Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)0,5 s20

Een bestuurster die met 72 km/h rijdt, ziet een obstakel. Haar reactietijd is 0,5 s, waarna de auto remt met een constante vertraging van 6,5 m/s². Vind de totale stopafstand d vanaf het moment dat ze het obstakel ziet.

v₀ = 72 km/htr = 0,5 sa = −6,5 m/s²
d = m
2.KinematicaMoeilijk
AB: 20 m/s45 m

Bal A wordt vanuit rust losgelaten op een hoogte van 45 m. Op hetzelfde moment wordt bal B recht eronder vanaf de grond recht omhoog gegooid met 20 m/s. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Wanneer ontmoeten de ballen elkaar? Vind t.

H = 45 mv0B = 20 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 35°a = ?m = 10 kg

Een blok van 10 kg glijdt een helling af die 35° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,1. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 10 kgθ = 35°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 9 kg9 kgθ = 30°

Een blok van 9 kg op een helling onder 30° is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol boven aan de helling verbonden met een hangende massa van 9 kg. De hangende massa beweegt omlaag. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en helling is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 9 kgm2 = 9 kgθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 10 m/s70°x = ?

Een bal wordt onder 70° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 10 m/sθ = 70°g = 9,81 m/s²
x = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 5 mv0​ = 18 m/s35°worpafstand

Een bal wordt onder 35° boven de horizontaal vanaf de top van een 5 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de vliegtijd t tot de bal de grond raakt.

v0 = 18 m/sθ = 35°h = 5 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 115 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 115 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,8. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 115 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
θ = 15°naar het middelpuntvmax​ = ?

Een bocht met straal 120 m heeft een verkanting van 15°, en de statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,15. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de hoogste snelheid vmax waarmee een auto de bocht kan nemen zonder naar boven en naar buiten te glijden.

r = 120 mθ = 15°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Arbeid en energieGemiddeld
50°L = 1,5 m10 kg

Een bal van 10 kg hangt aan een licht touwtje met lengte 1,5 m. Hij wordt opzij getrokken tot het touwtje 50° maakt met de verticaal en vanuit rust losgelaten. Vind de spankracht T in het touwtje als de bal het laagste punt passeert.

m = 10 kgL = 1,5 mθ = 50°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 1,5 mL = 4 mμ = 0,2k = 5000 N/m

Een blok van 4 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 1,5 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 4 m over (μ = 0,2) en loopt daarna tegen een veer (k = 5000 N/m) op een glad oppervlak. Vind de snelheid v van het blok als het de veer bereikt.

m = 4 kgh = 1,5 mL = 4 mμ = 0,2k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Impuls en botsingenGemiddeld
8 kg18 m/s2 kgv′2​ = ?

Een projectiel van 10 kg dat horizontaal met 8 m/s beweegt, explodeert in twee brokstukken die langs dezelfde lijn bewegen. Het brokstuk van 8 kg gaat met 18 m/s vooruit. Vind de snelheid v′2 van het brokstuk van 2 kg (positief in de oorspronkelijke richting).

M = 10 kgu = 8 m/sm1 = 8 kgv′1 = 18 m/sm2 = 2 kg
v′2 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
1100 kg25 m/s1100 kg8 m/sθ = ?

Op een kruispunt botst een auto van 1100 kg die met 25 m/s naar het oosten rijdt op een auto van 1100 kg die met 8 m/s naar het noorden rijdt. De auto’s haken in elkaar. Vind de richting θ van het wrak direct na de botsing, gemeten vanaf het oosten richting het noorden.

m1 = 1100 kgv1 = 25 m/s (E)m2 = 1100 kgv2 = 8 m/s (N)
θ = °
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
n = 2800 rpmTb​ = 120 N·mI = 4 kg·m²

Een vliegwiel met een traagheidsmoment van 4 kg·m² draait met 2800 rpm. Een rem oefent een constant wrijvingskoppel van 120 N·m uit. Hoeveel omwentelingen N maakt het vliegwiel voordat het stilstaat?

I = 4 kg·m²n = 2800 rpmTb = 120 N·m
N = rev
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
θ = 10°vs = 7 m

Een holle bol begint vanuit rust en rolt zonder slip van een helling die 10° met het horizontale vlak maakt. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal zijn snelheid v nadat hij 7 m langs de helling is gerold.

θ = 10°s = 7 mI = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
N1​ = 24, m = 5 mm

Een motor van 2,2 kW die met 1450 rpm draait, drijft een rondsel aan met 24 tanden en een module van 5 mm. Vind de tangentiële kracht Ft op de tanden van het rondsel.

P = 2,2 kWn = 1450 rpmN1 = 24m = 5 mm
Ft = N
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
d1​ = 160 mmd2​ = 300 mm960 rpmC = 600 mmT1​ = 600 NT2​P = ?

Een open riem verbindt een aandrijvende schijf van 160 mm met 960 rpm met een schijf van 300 mm; de hartafstand is 600 mm. De wrijvingscoëfficiënt is 0,3 en de spanning in het trekkende deel mag niet meer dan 600 N zijn. Bepaal het grootste vermogen P dat de riem kan overbrengen zonder te slippen, in kW (verwaarloos centrifugaaleffecten).

d1 = 160 mmn1 = 960 rpmd2 = 300 mmC = 600 mmμ = 0,3T1 = 600 N
P = kW
17.Veren en slingersGemiddeld
L = 1,8 mT = 1,69 s

Een astronaut op een andere planeet merkt dat een mathematische slinger van 1,8 m lang bij kleine uitslagen een trillingstijd van 1,69 s heeft. Vind de valversnelling g op die planeet.

L = 1,8 mT = 1,69 s
g = m/s²
18.Veren en slingersMoeilijk
0,5 kgk = 800 N/m100 m/s

Een kogel van 8 g die met 100 m/s beweegt, treft een blok van 0,5 kg dat op een wrijvingsloos oppervlak ligt en blijft erin steken. Het blok is bevestigd aan een horizontale veer met k = 800 N/m. Vind de amplitude A van de trilling die ontstaat, in cm.

m = 8 gv = 100 m/sM = 0,5 kgk = 800 N/m
A = cm
19.Mechanische trillingenGemiddeld
tx40 mm5 perioden11,4 mm

Bij een uitslingerproef van een gedempt massa-veersysteem volgt op een uitwijkingspiek van 40 mm 5 perioden later een piek van 11,4 mm. Vind de dempingsverhouding ζ.

x0 = 40 mmx5 = 11,4 mmn = 5
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 50k2​ = 5m = 10 kg

Een massa van 10 kg hangt aan twee veren naast elkaar (parallel), met stijfheden k₁ = 50 kN/m en k₂ = 5 kN/m. De massa blijft horizontaal. Vind de vervangende stijfheid keq van het verensysteem in kN/m.

m = 10 kgk1 = 50 kN/mk2 = 5 kN/m
keq = kN/m

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 40,77 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 72/3,6 = 20 m/s

Reactieafstand

d1 = v₀·tr = 20·0,5 = 10 m

Remweg

d2 = v₀²/(2a) = 20²/(2·6,5) = 30,77 m

Totaal

d = 10 + 30,77 = 40,77 m

Antwoord

d = 40,77 m
2.Kinematica

Antwoord: t = 2,25 s

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Ontmoetingstijd

Omhoog is positief, de grond is y = 0.

45 − ½g·t² = 20·t − ½g·t² → t = 45/20 = 2,25 s

Antwoord

t = 2,25 s
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 4,823 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 35° − 0,1·cos 35°) = 9,81·(0,5736 − 0,08192) = 4,823 m/s²

Antwoord

a = 4,823 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 75,78 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs het touw

m₂·g = 88,29 N
m₁·g·sin θ = 44,14 N
μ·m₁·g·cos θ = 19,12 N

Versnelling van het systeem

a = (88,29 − 44,14 − 19,12)/18 = 1,391 m/s²

Spankracht uit de hangende massa

m2·g − T = m2·a → T = 9·(9,81 − 1,391) = 75,78 N

Antwoord

T = 75,78 N
5.Kogelbaan

Antwoord: x = 6,552 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 10·cos 70° = 3,42 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 70° = 9,397 m/s

Vliegtijd

Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.

t = 2·9,397/9,81 = 1,916 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 3,42·1,916 = 6,552 m

Antwoord

x = 6,552 m
6.Kogelbaan

Antwoord: t = 2,511 s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 18·cos 35° = 14,74 m/s
vy = v0·sin θ = 18·sin 35° = 10,32 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 5 + 10,32·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (10,32 + √(106,6 + 98,1))/9,81 = 2,511 s

Antwoord

t = 2,511 s
7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 30,04 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·115) = 30,04 m/s

Antwoord

vmax = 30,04 m/s (108,2 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 22,64 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachtenevenwichten

De wrijving wijst de helling af.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Snelheid

v = √(120·9,81·0,4037/0,9271) = 22,64 m/s

Antwoord

vmax = 22,64 m/s
(81,51 km/h)
9.Arbeid en energie

Antwoord: T = 168,2 N

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid onderaan

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1,5·(1 − cos 50°) = 10,51 m²/s²

Krachten onderaan

m·g = 10·9,81 = 98,1 N
T = mg + mv²/L = 98,1 + 10·10,51/1,5 = 168,2 N

Antwoord

T = 168,2 N

Controle: T = mg(3 − 2cos θ) = 168,2 N.

10.Arbeid en energie

Antwoord: v = 3,706 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 39,24·(1,5 − 0,2·4) = 27,47 J

Snelheid bij de veer

½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·0,7) = 3,706 m/s

Antwoord

v = 3,706 m/s
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = −32 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impuls vooraf

p = M·u = 10·8 = 80 kg·m/s

Impuls achteraf

80 = 8·18 + 2·v′2
v′2 = (80 − 144)/2 = −32 m/s

Antwoord

v′2 = −32 m/s

Het minteken betekent dat het tweede brokstuk naar achteren vliegt.

12.Impuls en botsingen

Antwoord: θ = 17,74 °

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impulscomponenten

px = 1100·25 = 27500 kg·m/s
py = 1100·8 = 8800 kg·m/s

Richting

tan θ = py/px = 0,32 → θ = 17,74°

Antwoord

θ = 17,74°
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: N = 228,1 rev

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Hoeksnelheid

ω = 2π·2800/60 = 293,2 rad/s

De arbeid van de rem is gelijk aan de kinetische energie

½·I·ω² = ½·4·293,2² = 171950 J
θ = 171950/120 = 1433 rad

Omwentelingen

N = θ/2π = 228,1 rev

Antwoord

N = 228,1 rev
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: v = 3,783 m/s

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Gezakte hoogte

h = s·sin θ = 7·sin 10° = 1,216 m

Energiebalans bij rollen

Rollen zonder slip: ω = v/r, en wrijving verricht geen arbeid in het contactpunt.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,6667)
v = √(2·9,81·1,216/1,667) = 3,783 m/s

Antwoord

v = 3,783 m/s
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: Ft = 241,5 N

Tandwielgeometrie: de module m bepaalt de tandgrootte. Een tandwiel met N tanden heeft een steekcirkeldiameter d = m·N, twee ingrijpende tandwielen hebben dezelfde module, en hun hartafstand is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. De omtreksnelheid op de steekcirkel is v = π·d·n/60, en de tangentiële tandkracht volgt uit het koppel: Ft = 2T/d.

Koppel op het rondsel

ω = 2π·1450/60 = 151,8 rad/s
T = P/ω = 2200/151,8 = 14,49 N·m

Steekcirkeldiameter

d = m·N = 5·24 = 120 mm

Tangentiële kracht

Ft = 2T/d = 2·14,49/0,12 = 241,5 N

Antwoord

Ft = 241,5 N
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: P = 2,809 kW

Riemaandrijvingen: zonder slip hebben beide schijven dezelfde omtreksnelheid v = π·d·n/60, dus n₁·d₁ = n₂·d₂ en de overbrengingsverhouding is d₂/d₁. Slip s maakt de aangedreven schijf iets langzamer: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Het overgebrachte vermogen is P = (T₁ − T₂)·v, met T₁ de spanning in het trekkende deel en T₂ in het slappe deel. Wrijving beperkt de verhouding van de spanningen: T₁/T₂ = eμθ, waarbij θ de omspanningshoek in radialen op de kleinere schijf is; voor een open riem is θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) met hartafstand C.

Omspanningshoek

θ = 2,908 rad

Spanning in het slappe deel

eμθ = e0,8723 = 2,392, T₂ = 600/2,392 = 250,8 N

Vermogen

P = (600 − 250,8)·8,042 = 2,809 kW

Antwoord

P = 2,809 kW
17.Veren en slingers

Antwoord: g = 24,88 m/s²

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Los g op

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,8/1,69² = 24,88 m/s²

Antwoord

g = 24,88 m/s²
18.Veren en slingers

Antwoord: A = 3,968 cm

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Snelheid na de inslag

V = m·v/(m + M) = 0,008·100/0,508 = 1,575 m/s

Hoekfrequentie

ω = √(k/(m + M)) = √(800/0,508) = 39,68 rad/s

Amplitude

A = V/ω = 1,575/39,68 = 0,03968 m = 3,968 cm

Antwoord

A = 3,968 cm
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,03992

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmisch decrement

δ = (1/5)·ln(40/11,4) = 0,2511

Dempingsverhouding

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,2511/√(39,48 + 0,06303) = 0,03992

Antwoord

ζ = 0,03992
20.Mechanische trillingen

Antwoord: keq = 55 kN/m

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren naast elkaar hebben dezelfde doorbuiging en hun krachten tellen op, dus hun stijfheden tellen gewoon op: k = k1 + k2.

keq = 50 + 5 = 55 kN/m

Antwoord

keq = 55 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics