Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.
1Formules en methoden
Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Methode
Vergelijk de waarde met het eigen referentiebereik van het laboratorium en daarna met de uitgangswaarde en het verloop van de patiënt.
Controleer het monster: hemolyse, vertraging of bloed afgenomen vlak bij een infuus kan valse uitslagen geven.
Koppel de waarde aan de typische verschijnselen en aan de geneesmiddelen en aandoeningen die haar veroorzaken.
Zoek naar interacties: laag kalium of magnesium vergroot de kans op digoxinevergiftiging; uitdroging verhoogt lithium.
Handel voor de patiënt: beoordeel, houd een geneesmiddel achter als de spiegel onveilig is, herhaal kritieke waarden terug en informeer de voorschrijver.
Lees de pH af: onder 7,35 is acidose, boven 7,45 alkalose.
Zoek de waarde die dit verklaart: PaCO₂ die tegengesteld aan de pH beweegt is respiratoir, HCO₃⁻ die met de pH meebeweegt is metabool.
Kijk naar de andere waarde: normaal betekent ongecompenseerd, afwijkend in de compenserende richting betekent gedeeltelijke compensatie, en een normale pH met beide waarden afwijkend betekent volledige compensatie.
Vergelijk bij een metabole acidose de PaCO₂ met de formule van Winter, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, en bereken de anion gap Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Controleer een hoge anion gap met de deltaratio en, bij laag albumine, met de gecorrigeerde gap.
Reken de halfwaardetijd om naar een snelheidsconstante: k = 0,693/t½.
Zet waarden per kg om in totalen: Vd (L) = L/kg × gewicht, CL (L/h) = L/kg/h × gewicht.
Kies de relatie: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), onderhoudssnelheid = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpiek/Cdal)/k.
Schat bij nierfunctie eerst de CrCl met Cockcroft–Gault en pas dan de dosis of het interval aan.
Controleer het resultaat: spiegels dalen elke halfwaardetijd met de helft en steady state duurt ongeveer vijf halfwaardetijden.
2Oefenopgaven
1.Laboratoriumwaarden en elektrolytenGemiddeld
Wanneer moet een patiënt met chronische nierziekte een fosfaatbinder zoals calciumacetaat of sevelameer innemen?
AAlleen wanneer de patiënt zich ziek voelt
BBij de maaltijden
CVoor het slapengaan op een lege maag
DSlechts eenmaal per week
2.Laboratoriumwaarden en elektrolytenMoeilijk
A patient receiving chemotherapy has a white cell count of 1,8 × 10³/µL with 20% neutrophils and 5% bands. What is the absolute neutrophil count (ANC)?
A450/µL
B1,800/µL
C360/µL
D4,500/µL
3.Interpretatie van arteriële bloedgassenGemiddeld
Een oefengas toont PaCO₂ 59 mmHg (7,9 kPa). Gebruik de regel dat bij chronische respiratoire acidose stijgt HCO₃⁻ met 3,5 mmol/L voor elke 10 mmHg die PaCO₂ boven 40 ligt, uitgaand van een HCO₃⁻ van 24 mmol/L, om de verwachte HCO₃⁻ te vinden.
Een oefengas toont een respiratoire acidose: pH 7,19, PaCO₂ 74 mmHg (9,9 kPa), HCO₃⁻ 27 mmol/L. Gebruik de regels ‘HCO₃⁻ stijgt 1 mmol/L per 10 mmHg (acuut) of 3,5 mmol/L per 10 mmHg (chronisch)’ om het in te delen. Klik op je antwoord.
pH 7,19PaCO₂ 74 mmHg (9,9 kPa)HCO₃⁻ 27 mmol/L
1acute
2chronische
3acuut op chronisch
5.Klinische farmacokinetiekGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Na een IV-dosis van vancomycin is de spiegel 30 mg/L na 1 uur en 6,2 mg/L na 17 uur. Ga uit van eerste-orde-eliminatie. Bepaal de halfwaardetijd t½.
C1 = 30 mg/L (1 h)C2 = 6,2 mg/L (17 h)
t½ = h
6.Klinische farmacokinetiekMoeilijk
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt van 96 kg heeft een spiegel (phenytoin) van 12 mg/L; het doel is 20 mg/L. Het geneesmiddel wordt intraveneus gegeven als phenytoin sodium (S = 0,92) en het verdelingsvolume is 0,7 L/kg. Welke extra oplaaddosis LD verhoogt de spiegel tot het doel?
96 kgVd = 0,7 L/kgC = 12 → 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
7.Klinische verpleegkundeGemiddeld
What should a nurse do during a generalised tonic-clonic seizure?
APut a tongue depressor between the teeth so that the tongue is not bitten
BProtect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth
CGive the patient a drink of water
DHold the limbs firmly to stop the jerking and prevent injury
8.Klinische verpleegkundeMoeilijk
Welke verpleegkundige beoordeling helpt het best om vroege achteruitgang te herkennen bij een patiënt na een grote operatie?
ARegelmatig volledige controles met een vroegewaarschuwingsscore en beoordeling van het verloop
BDe wond pas bij ontslag controleren
CDe patiënt alleen vragen of hij zich goed voelt
DEenmaal per dag de temperatuur meten
3Oplossingen
1.Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Antwoord: B · Bij de maaltijden
Waarom dit het antwoord is
Fosfaatbinders werken in de darm door fosfaat uit voedsel te binden, dus ze worden bij de maaltijden ingenomen. Tussen de maaltijden ingenomen hebben ze weinig effect.
Antwoord
B · Bij de maaltijden
2.Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Antwoord: A · 450/µL
Waarom dit het antwoord is
ANC = 1,800 × (0,20 + 0,05) = 450/µL. A value below 500/µL is severe neutropenia with a high risk of serious infection, so neutropenic precautions and early reporting of fever are essential.Gecontroleerd met:Blood Differential · MedlinePlus (NIH) (2024)
Antwoord
A · 450/µL
3.Interpretatie van arteriële bloedgassen
Antwoord: HCO₃⁻ = 30,65 mmol/L
Verwachte compensatie: bij een metabole acidose voorspelt de formule van Winter PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; een gemeten waarde boven dat bereik wijst op een bijkomende respiratoire acidose, eronder op een bijkomende respiratoire alkalose. De aniongap AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normaal ongeveer 8–12 mmol/L, onderscheidt een metabole acidose met verhoogde gap van een met normale gap; een laag albumine maskeert een verhoogde gap (tel 2,5 op per g/dL dat het albumine onder 4,0 ligt). Een deltaratio (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) tussen ongeveer 0,8 en 2 past bij een zuivere acidose met verhoogde gap (sommige boeken gebruiken 1 in plaats van 0,8), een lagere waarde bij een bijkomende acidose met normale gap, en een waarde boven 2 bij een bijkomende metabole alkalose.
Verandering in PaCO₂
|59 − 40| = 19 mmHg → 1,9 × 10 mmHg
Verwachte HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·1,9 = 30,65 mmol/L
Antwoord
HCO₃⁻ = 30,65 mmol/L
4.Interpretatie van arteriële bloedgassen
Antwoord: acute
Verwachte compensatie: bij een metabole acidose voorspelt de formule van Winter PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; een gemeten waarde boven dat bereik wijst op een bijkomende respiratoire acidose, eronder op een bijkomende respiratoire alkalose. De aniongap AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normaal ongeveer 8–12 mmol/L, onderscheidt een metabole acidose met verhoogde gap van een met normale gap; een laag albumine maskeert een verhoogde gap (tel 2,5 op per g/dL dat het albumine onder 4,0 ligt). Een deltaratio (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) tussen ongeveer 0,8 en 2 past bij een zuivere acidose met verhoogde gap (sommige boeken gebruiken 1 in plaats van 0,8), een lagere waarde bij een bijkomende acidose met normale gap, en een waarde boven 2 bij een bijkomende metabole alkalose.
Verwachte HCO₃⁻
acute: 24 + 1·3,4 = 27,4 mmol/L
chronische: 24 + 3,5·3,4 = 35,9 mmol/L
Vergelijken
gemeten: 27 mmol/L → acute
Antwoord
acute
5.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: t½ = 7,034 h
Klaring en volume: in steady state is de doseersnelheid gelijk aan de eliminatiesnelheid, dus de onderhoudssnelheid = CL × Css. Een oplaaddosis is LD = Vd × C/(S × F), met S de zoutfactor (fractie werkzaam geneesmiddel in het zout) en F de biologische beschikbaarheid (1 voor IV). Uit twee spiegels volgt k = ln(C₁/C₂)/Δt; bij een IV-bolus is Vd = dosis/C₀ en CL = k × Vd. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Eliminatiesnelheidsconstante
k = ln(30/6,2)/16 = 1,577/16 = 0,09854 h⁻¹
Halveringstijd
t½ = 0,693/0,09854 = 7,034 h
Antwoord
t½ = 7,034 h
6.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: LD = 584,3 mg
Een regime ontwerpen: bij snelle IV-doses daalt de spiegel tijdens het interval van piek naar dal, dus τ = ln(Cpiek/Cdal)/k en de dosis die de piek herstelt is Vd × (Cpiek − Cdal). De gemiddelde steady-state-spiegel is Css,gem = S·F·dosis/(CL·τ). Bij een infuus stijgt de spiegel als C = (R/CL)(1 − e−kt). Bij een geneesmiddel dat door de nieren wordt geklaard, wordt de dosis aangepast aan de creatinineklaring. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Verdelingsvolume
Vd = 0,7·96 = 67,2 L
Benodigde stijging
20 − 12 = 8 mg/L
Oplaaddosis
LD = 67,2·8/(0,92·1) = 584,3 mg
Antwoord
LD = 584,3 mg
In de praktijk wordt de dosis afgerond op een handige hoeveelheid.
7.Klinische verpleegkunde
Antwoord: B · Protect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth
Waarom dit het antwoord is
Remove nearby hazards, cushion the head, note the time and do not restrain or put objects in the mouth. Once jerking stops, place the patient in the recovery position and check the airway.
Antwoord
B · Protect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth
8.Klinische verpleegkunde
Antwoord: A · Regelmatig volledige controles met een vroegewaarschuwingsscore en beoordeling van het verloop
Waarom dit het antwoord is
Track-and-triggersystemen zoals NEWS2 combineren ademfrequentie, SpO2, bloeddruk, pols, bewustzijn en temperatuur om achteruitgang vroeg te signaleren.
Antwoord
A · Regelmatig volledige controles met een vroegewaarschuwingsscore en beoordeling van het verloop