Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.
1Formules en methoden
Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Methode
Vergelijk de waarde met het eigen referentiebereik van het laboratorium en daarna met de uitgangswaarde en het verloop van de patiënt.
Controleer het monster: hemolyse, vertraging of bloed afgenomen vlak bij een infuus kan valse uitslagen geven.
Koppel de waarde aan de typische verschijnselen en aan de geneesmiddelen en aandoeningen die haar veroorzaken.
Zoek naar interacties: laag kalium of magnesium vergroot de kans op digoxinevergiftiging; uitdroging verhoogt lithium.
Handel voor de patiënt: beoordeel, houd een geneesmiddel achter als de spiegel onveilig is, herhaal kritieke waarden terug en informeer de voorschrijver.
Lees de pH af: onder 7,35 is acidose, boven 7,45 alkalose.
Zoek de waarde die dit verklaart: PaCO₂ die tegengesteld aan de pH beweegt is respiratoir, HCO₃⁻ die met de pH meebeweegt is metabool.
Kijk naar de andere waarde: normaal betekent ongecompenseerd, afwijkend in de compenserende richting betekent gedeeltelijke compensatie, en een normale pH met beide waarden afwijkend betekent volledige compensatie.
Vergelijk bij een metabole acidose de PaCO₂ met de formule van Winter, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, en bereken de anion gap Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Controleer een hoge anion gap met de deltaratio en, bij laag albumine, met de gecorrigeerde gap.
Reken de halfwaardetijd om naar een snelheidsconstante: k = 0,693/t½.
Zet waarden per kg om in totalen: Vd (L) = L/kg × gewicht, CL (L/h) = L/kg/h × gewicht.
Kies de relatie: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), onderhoudssnelheid = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpiek/Cdal)/k.
Schat bij nierfunctie eerst de CrCl met Cockcroft–Gault en pas dan de dosis of het interval aan.
Controleer het resultaat: spiegels dalen elke halfwaardetijd met de helft en steady state duurt ongeveer vijf halfwaardetijden.
2Oefenopgaven
1.Laboratoriumwaarden en elektrolytenGemiddeld
Het aantal witte bloedcellen van een patiënt is 16 × 10³/µL met een hoog aandeel onrijpe neutrofielen (staven). Waar wijst dit het meest waarschijnlijk op?
AEen normale uitslag
BIJzergebreksanemie
CAlleen een chronische virale ziekte
DEen acute bacteriële infectie
2.Laboratoriumwaarden en elektrolytenMoeilijk
Een patiënt met een natrium van 132 mEq/L en een bloedglucose van 600 mg/dL (33,3 mmol/L) wordt opgenomen. Waarom wordt de natriumwaarde met zorg geïnterpreteerd?
ADe natriumuitslag moet een laboratoriumfout zijn
BHoge glucose verhoogt het gemeten natrium vals, dus het is in werkelijkheid lager
CGlucose heeft geen effect op het gemeten natrium
DHoge glucose trekt water het bloed in, waardoor het natrium wordt verdund
3.Interpretatie van arteriële bloedgassenGemiddeld
Oefenwaarden: Na⁺ 137 mmol/L, glucose 32,5 mmol/L en ureum 24,3 mmol/L. Bereken de serumosmolaliteit Osm = 2·Na⁺ + glucose + ureum op een geheel getal nauwkeurig.
Een oefengas toont een respiratoire acidose: pH 7,22, PaCO₂ 85 mmHg (11,3 kPa), HCO₃⁻ 34 mmol/L. Gebruik de regels ‘HCO₃⁻ stijgt 1 mmol/L per 10 mmHg (acuut) of 3,5 mmol/L per 10 mmHg (chronisch)’ om het in te delen. Klik op je antwoord.
pH 7,22PaCO₂ 85 mmHg (11,3 kPa)HCO₃⁻ 34 mmol/L
1acute
2chronische
3acuut op chronisch
5.Klinische farmacokinetiekGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt van 99 kg krijgt een oplaaddosis van digoxin tabletten om een spiegel van 1 mcg/L te bereiken. Het verdelingsvolume is 7 L/kg en de tabletten hebben een biologische beschikbaarheid F = 0,7. Bepaal de totale orale oplaaddosis LD in mcg.
99 kgVd = 7 L/kgC = 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Klinische farmacokinetiekMoeilijk
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt van 99 kg neemt elke 8 uur theofylline oraal (F = 1). De klaring is 0,045 L/kg/h. Elke dosis is 400 mg theophylline. Bepaal de gemiddelde steady-state-spiegel Css,avg.
CL = 0,045 L/kg/hτ = 8 hS = 1F = 199 kgD = 400 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinische verpleegkundeGemiddeld
A patient is receiving IV fluids for several days. Which monitoring is essential?
AFluid balance, regular weights and urea, creatinine and electrolytes
BMonthly HbA1c
CWeekly temperature and a single blood glucose reading
DPeak flow readings
8.Klinische verpleegkundeMoeilijk
Een stervende patiënt heeft een luidruchtige, reutelende ademhaling door slijm in de keel en is bewusteloos. Welke aanpak is passend?
ADe hele nacht elke 10 minuten diep orofaryngeaal uitzuigen
BAnders positioneren, voorgeschreven secretieremmende middelen overwegen en de familie steunen
CDe familie vertellen dat de patiënt stikt en beademd moet worden
DSnel iv-vocht geven om het slijm te verdunnen en op te ruimen
3Oplossingen
1.Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Antwoord: D · Een acute bacteriële infectie
Waarom dit het antwoord is
Een verhoogd aantal witte bloedcellen met meer staven (een "linksverschuiving") wijst erop dat het beenmerg reageert op een acute bacteriële infectie of ernstige ontsteking. De uitslag wordt samen met de tekenen van de patiënt, zoals koorts, beoordeeld.Gecontroleerd met:Blood Differential · MedlinePlus (NIH) (2024)
Antwoord
D · Een acute bacteriële infectie
2.Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Antwoord: D · Hoge glucose trekt water het bloed in, waardoor het natrium wordt verdund
Waarom dit het antwoord is
Hoge glucose trekt water uit de cellen het bloed in, waardoor het gemeten natrium daalt. Als de glucose wordt behandeld, stijgt het natrium meestal. Een gangbare correctie telt ongeveer 1,6–2,4 mEq/L natrium op voor elke 100 mg/dL glucose boven 100 mg/dL.Gecontroleerd met:Sodium blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)
Antwoord
D · Hoge glucose trekt water het bloed in, waardoor het natrium wordt verdund
3.Interpretatie van arteriële bloedgassen
Antwoord: Osm = 331 mOsm/kg
Afgeleide waarden: de berekende serumosmolaliteit is 2·Na⁺ + glucose + ureum met alle waarden in mmol/L (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8 met glucose en BUN in mg/dL); normaal is ongeveer 275–295 mOsm/kg. De P/F-ratio is PaO₂ gedeeld door FiO₂ als fractie. De alveolaire zuurstofdruk is PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg op zeeniveau, en de A–a-gradiënt is PAO₂ − PaO₂.
Berekende osmolaliteit
Osm = 2·137 + 32,5 + 24,3 = 330,8 ≈ 331 mOsm/kg
Antwoord
Osm = 331 mOsm/kg
4.Interpretatie van arteriële bloedgassen
Antwoord: acuut op chronisch
Verwachte compensatie: bij een metabole acidose voorspelt de formule van Winter PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; een gemeten waarde boven dat bereik wijst op een bijkomende respiratoire acidose, eronder op een bijkomende respiratoire alkalose. De aniongap AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normaal ongeveer 8–12 mmol/L, onderscheidt een metabole acidose met verhoogde gap van een met normale gap; een laag albumine maskeert een verhoogde gap (tel 2,5 op per g/dL dat het albumine onder 4,0 ligt). Een deltaratio (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) tussen ongeveer 0,8 en 2 past bij een zuivere acidose met verhoogde gap (sommige boeken gebruiken 1 in plaats van 0,8), een lagere waarde bij een bijkomende acidose met normale gap, en een waarde boven 2 bij een bijkomende metabole alkalose.
Verwachte HCO₃⁻
acute: 24 + 1·4,5 = 28,5 mmol/L
chronische: 24 + 3,5·4,5 = 39,75 mmol/L
Vergelijken
gemeten: 34 mmol/L → acuut op chronisch
Antwoord
acuut op chronisch
5.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: LD = 990 mcg
Klaring en volume: in steady state is de doseersnelheid gelijk aan de eliminatiesnelheid, dus de onderhoudssnelheid = CL × Css. Een oplaaddosis is LD = Vd × C/(S × F), met S de zoutfactor (fractie werkzaam geneesmiddel in het zout) en F de biologische beschikbaarheid (1 voor IV). Uit twee spiegels volgt k = ln(C₁/C₂)/Δt; bij een IV-bolus is Vd = dosis/C₀ en CL = k × Vd. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Verdelingsvolume
Vd = 7·99 = 693 L
Benodigde hoeveelheid werkzaam geneesmiddel
Vd·C = 693·1 = 693 mcg
Oplaaddosis
LD = 693/(1·0,7) = 990 mcg
Antwoord
LD = 990 mcg
In de praktijk wordt de dosis afgerond op een handige hoeveelheid.
6.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: Css,avg = 11,22 mg/L
Een regime ontwerpen: bij snelle IV-doses daalt de spiegel tijdens het interval van piek naar dal, dus τ = ln(Cpiek/Cdal)/k en de dosis die de piek herstelt is Vd × (Cpiek − Cdal). De gemiddelde steady-state-spiegel is Css,gem = S·F·dosis/(CL·τ). Bij een infuus stijgt de spiegel als C = (R/CL)(1 − e−kt). Bij een geneesmiddel dat door de nieren wordt geklaard, wordt de dosis aangepast aan de creatinineklaring. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.