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.

t = 2·21,45/9,81 = 4,373 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 18·4,373 = 78,7 m

Antwoord

x = 78,7 m
6.Kogelbaan

Antwoord: x = 16,53 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 10·cos 60° = 5 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 60° = 8,66 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 25 + 8,66·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (8,66 + √(75 + 490,5))/9,81 = 3,307 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 5·3,307 = 16,53 m

Antwoord

x = 16,53 m
7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 21,7 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·60) = 21,7 m/s

Antwoord

vmax = 21,7 m/s (78,12 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: T = 12,01 N

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachten in het laagste punt

Naar het middelpunt (omhoog) is positief.

T − m·g = m·v²/r
T = 0,6·9,81 + 0,6·3,5²/1,2 = 5,886 + 6,125 = 12,01 N

Antwoord

T = 12,01 N
9.Arbeid en energie

Antwoord: T = 6,219 N

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid onderaan

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1·(1 − cos 30°) = 2,629 m²/s²

Krachten onderaan

m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
T = mg + mv²/L = 4,905 + 0,5·2,629/1 = 6,219 N

Antwoord

T = 6,219 N

Controle: T = mg(3 − 2cos θ) = 6,219 N.

10.Arbeid en energie

Antwoord: v = 7,412 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 49,05·(4 − 0,3·4) = 137,3 J

Snelheid bij de veer

½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·2,8) = 7,412 m/s

Antwoord

v = 7,412 m/s
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = 27,8 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impuls vooraf

p = M·u = 14·31 = 434 kg·m/s

Impuls achteraf

434 = 4·39 + 10·v′2
v′2 = (434 − 156)/10 = 27,8 m/s

Antwoord

v′2 = 27,8 m/s
12.Impuls en botsingen

Antwoord: J = 6,5 N·s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Verandering van de impuls

J = m·Δv = 0,25·(6 + 20) = 6,5 N·s

Antwoord

J = 6,5 N·s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: P = 267 kW

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Hoeksnelheid

ω = 2π·3000/60 = 314,2 rad/s

Vermogen

P = T·ω = 850·314,2 = 267035 W = 267 kW

Antwoord

P = 267 kW
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: φ = 82,03 °

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Traagheidsmoment na de botsing

I = M·L²/3 + m·d² = 5·1,1²/3 + 0,02·0,84² = 2,031 kg·m²

Impulsmoment om het draaipunt

De kracht in het draaipunt gaat door het draaipunt, dus ze heeft er tijdens de botsing geen moment.

m·v·d = I·ω → ω = 0,02·580·0,84/2,031 = 4,798 rad/s

Energie tijdens de zwaai

½·I·ω² = ½·2,031·4,798² = 23,38 J
(M·g·L/2 + m·g·d)·(1 − cos φ) = 27,14·(1 − cos φ)
cos φ = 1 − 23,38/27,14 = 0,1387 → φ = 82,03°

Antwoord

φ = 82,03°
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: P = 2,413 kW

Riemaandrijvingen: zonder slip hebben beide schijven dezelfde omtreksnelheid v = π·d·n/60, dus n₁·d₁ = n₂·d₂ en de overbrengingsverhouding is d₂/d₁. Slip s maakt de aangedreven schijf iets langzamer: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Het overgebrachte vermogen is P = (T₁ − T₂)·v, met T₁ de spanning in het trekkende deel en T₂ in het slappe deel. Wrijving beperkt de verhouding van de spanningen: T₁/T₂ = eμθ, waarbij θ de omspanningshoek in radialen op de kleinere schijf is; voor een open riem is θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) met hartafstand C.

Riemsnelheid

v = 6,032 m/s

Vermogen

P = (800 − 400)·6,032 = 2413 W = 2,413 kW

Antwoord

P = 2,413 kW
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: nr = 1000 rpm

Planetaire tandwielsets: de toerentallen van zonnewiel, ringwiel en planeetdrager hangen samen via de vergelijking van Willis (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns: gezien vanaf de planeetdrager is de set een gewone overbrenging met de planeetwielen als tussenwielen. Als je één deel vastzet, wordt de set een vertraging met één vaste verhouding.

Tanden van het ringwiel

Nr = Ns + 2·Np = 15 + 2·15 = 45

Vergelijking van Willis met vaste planeetdrager

Met nc = 0 drijft het zonnewiel het ringwiel aan via de planeetwielen, die als tussenwielen werken.

nr = −ns·Ns/Nr = −3000·15/45 = −1000 rpm
|nr| = 1000 rpm

Antwoord

nr = 1000 rpm

Het ringwiel draait tegengesteld aan het zonnewiel.

17.Veren en slingers

Antwoord: x = −10,86 cm

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(60/3,8) = 3,974 rad/s
ω·t = 3,974·0,75 = 2,98 rad

Verplaatsing

x = A·cos(ω·t) = 11·cos(2,98) = −10,86 cm

Antwoord

x = −10,86 cm
18.Veren en slingers

Antwoord: U = 0,0125 J

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Totale energie

E = ½·k·A² = ½·250·0,2² = 5 J

Veerenergie bij x

U = ½·k·x² = ½·250·0,01² = 0,0125 J

Antwoord

U = 0,0125 J
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,1188

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmisch decrement

δ = (1/5)·ln(30/0,7) = 0,7516

Dempingsverhouding

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,7516/√(39,48 + 0,5649) = 0,1188

Antwoord

ζ = 0,1188
20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 8,422 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren naast elkaar hebben dezelfde doorbuiging en hun krachten tellen op, dus hun stijfheden tellen gewoon op: k = k1 + k2.

keq = 20 + 50 = 70 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(70000/25) = 52,92 rad/s
fn = 52,92/(2π) = 8,422 Hz

Antwoord

fn = 8,422 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics