Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.
1Formules en methoden
Kinematica
Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h
Methode
Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.
Wetten van Newton
Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ
Methode
Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
Kies een positieve richting langs de beweging.
Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.
Kogelbaan
Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g
Methode
Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.
Cirkelbeweging
Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)
Arbeid en energie
Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t
Impuls en botsingen
Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv
Methode
Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.
Rotatie van een star lichaam
Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω
Methode
Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.
Tandwielen en tandwieloverbrengingen
Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen
Veren en slingers
Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²
Mechanische trillingen
Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Oefenopgaven
1.KinematicaGemiddeld
Een auto die met 60 km/h rijdt, remt met een constante vertraging van 6 m/s² tot hij stilstaat. Bereken de remweg s.
v₀ = 60 km/ha = −6 m/s²v = 0
s = m
2.KinematicaMoeilijk
Een tram vertrekt vanuit stilstand en versnelt 9 s lang met 1 m/s², rijdt daarna 16 s met constante snelheid en remt ten slotte af met 3,5 m/s² tot hij stilstaat. Vind de totale afstand s tussen de twee haltes.
a1 = 1 m/s²t1 = 9 st2 = 16 sa3 = −3,5 m/s²
s = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
Een blok van 6 kg glijdt een wrijvingsloze helling af die 35° met de horizontaal maakt. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.
m = 6 kgθ = 35°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
Een blok van 7,5 kg op een helling onder 20° is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol boven aan de helling verbonden met een hangende massa van 8,5 kg. De hangende massa beweegt omlaag. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en helling is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.
Een bal wordt onder 30° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.
v0 = 14 m/sθ = 30°g = 9,81 m/s²
x = m
6.KogelbaanMoeilijk
Een bal wordt onder 20° boven de horizontaal vanaf de top van een 50 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de vliegtijd t tot de bal de grond raakt.
v0 = 18 m/sθ = 20°h = 50 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.CirkelbewegingGemiddeld
In een rotor op de kermis staan de deelnemers tegen de wand van een verticale cilinder met straal 1,6 m. Als die snel genoeg draait, zakt de vloer weg en houdt de wrijving hen omhoog. De statische wrijvingscoëfficiënt is 0,6. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind het kleinste toerental n in omwentelingen per minuut.
r = 1,6 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
n = rpm
8.CirkelbewegingMoeilijk
Een bal van 0,4 kg aan een licht touw van 1 m lang wordt in een verticale cirkel rondgeslingerd. In het laagste punt is zijn snelheid 12 m/s. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de spankracht Ttop in het touw in het hoogste punt.
m = 0,4 kgr = 1 mvbottom = 12 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.Arbeid en energieGemiddeld
Een bal van 2 kg hangt aan een licht touwtje met lengte 0,5 m. Hij wordt opzij getrokken tot het touwtje 50° maakt met de verticaal en vanuit rust losgelaten. Vind de spankracht T in het touwtje als de bal het laagste punt passeert.
m = 2 kgL = 0,5 mθ = 50°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Arbeid en energieMoeilijk
Een blok van 2 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 2 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 2 m over (μ = 0,1) en loopt daarna tegen een veer (k = 2500 N/m) op een glad oppervlak. Vind de snelheid v van het blok als het de veer bereikt.
m = 2 kgh = 2 mL = 2 mμ = 0,1k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Impuls en botsingenGemiddeld
Een kogel van 5 g wordt horizontaal afgevuurd in een houten blok van 1,5 kg dat aan lichte touwtjes hangt, en blijft erin steken. Het blok zwaait omhoog tot het 9 cm hoger is dan aan het begin. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van de kogel vóór de inslag.
m = 5 gM = 1,5 kgh = 9 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
Een auto van 1500 kg botst op een geparkeerde auto van 1100 kg. De wrakken haken in elkaar en slippen 22,5 m voordat ze stilstaan. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,5. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v1 van de eerste auto vlak vóór de botsing.
Een blok van 5 kg hangt aan een lichte koord die om een katrol is gewikkeld, een homogene massieve schijf met massa 13 kg en straal 0,1 m die wrijvingsloos om een horizontale as draait. Het blok wordt vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de snelheid v van het blok nadat het 1 m is gevallen.
m = 5 kgM = 13 kgR = 0,1 mg = 9,81 m/s²h = 1 m
v = m/s
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
Een persoon staat op een wrijvingsloze draaitafel en houdt in elke hand een halter van 5 kg, 0,6 m van de as. De persoon en de draaitafel hebben samen een traagheidsmoment van 1,5 kg·m² om de as. Ze draaien met 20 rpm en trekken dan de halters in tot 0,3 m van de as. Beschouw de halters als puntmassa’s. Bepaal het nieuwe toerental n2 in rpm.
Een schijf van 150 mm met 960 rpm drijft via een riem met 2,5 % slip een schijf van 450 mm aan. Bepaal het toerental n2 van de aangedreven schijf.
n1 = 960 rpmd1 = 150 mmd2 = 450 mms = 2,5 %
n2 = rpm
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
In een samengestelde tandwieloverbrenging draait tandwiel A (18 tanden) op de ingaande as met 3000 rpm en drijft tandwiel B (60 tanden) aan. Tandwiel C (16 tanden) zit vast op dezelfde as als B en drijft tandwiel D op de uitgaande as aan. De uitgaande as moet met 600 rpm draaien. Hoeveel tanden ND moet tandwiel D hebben?
nin = 3000 rpmA = 18B = 60C = 16nout = 600 rpm
ND =
17.Veren en slingersGemiddeld
Een massa van 1,3 kg aan een veer met k = 340 N/m trilt op een wrijvingsloos oppervlak met een amplitude van 12 cm. Vind de snelheid v als de massa 7 cm van de evenwichtsstand is.
m = 1,3 kgk = 340 N/mA = 12 cmx = 7 cm
v = m/s
18.Veren en slingersMoeilijk
Een massa van 2,9 kg wordt aan het onderste uiteinde van een onbelaste verticale veer met k = 260 N/m gehangen en vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de grootste snelheid vmax van de massa.
m = 2,9 kgk = 260 N/mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
19.Mechanische trillingenGemiddeld
Een massa van 200 kg aan een veer met een stijfheid van 20 kN/m heeft een viskeuze demper die een dempingsverhouding van 0,3 geeft. Vind de gedempte eigenfrequentie fd van de vrije trilling in Hz.
m = 200 kgk = 20 kN/mζ = 0,3
fd = Hz
20.Mechanische trillingenMoeilijk
Een massa van 100 kg hangt aan twee veren naast elkaar (parallel), met stijfheden k₁ = 12 kN/m en k₂ = 100 kN/m. De massa blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.
m = 100 kgk1 = 12 kN/mk2 = 100 kN/m
fn = Hz
3Oplossingen
1.Kinematica
Antwoord: s = 23,15 m
Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.
Eenheden
v₀ = 60/3,6 = 16,67 m/s
Remweg
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 16,67²/(2·6) = 23,15 m
Antwoord
s = 23,15 m
2.Kinematica
Antwoord: s = 196,1 m
Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.
Topsnelheid
v = a1·t1 = 1·9 = 9 m/s
Afstand per fase
s1 = ½·1·9² = 40,5 m
s2 = 9·16 = 144 m
s3 = 9²/(2·3,5) = 11,57 m
Totale afstand
s = 40,5 + 144 + 11,57 = 196,1 m
Antwoord
s = 196,1 m
3.Wetten van Newton
Antwoord: a = 5,627 m/s²
Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.
Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.
Krachten langs het touw
m₂·g = 83,39 N
m₁·g·sin θ = 25,16 N
μ·m₁·g·cos θ = 17,28 N
Versnelling van het systeem
a = (83,39 − 25,16 − 17,28)/16 = 2,559 m/s²
Spankracht uit de hangende massa
m2·g − T = m2·a → T = 8,5·(9,81 − 2,559) = 61,64 N
Antwoord
T = 61,64 N
5.Kogelbaan
Antwoord: x = 17,3 m
Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.
Ontbind de beginsnelheid
De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.
vx = v0·cos θ = 14·cos 30° = 12,12 m/s
vy = v0·sin θ = 14·sin 30° = 7 m/s
Vliegtijd
Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.
t = 2·7/9,81 = 1,427 s
Horizontale afstand
x = vx·t = 12,12·1,427 = 17,3 m
Antwoord
x = 17,3 m
6.Kogelbaan
Antwoord: t = 3,881 s
Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.
Ontbind de beginsnelheid
De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.
vx = v0·cos θ = 18·cos 20° = 16,91 m/s
vy = v0·sin θ = 18·sin 20° = 6,156 m/s
Vliegtijd
Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.
0 = 50 + 6,156·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (6,156 + √(37,9 + 981))/9,81 = 3,881 s
Antwoord
t = 3,881 s
7.Cirkelbeweging
Antwoord: n = 30,53 rpm
Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.
Krachten op een deelnemer
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Hoeksnelheid
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,6·1,6)) = 3,197 rad/s
Toerental
n = ω·60/(2π) = 30,53 rpm
Antwoord
n = 30,53 rpm
8.Cirkelbeweging
Antwoord: Ttop = 37,98 N
Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.
Snelheid bovenaan
Kinetische energie wordt over een hoogte 2r omgezet in potentiële energie.
vtop² = 12² − 4·9,81·1 = 104,8 m²/s²
Krachten bovenaan
Spankracht en zwaartekracht wijzen allebei omlaag, naar het middelpunt.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,4·104,8/1 − 0,4·9,81 = 37,98 N
Antwoord
Ttop = 37,98 N
9.Arbeid en energie
Antwoord: T = 33,64 N
Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.
Snelheid onderaan
v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·0,5·(1 − cos 50°) = 3,504 m²/s²
Krachten onderaan
m·g = 2·9,81 = 19,62 N
T = mg + mv²/L = 19,62 + 2·3,504/0,5 = 33,64 N
Antwoord
T = 33,64 N
Controle: T = mg(3 − 2cos θ) = 33,64 N.
10.Arbeid en energie
Antwoord: v = 5,943 m/s
Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).
Overgebleven energie na de ruwe strook
De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.
mgh − μmgL = 19,62·(2 − 0,1·2) = 35,32 J
Snelheid bij de veer
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·1,8) = 5,943 m/s
Antwoord
v = 5,943 m/s
11.Impuls en botsingen
Antwoord: v = 400 m/s
Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.
Zwaai na de inslag
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,09) = 1,329 m/s
Botsing
m·v = (m + M)·V → v = (0,005 + 1,5)·1,329/0,005 = 400 m/s
Antwoord
v = 400 m/s
12.Impuls en botsingen
Antwoord: v1 = 25,75 m/s
Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.
Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.
Blok en katrol
blok: m·g − T = m·a
katrol: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a
Versnelling
a = m·g/(m + M/2) = 5·9,81/(5 + 6,5) = 4,265 m/s²
Snelheid na de val
v = √(2·a·h) = √(2·4,265·1) = 2,921 m/s
Antwoord
v = 2,921 m/s
14.Rotatie van een star lichaam
Antwoord: n2 = 42,5 rpm
Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.
Traagheidsmomenten
I1 = 1,5 + 2·5·0,6² = 5,1 kg·m²
I2 = 1,5 + 2·5·0,3² = 2,4 kg·m²
Behoud van impulsmoment
n2 = n1·I1/I2 = 20·5,1/2,4 = 42,5 rpm
Antwoord
n2 = 42,5 rpm
De kinetische energie neemt toe: de extra energie komt van de arbeid die de persoon verricht bij het intrekken van de halters.
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen
Antwoord: n2 = 312 rpm
Riemaandrijvingen: zonder slip hebben beide schijven dezelfde omtreksnelheid v = π·d·n/60, dus n₁·d₁ = n₂·d₂ en de overbrengingsverhouding is d₂/d₁. Slip s maakt de aangedreven schijf iets langzamer: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Het overgebrachte vermogen is P = (T₁ − T₂)·v, met T₁ de spanning in het trekkende deel en T₂ in het slappe deel. Wrijving beperkt de verhouding van de spanningen: T₁/T₂ = eμθ, waarbij θ de omspanningshoek in radialen op de kleinere schijf is; voor een open riem is θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) met hartafstand C.
Toerental zonder slip
960·150/450 = 320 rpm
Met slip
n2 = 320·0,975 = 312 rpm
Antwoord
n2 = 312 rpm
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen
Antwoord: ND = 24
Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.
Toerental van de tussenas
nB = nC = 3000·18/60 = 900 rpm
Tanden op tandwiel D
ND = C·nC/nout = 16·900/600 = 24
Antwoord
ND = 24
17.Veren en slingers
Antwoord: v = 1,576 m/s
Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².
Hoekfrequentie
ω = √(340/1,3) = 16,17 rad/s
Snelheid bij x
v = ω·√(A² − x²) = 16,17·√(0,12² − 0,07²) = 1,576 m/s
Antwoord
v = 1,576 m/s
18.Veren en slingers
Antwoord: vmax = 1,036 m/s
Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².
Evenwichtsstand en amplitude
x₀ = m·g/k = 2,9·9,81/260 = 0,1094 m = A
Grootste snelheid
De snelheid is het grootst in de evenwichtsstand.
ω = √(260/2,9) = 9,469 rad/s
vmax = A·ω = 0,1094·9,469 = 1,036 m/s
Antwoord
vmax = 1,036 m/s
19.Mechanische trillingen
Antwoord: fd = 1,518 Hz
Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Ongedempte eigenfrequentie
ωn = √(20000/200) = 10 rad/s
fn = 10/(2π) = 1,592 Hz
Gedempte eigenfrequentie
fd = fn·√(1 − ζ²) = 1,592·√(1 − 0,3²) = 1,518 Hz
Antwoord
fd = 1,518 Hz
20.Mechanische trillingen
Antwoord: fn = 5,326 Hz
Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Vervangende stijfheid
Veren naast elkaar hebben dezelfde doorbuiging en hun krachten tellen op, dus hun stijfheden tellen gewoon op: k = k1 + k2.