Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
politiea = 5 m/s²auto32 m/s

Een auto die te hard rijdt met een constante 32 m/s, passeert een stilstaande politieauto. Op dat moment vertrekt de politieauto en versnelt eenparig met 5 m/s². Hoe ver van zijn startpunt haalt de politieauto de auto in? Vind d.

vcar = 32 m/sapolice = 5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 10 m/s30 m

Een bal wordt met 10 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 30 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de grootste hoogte hmax boven de grond.

v₀ = 10 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 20°a = ?m = 2 kg

Een blok van 2 kg glijdt een helling af die 20° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,1. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 2 kgθ = 20°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 5,5 kg4,5 kgμ = 0,3

Een blok van 5,5 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 4,5 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 5,5 kgm2 = 4,5 kgμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 36 m/s45°worpafstandH = ?

Een bal wordt onder 45° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de maximale hoogte H die de bal bereikt.

v0 = 36 m/sθ = 45°g = 9,81 m/s²
H = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 45 mv0​ = 20 m/s55°worpafstand

Een bal wordt onder 55° boven de horizontaal vanaf de top van een 45 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de vliegtijd t tot de bal de grond raakt.

v0 = 20 m/sθ = 55°h = 45 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.CirkelbewegingGemiddeld
L = 1,8 m50°

Een klein balletje aan een touwtje met lengte 1,8 m beweegt in een horizontale cirkel, zodat het touwtje een constante hoek van 50° met de verticaal maakt (een kegelslinger). Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van het balletje.

L = 1,8 mθ = 50°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
r = 0,7 mv = ?

Een bal aan een touw van 0,7 m wordt rondgeslingerd in een verticale cirkel. Gebruik g = 9,81 m/s². Wat is de kleinste snelheid vmin in het hoogste punt waarbij het touw nog net strak blijft?

r = 0,7 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Arbeid en energieGemiddeld
30°d = 6 mμ = 0,3

Een blok glijdt vanuit rust een helling af onder 30° met de horizontaal. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,3. Vind de snelheid v nadat het 6 m langs de helling is gegleden.

θ = 30°μ = 0,3d = 6 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Arbeid en energieMoeilijk
5 kg6 kgμ = 0,1d = 2,5 m

Een blok van 5 kg ligt op een ruwe horizontale tafel (μ = 0,1). Een licht touw loopt ervan over een gladde katrol aan de rand van de tafel naar een hangend blok van 6 kg. Het systeem wordt vanuit rust losgelaten. Vind de snelheid v van de blokken nadat het hangende blok 2,5 m is gezakt.

m1 = 5 kgm2 = 6 kgμ = 0,1d = 2,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Impuls en botsingenGemiddeld
1,5 kg10 m/s2,5 kg

Een karretje van 1,5 kg dat met 10 m/s rijdt, botst volkomen elastisch en frontaal op een stilstaand karretje van 2,5 kg op een wrijvingsloze baan. Bereken de snelheid v′2 van het tweede karretje na de botsing.

m1 = 1,5 kgm2 = 2,5 kgv1 = 10 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
2000 kg10 m/s1100 kg16 m/sθ = ?

Op een kruispunt botst een auto van 2000 kg die met 10 m/s naar het oosten rijdt op een auto van 1100 kg die met 16 m/s naar het noorden rijdt. De auto’s haken in elkaar. Vind de richting θ van het wrak direct na de botsing, gemeten vanaf het oosten richting het noorden.

m1 = 2000 kgv1 = 10 m/s (E)m2 = 1100 kgv2 = 16 m/s (N)
θ = °
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
v = ?L = 0,8 mm = 5,5 kg

Een homogene slanke staaf met massa 5,5 kg en lengte 0,8 m is aan één uiteinde scharnierend bevestigd en wordt vanuit rust losgelaten in horizontale stand. Verwaarloos wrijving en gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de snelheid v van het vrije uiteinde als de staaf door de verticale stand zwaait.

m = 5,5 kgL = 0,8 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
1 m/sω

Een massieve bol met massa 6,5 kg rolt zonder slip met 1 m/s. Bepaal zijn totale kinetische energie Ek.

m = 6,5 kgv = 1 m/sI = (2/5)·m·r²
Ek = J
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
Tw​ = ?z = 3, 1440 rpm

Een motor van 0,37 kW met 1440 rpm drijft een worm met 3 gang(en) aan. Het wormwiel heeft 36 tanden en de overbrenging heeft een rendement van 85%. Vind het uitgaande koppel Tw op de as van het wiel.

z = 3Nw = 36n = 1440 rpmP = 0,37 kWη = 85%
Tw = N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
Ns​ = 24nr​ = ?Np​ = 12planeetdrager vast

In een planetaire tandwielset heeft het zonnewiel 24 tanden en elk planeetwiel 12 tanden. De planeetdrager wordt vastgehouden en het zonnewiel wordt aangedreven met 900 rpm. Vind het toerental nr van het ringwiel (grootte).

Ns = 24Np = 12ns = 900 rpm
nr = rpm
17.Veren en slingersGemiddeld
t (s)x (cm)1,05 s

Een massa van 0,8 kg aan een veer met k = 180 N/m wordt 5 cm in de positieve richting uitgetrokken en op t = 0 vanuit rust losgelaten. Vind de snelheid v op t = 1,05 s (met teken).

m = 0,8 kgk = 180 N/mA = 5 cmt = 1,05 s
v = m/s
18.Veren en slingersMoeilijk
1,5 kgk = 1500 N/m250 m/s

Een kogel van 12 g die met 250 m/s beweegt, treft een blok van 1,5 kg dat op een wrijvingsloos oppervlak ligt en blijft erin steken. Het blok is bevestigd aan een horizontale veer met k = 1500 N/m. Vind de amplitude A van de trilling die ontstaat, in cm.

m = 12 gv = 250 m/sM = 1,5 kgk = 1500 N/m
A = cm
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 100 kN/mc = 2500 N·s/mm = 250 kg

Een massa van 250 kg wordt gedragen door een veer met een stijfheid van 100 kN/m en een viskeuze demper met een dempingscoëfficiënt van 2500 N·s/m. Vind de dempingsverhouding ζ.

m = 250 kgk = 100 kN/mc = 2500 N·s/m
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 15k2​ = 50m = 20 kg

Een massa van 20 kg hangt aan twee veren naast elkaar (parallel), met stijfheden k₁ = 15 kN/m en k₂ = 50 kN/m. De massa blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 20 kgk1 = 15 kN/mk2 = 50 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 409,6 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Gelijke afstanden

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·32/5 = 12,8 s

Afstand

d = v·t = 32·12,8 = 409,6 m

Antwoord

d = 409,6 m

Op dat moment rijdt de politieauto met 2v = 64 m/s.

2.Kinematica

Antwoord: hmax = 35,1 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Stijging boven het dak

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 10²/(2·9,81) = 5,097 m

Hoogte boven de grond

hmax = 30 + 5,097 = 35,1 m

Antwoord

hmax = 35,1 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 2,433 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 20° − 0,1·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0,09397) = 2,433 m/s²

Antwoord

a = 2,433 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 31,56 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (44,15 − 16,19)/10 = 2,796 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 5,5·2,796 + 16,19 = 31,56 N

Antwoord

T = 31,56 N
5.Kogelbaan

Antwoord: H = 33,03 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 36·cos 45° = 25,46 m/s
vy = v0·sin θ = 36·sin 45° = 25,46 m/s

Hoogste punt

Bovenaan is de verticale snelheid nul: vy² = 2gH.

H = vy²/(2g) = 25,46²/(2·9,81) = 33,03 m

Antwoord

H = 33,03 m
6.Kogelbaan

Antwoord: t = 5,129 s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 20·cos 55° = 11,47 m/s
vy = v0·sin θ = 20·sin 55° = 16,38 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 45 + 16,38·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (16,38 + √(268,4 + 882,9))/9,81 = 5,129 s

Antwoord

t = 5,129 s
7.Cirkelbeweging

Antwoord: v = 4,015 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Straal van de cirkel

r = L·sin θ = 1,8·sin 50° = 1,379 m

Snelheid

Spankracht en zwaartekracht geven samen de kracht naar binnen: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(1,379·9,81·tan 50°) = 4,015 m/s

Antwoord

v = 4,015 m/s
8.Cirkelbeweging

Antwoord: vmin = 2,62 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Spankracht nul in het hoogste punt

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·0,7) = 2,62 m/s

Antwoord

vmin = 2,62 m/s
9.Arbeid en energie

Antwoord: v = 5,317 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Energiebalans langs de helling

Het blok zakt een hoogte d·sin θ terwijl de wrijving μmg·cos θ·d wegneemt. De massa valt weg.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·6·(0,5 − 0,3·0,866)) = 5,317 m/s

Antwoord

v = 5,317 m/s
10.Arbeid en energie

Antwoord: v = 4,952 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Vrijgekomen en verloren energie

m₂g·d = 58,86·2,5 = 147,2 J
μ·m₁g·d = 0,1·49,05·2,5 = 12,26 J

Kinetische energie van beide blokken

½(m₁ + m₂)v² = 134,9 → v = √(2·134,9/11) = 4,952 m/s

Antwoord

v = 4,952 m/s
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = 7,5 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Elastische botsing met een stilstaand doel

Behoud van impuls en energie samen oplossen geeft deze twee resultaten.

v′1 = (1,5 − 2,5)/(1,5 + 2,5)·10 = −2,5 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 2,5)·10 = 7,5 m/s

Antwoord

v′2 = 7,5 m/s
12.Impuls en botsingen

Antwoord: θ = 41,35 °

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impulscomponenten

px = 2000·10 = 20000 kg·m/s
py = 1100·16 = 17600 kg·m/s

Richting

tan θ = py/px = 0,88 → θ = 41,35°

Antwoord

θ = 41,35°
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: v = 4,852 m/s

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Afname van potentiële energie

m·g·L/2 = 5,5·9,81·0,4 = 21,58 J

Traagheidsmoment om het scharnier

IO = m·L²/3 = 5,5·0,8²/3 = 1,173 kg·m²

Energiebalans

½·IO·ω² = 21,58 → ω = √(2·21,58/1,173) = 6,065 rad/s
v = ω·L = 6,065·0,8 = 4,852 m/s

Antwoord

v = 4,852 m/s
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: Ek = 4,55 J

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Translatie- en rotatiedelen

Etrans = ½·m·v² = ½·6,5·1² = 3,25 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,4·m·r²·(v/r)² = 0,4·3,25 = 1,3 J

Totaal

Ek = 3,25 + 1,3 = 4,55 J

Antwoord

Ek = 4,55 J
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: Tw = 25,03 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Toerental van het wiel

nw = n·z/Nw = 1440·3/36 = 120 rpm

Uitgaand koppel

ωw = 2π·120/60 = 12,57 rad/s
Tw = η·P/ωw = 0,85·370/12,57 = 25,03 N·m

Antwoord

Tw = 25,03 N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: nr = 450 rpm

Planetaire tandwielsets: de toerentallen van zonnewiel, ringwiel en planeetdrager hangen samen via de vergelijking van Willis (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns: gezien vanaf de planeetdrager is de set een gewone overbrenging met de planeetwielen als tussenwielen. Als je één deel vastzet, wordt de set een vertraging met één vaste verhouding.

Tanden van het ringwiel

Nr = Ns + 2·Np = 24 + 2·12 = 48

Vergelijking van Willis met vaste planeetdrager

Met nc = 0 drijft het zonnewiel het ringwiel aan via de planeetwielen, die als tussenwielen werken.

nr = −ns·Ns/Nr = −900·24/48 = −450 rpm
|nr| = 450 rpm

Antwoord

nr = 450 rpm

Het ringwiel draait tegengesteld aan het zonnewiel.

17.Veren en slingers

Antwoord: v = 0,03152 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(180/0,8) = 15 rad/s
ω·t = 15·1,05 = 15,75 rad

Snelheid

v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,05·15·sin(15,75) = 0,03152 m/s

Antwoord

v = 0,03152 m/s
18.Veren en slingers

Antwoord: A = 6,299 cm

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Snelheid na de inslag

V = m·v/(m + M) = 0,012·250/1,512 = 1,984 m/s

Hoekfrequentie

ω = √(k/(m + M)) = √(1500/1,512) = 31,5 rad/s

Amplitude

A = V/ω = 1,984/31,5 = 0,06299 m = 6,299 cm

Antwoord

A = 6,299 cm
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,25

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritische demping

cc = 2·√(k·m) = 2·√(100000·250) = 10000 N·s/m

Dempingsverhouding

ζ = c/cc = 2500/10000 = 0,25

Antwoord

ζ = 0,25

ζ < 1, dus het systeem is ondergedempt en trilt terwijl het uitdempt.

20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 9,073 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren naast elkaar hebben dezelfde doorbuiging en hun krachten tellen op, dus hun stijfheden tellen gewoon op: k = k1 + k2.

keq = 15 + 50 = 65 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(65000/20) = 57,01 rad/s
fn = 57,01/(2π) = 9,073 Hz

Antwoord

fn = 9,073 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics