Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)t = ?30

Een auto die met 108 km/h rijdt, remt met een constante vertraging van 6 m/s² tot hij stilstaat. Hoelang duurt het remmen? Bereken t.

v₀ = 108 km/ha = −6 m/s²v = 0
t = s
2.KinematicaMoeilijk
t (s)v (m/s)10 s

Een tram vertrekt vanuit stilstand en versnelt 10 s lang met 2,5 m/s², rijdt daarna 14 s met constante snelheid en remt ten slotte af met 4 m/s² tot hij stilstaat. Vind de totale afstand s tussen de twee haltes.

a1 = 2,5 m/s²t1 = 10 st2 = 14 sa3 = −4 m/s²
s = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 40°a = ?m = 11 kg

Een blok van 11 kg glijdt een helling af die 40° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 11 kgθ = 40°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 5,5 kg0,5 kggeen wrijving

Een blok van 5,5 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 0,5 kg. De tafel is wrijvingsloos. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 5,5 kgm2 = 0,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 34 m/s60°worpafstand

Een bal wordt onder 60° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de vliegtijd t tot de bal de grond raakt.

v0 = 34 m/sθ = 60°g = 9,81 m/s²
t = s
6.KogelbaanMoeilijk
h = 50 mv0​ = 12 m/s70°H = ?

Een bal wordt gelanceerd met 12 m/s onder 70° boven de horizontaal vanaf de top van een klif van 50 m. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de grootste hoogte H boven de grond aan de voet van de klif.

v₀ = 12 m/sθ = 70°h = 50 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 135 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 135 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,6. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 135 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
θ = 12°naar het middelpuntvmin​ = ?

Een bocht met straal 110 m heeft een verkanting van 12°, en de statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,15. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de laagste snelheid vmin waarmee een auto de bocht kan nemen zonder naar beneden te glijden.

r = 110 mθ = 12°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Arbeid en energieGemiddeld
70°L = 0,8 m5 kg

Een bal van 5 kg hangt aan een licht touwtje met lengte 0,8 m. Hij wordt opzij getrokken tot het touwtje 70° maakt met de verticaal en vanuit rust losgelaten. Vind de spankracht T in het touwtje als de bal het laagste punt passeert.

m = 5 kgL = 0,8 mθ = 70°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 4,5 mR = 1 mv = ?

Een karretje van 1 kg wordt vanuit rust losgelaten op een hoogte van 4,5 m op een gladde baan die uitkomt in een verticale looping met straal 1 m. Vind de snelheid v van het karretje bovenaan de looping.

m = 1 kgh = 4,5 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Impuls en botsingenGemiddeld
2 kg4 m/s4 kg

Een karretje van 2 kg dat met 4 m/s rijdt, botst volkomen elastisch en frontaal op een stilstaand karretje van 4 kg op een wrijvingsloze baan. Bereken de snelheid v′1 van het eerste karretje na de botsing (positief in de oorspronkelijke richting).

m1 = 2 kgm2 = 4 kgv1 = 4 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
1600 kgv1​ = ?800 kg

Een auto van 1600 kg botst op een geparkeerde auto van 800 kg. De wrakken haken in elkaar en slippen 14,5 m voordat ze stilstaan. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,5. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v1 van de eerste auto vlak vóór de botsing.

m1 = 1600 kgm2 = 800 kgd = 14,5 mμ = 0,5g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
n = 600 rpmP = 101,5 kW

Een as brengt 101,5 kW over bij 600 rpm. Bepaal het koppel T in de as.

P = 101,5 kWn = 600 rpm
T = N·m
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
560 m/s5 g0,95 mL = 1,5 m1,5 kgφ

Een homogene slanke staaf met massa 1,5 kg en lengte 1,5 m hangt in rust aan een wrijvingsloos draaipunt aan zijn bovenuiteinde. Een kogel van 5 g die horizontaal met 560 m/s beweegt, raakt de staaf 0,95 m onder het draaipunt en blijft erin zitten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de grootste hoek φ met de verticaal waarover de staaf uitzwaait.

M = 1,5 kgL = 1,5 mm = 5 gv = 560 m/sd = 0,95 mg = 9,81 m/s²
φ = °
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
N1​ = 15N2​ = 45

Een motor van 4 kW die met 1440 rpm draait, drijft een rondsel met 15 tanden aan, dat ingrijpt in een tandwiel met 45 tanden. Het tandwielpaar heeft een rendement van 97%. Bereken het uitgaande koppel T2 op de as van het tandwiel.

P = 4 kWn1 = 1440 rpmN1 = 15N2 = 45η = 97%
T2 = N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
d1​ = 200 mmd2​ = 315 mm1450 rpmC = 500 mmθ = ?

Een open riem verbindt een schijf van 200 mm en een schijf van 315 mm waarvan de hartafstand 500 mm is. Bepaal de omspanningshoek θ op de kleinere schijf, in graden.

d1 = 200 mmd2 = 315 mmC = 500 mm
θ = °
17.Veren en slingersGemiddeld
L = ?

Hoe lang moet een mathematische slinger zijn om een slingertijd van 2,7 s te hebben? Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken L.

T = 2,7 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Veren en slingersMoeilijk
1,2 kgk = 400 N/m

Een massa van 1,2 kg wordt aan het onderste uiteinde van een onbelaste verticale veer met k = 400 N/m gehangen en vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de grootste uitrekking xmax van de veer in cm.

m = 1,2 kgk = 400 N/mg = 9,81 m/s²
xmax = cm
19.Mechanische trillingenGemiddeld
tx40 mm4 perioden3,2 mm

Bij een uitslingerproef van een gedempt massa-veersysteem volgt op een uitwijkingspiek van 40 mm 4 perioden later een piek van 3,2 mm. Vind de dempingsverhouding ζ.

x0 = 40 mmx4 = 3,2 mmn = 4
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 25k2​ = 12m = 50 kg

Een massa van 50 kg hangt aan twee veren naast elkaar (parallel), met stijfheden k₁ = 25 kN/m en k₂ = 12 kN/m. De massa blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 50 kgk1 = 25 kN/mk2 = 12 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: t = 5 s

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 108/3,6 = 30 m/s

Remtijd

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 30/6 = 5 s

Antwoord

t = 5 s
2.Kinematica

Antwoord: s = 553,1 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Topsnelheid

v = a1·t1 = 2,5·10 = 25 m/s

Afstand per fase

s1 = ½·2,5·10² = 125 m
s2 = 25·14 = 350 m
s3 = 25²/(2·4) = 78,13 m

Totale afstand

s = 125 + 350 + 78,13 = 553,1 m

Antwoord

s = 553,1 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 4,427 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 40° − 0,25·cos 40°) = 9,81·(0,6428 − 0,1915) = 4,427 m/s²

Antwoord

a = 4,427 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 4,496 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (4,905 − 0)/6 = 0,8175 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 5,5·0,8175 + 0 = 4,496 N

Antwoord

T = 4,496 N
5.Kogelbaan

Antwoord: t = 6,003 s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 34·cos 60° = 17 m/s
vy = v0·sin θ = 34·sin 60° = 29,44 m/s

Vliegtijd

Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.

t = 2·29,44/9,81 = 6,003 s

Antwoord

t = 6,003 s
6.Kogelbaan

Antwoord: H = 56,48 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Verticale beginsnelheid

vy = 12·sin 70° = 11,28 m/s

Stijging boven de klif

Δh = vy²/(2g) = 11,28²/(2·9,81) = 6,481 m

Hoogte boven de grond

H = 50 + 6,481 = 56,48 m

Antwoord

H = 56,48 m
7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 28,19 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,6·9,81·135) = 28,19 m/s

Antwoord

vmax = 28,19 m/s (101,5 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: vmin = 8,088 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachtenevenwichten

De wrijving wijst de helling op.

N·(sin θ − μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ + μ·sin θ) = m·g

Snelheid

v = √(110·9,81·0,06119/1,009) = 8,088 m/s

Antwoord

vmin = 8,088 m/s
(29,12 km/h)
9.Arbeid en energie

Antwoord: T = 113,6 N

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid onderaan

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·0,8·(1 − cos 70°) = 10,33 m²/s²

Krachten onderaan

m·g = 5·9,81 = 49,05 N
T = mg + mv²/L = 49,05 + 5·10,33/0,8 = 113,6 N

Antwoord

T = 113,6 N

Controle: T = mg(3 − 2cos θ) = 113,6 N.

10.Arbeid en energie

Antwoord: v = 7,004 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid bovenaan

v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(4,5 − 2) = 49,05 m²/s²
v = 7,004 m/s

Antwoord

v = 7,004 m/s

Het karretje komt er net rond als h = 2,5R; dan is N = 0 bovenaan.

11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′1 = −1,333 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Elastische botsing met een stilstaand doel

Behoud van impuls en energie samen oplossen geeft deze twee resultaten.

v′1 = (2 − 4)/(2 + 4)·4 = −1,333 m/s
v′2 = 2·2/(2 + 4)·4 = 2,667 m/s

Antwoord

v′1 = −1,333 m/s

Het minteken betekent dat het eerste karretje terugkaatst.

12.Impuls en botsingen

Antwoord: v1 = 17,89 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Snelheid na de botsing

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,5·9,81·14,5) = 11,93 m/s

Impuls bij de botsing

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 2400·11,93/1600 = 17,89 m/s

Antwoord

v1 = 17,89 m/s
(64,4 km/h)
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: T = 1615 N·m

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Hoeksnelheid

ω = 2π·600/60 = 62,83 rad/s

Koppel

T = P/ω = 101500/62,83 = 1615 N·m

Antwoord

T = 1615 N·m
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: φ = 44,16 °

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Traagheidsmoment na de botsing

I = M·L²/3 + m·d² = 1,5·1,5²/3 + 0,005·0,95² = 1,13 kg·m²

Impulsmoment om het draaipunt

De kracht in het draaipunt gaat door het draaipunt, dus ze heeft er tijdens de botsing geen moment.

m·v·d = I·ω → ω = 0,005·560·0,95/1,13 = 2,355 rad/s

Energie tijdens de zwaai

½·I·ω² = ½·1,13·2,355² = 3,132 J
(M·g·L/2 + m·g·d)·(1 − cos φ) = 11,08·(1 − cos φ)
cos φ = 1 − 3,132/11,08 = 0,7174 → φ = 44,16°

Antwoord

φ = 44,16°
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: T2 = 77,19 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Motorkoppel

ω₁ = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 4000/150,8 = 26,53 N·m

Uitgaand koppel

T2 = 26,53·45/15·0,97 = 77,19 N·m

Antwoord

T2 = 77,19 N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: θ = 166,8 °

Riemaandrijvingen: zonder slip hebben beide schijven dezelfde omtreksnelheid v = π·d·n/60, dus n₁·d₁ = n₂·d₂ en de overbrengingsverhouding is d₂/d₁. Slip s maakt de aangedreven schijf iets langzamer: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Het overgebrachte vermogen is P = (T₁ − T₂)·v, met T₁ de spanning in het trekkende deel en T₂ in het slappe deel. Wrijving beperkt de verhouding van de spanningen: T₁/T₂ = eμθ, waarbij θ de omspanningshoek in radialen op de kleinere schijf is; voor een open riem is θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) met hartafstand C.

Riemhoek

asin(0,115) = 6,604°

Omspanningshoek

θ = 180 − 2·6,604 = 166,8°

Antwoord

θ = 166,8°
17.Veren en slingers

Antwoord: L = 1,811 m

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Los de lengte op

L = g·(T/2π)² = 9,81·(2,7/2π)² = 1,811 m

Antwoord

L = 1,811 m
18.Veren en slingers

Antwoord: xmax = 5,886 cm

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Evenwichtsstand en amplitude

x₀ = m·g/k = 1,2·9,81/400 = 0,02943 m = A

Laagste punt

xmax = 2A = 0,05886 m = 5,886 cm

Antwoord

xmax = 5,886 cm
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,09999

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmisch decrement

δ = (1/4)·ln(40/3,2) = 0,6314

Dempingsverhouding

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,6314/√(39,48 + 0,3987) = 0,09999

Antwoord

ζ = 0,09999
20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 4,329 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren naast elkaar hebben dezelfde doorbuiging en hun krachten tellen op, dus hun stijfheden tellen gewoon op: k = k1 + k2.

keq = 25 + 12 = 37 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(37000/50) = 27,2 rad/s
fn = 27,2/(2π) = 4,329 Hz

Antwoord

fn = 4,329 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics