Natuurkunde voor ingenieurs: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Hydrostatische kracht

Druk op diepte
p = ρgh
Kracht op een verticale wand
F = ρg·hc·A
Drukpunt
yp = yc + Ic/(ycA)
Rechthoek
Ic = bH³/12

Continuïteit en Bernoulli

Continuïteit
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Debiet
Q = A·v
Oppervlakte van een cirkel
A = πd²/4

Ideale gaswet

Ideale gaswet
pV = nRT
Gasconstante
R = 8,314 J/(mol·K)
Algemene gaswet
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mol
n = m/M
Temperatuur
T[K] = T[°C] + 273,15

Warmtemotoren en koelmachines

Rendement
η = W/QH = 1 − QC/QH
Carnotrendement
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP van de koelmachine
COPR = QC/W
COP van de warmtepomp
COPHP = QH/W = COPR + 1
Energiebalans
QH = W + QC

Golven, geluid & optica

Golfsnelheid
v = fλ, T = 1/f
Snaar
v = √(T/μ), μ = m/L
Geluidsniveau
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Puntbron
I = P/(4πr²)
Staande golven
snaar of aan beide kanten open buis fn = n·v/(2L); aan één kant gesloten buis fn = n·v/(4L), n oneven
Dopplereffect
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Brekingsindex
n = c/v, λ = λ0/n
Wet van Snellius
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kritieke hoek
sin θc = n2/n1
Glasvezel
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Lenzen en spiegels
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Dubbele spleet
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Tralie
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Enkele spleet
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Methode

  1. Bepaal het soort opgave: golfsnelheid, geluidsniveau, staande golf, Doppler, breking, lens of spiegel, of interferentie.
  2. Schrijf eerst de formule op: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) of n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Reken eenheden om: nm, mm en cm naar m, en controleer of hoeken vanaf de normaal worden gemeten.
  4. Controleer tekens en aannemelijkheid: een virtueel beeld heeft dᵢ < 0, een naderende bron klinkt hoger, een aan één kant gesloten buis heeft alleen oneven harmonischen.

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
a = ?s = 1500 m

Een vliegtuig heeft 260 km/h nodig om op te stijgen en de bruikbare startbaan is 1500 m lang. Welke constante versnelling a heeft het vanuit stilstand nodig?

v₀ = 0v = 260 km/hs = 1500 m
a = m/s²
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 8 m/s25 m

Een bal wordt met 8 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 25 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de grootste hoogte hmax boven de grond.

v₀ = 8 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 30°a = ?m = 4 kg

Een blok van 4 kg glijdt een helling af die 30° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 4 kgθ = 30°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 6,5 kg6 kgμ = 0,25

Een blok van 6,5 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 6 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 6,5 kgm2 = 6 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = ?15°R = 140 m

Een bal wordt vanaf vlakke grond gelanceerd onder 15° boven de horizontaal en landt 140 m verderop. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de beginsnelheid v0.

θ = 15°R = 140 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.KogelbaanMoeilijk
h = 45 mv0​ = 10 m/s20°x = ?

Een bal wordt onder 20° boven de horizontaal vanaf de top van een 45 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 10 m/sθ = 20°h = 45 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Arbeid en energieGemiddeld
35°d = 5 mμ = 0,1

Een blok glijdt vanuit rust een helling af onder 35° met de horizontaal. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,1. Vind de snelheid v nadat het 5 m langs de helling is gegleden.

θ = 35°μ = 0,1d = 5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Arbeid en energieMoeilijk
h = 2 mL = 5 mμ = 0,1k = 5000 N/m

Een blok van 10 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 2 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 5 m over (μ = 0,1) en loopt daarna tegen een veer (k = 5000 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.

m = 10 kgh = 2 mL = 5 mμ = 0,1k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Impuls en botsingenGemiddeld
1200 kg12 m/s1400 kg

Een auto van 1200 kg die met 12 m/s rijdt, botst op een stilstaande auto van 1400 kg en de twee haken in elkaar. Welk percentage ΔK/K van de oorspronkelijke kinetische energie gaat verloren?

m1 = 1200 kgv1 = 12 m/sm2 = 1400 kgv2 = 0
ΔK/K = %
10.Impuls en botsingenMoeilijk
19 m/s4 m/s

Een bal van 0,15 kg raakt een muur met 19 m/s en kaatst recht terug met 4 m/s. Het contact duurt 25 ms. Bereken de grootte van de stoot J die de muur aan de bal geeft.

m = 0,15 kgvin = 19 m/svout = 4 m/sΔt = 25 ms
J = N·s
11.Hydrostatische krachtGemiddeld
schuifd = 2,5 mH = 1 m

Een verticale rechthoekige schuif van 2 m breed zit in de wand van een tank met water, met de bovenrand 2,5 m onder het oppervlak. Vind de resulterende hydrostatische kracht F op de schuif.

d = 2,5 mH = 1 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Hydrostatische krachtMoeilijk
schuifd = 1,5 mH = 2 m

Een verticale rechthoekige schuif van 3 m breed zit in de wand van een tank met olie, met de bovenrand 1,5 m onder het oppervlak. Vind de resulterende hydrostatische kracht F op de schuif.

d = 1,5 mH = 2 mb = 3 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Continuïteit en BernoulliGemiddeld
d1​ = 300 mmd2​ = 150 mm12p1​ − p2​ = 8 kPaQ = ?

Water stroomt door een horizontale venturimeter met een inlaatdiameter van 300 mm en een keeldiameter van 150 mm. De druk bij de inlaat is 8 kPa hoger dan in de keel. Vind, zonder verliezen, het debiet Q.

d1 = 300 mmd2 = 150 mmp1 − p2 = 8 kPaρ = 1000 kg/m³
Q = L/s
14.Continuïteit en BernoulliMoeilijk
d1​ = 80 mmd2​ = 40 mm12Δh = 270 mmkwikQ = ?

Een horizontale venturimeter (inlaat 80 mm, keel 40 mm) voert water. Een kwik-U-buismanometer tussen de inlaat en de keel toont een niveauverschil van 270 mm. De afvoercoëfficiënt is 0,96. Vind het debiet Q. Gebruik ρ = 1000 kg/m³ voor water, 13 600 kg/m³ voor kwik en g = 9,81 m/s².

d1 = 80 mmd2 = 40 mmΔh = 270 mmCd = 0,96ρHg = 13 600 kg/m³g = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Ideale gaswetGemiddeld
50 g CH₄V = 10 LT = 70 °CP = ?

Een tank van 10 L bevat 50 g CH₄ bij 70 °C. Behandel het als een ideaal gas en vind de druk P.

m = 50 gM = 16,04 g/molV = 10 LT = 70 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.Ideale gaswetMoeilijk
Toestand 1Toestand 2

Een vaste hoeveelheid O₂ gaat van 400 kPa, 20 L, 40 °C naar 600 kPa en 150 °C. Vind het nieuwe volume V2.

P1 = 400 kPaV1 = 20 LT1 = 40 °CP2 = 600 kPaT2 = 150 °C
V2 = L
17.Warmtemotoren en koelmachinesGemiddeld
TH​ = 300 °CTL​ = ?EQH​ = 2400 kJQL​ = 1311 kJW

Een omkeerbare (Carnot)warmtemotor neemt per cyclus 2400 kJ warmte op uit een reservoir op 300 °C en staat 1311 kJ af. Vind de temperatuur TL van het koude reservoir in °C.

TH = 300 °CQH = 2400 kJQL = 1311 kJ
TL = °C
18.Warmtemotoren en koelmachinesMoeilijk
TH​ = 350 °CTL​ = 40 °CEQH​ = 4500 kJQL​ = 3150 kJW = 1350 kJ

Een warmtemotor neemt per cyclus 4500 kJ warmte op uit een reservoir op 350 °C, levert 1350 kJ arbeid en staat de rest af aan een reservoir op 40 °C. Vind de totale entropieproductie Sgen per cyclus.

TH = 350 °CTL = 40 °CQH = 4500 kJW = 1350 kJ
Sgen = kJ/K
19.Golven, geluid & opticaGemiddeld
FFdo​ = 6 cmf = −25 cm

Een voorwerp staat 6 cm voor een dunne divergerend lens met een brandpuntsafstand van 25 cm. Bepaal de vergroting m (negatief voor een omgekeerd beeld).

do = 6 cmf = −25 cm
m =
20.Golven, geluid & opticaMoeilijk
λ = 550 nmθ1​ = ?

Licht met golflengte 550 nm valt loodrecht op een tralie met 1200 lijnen per millimeter. Bepaal de hoek θ1 van het maximum van orde 1.

N = 1200 mm⁻¹λ = 550 nmm = 1
θ1 = °

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: a = 1,739 m/s²

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Eenheden

v = 260/3,6 = 72,22 m/s

Versnelling

a = v²/(2s) = 72,22²/(2·1500) = 1,739 m/s²

Antwoord

a = 1,739 m/s²
2.Kinematica

Antwoord: hmax = 28,26 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Stijging boven het dak

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 8²/(2·9,81) = 3,262 m

Hoogte boven de grond

hmax = 25 + 3,262 = 28,26 m

Antwoord

hmax = 28,26 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 2,356 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 30° − 0,3·cos 30°) = 9,81·(0,5 − 0,2598) = 2,356 m/s²

Antwoord

a = 2,356 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 38,26 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (58,86 − 15,94)/12,5 = 3,434 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 6,5·3,434 + 15,94 = 38,26 N

Antwoord

T = 38,26 N
5.Kogelbaan

Antwoord: v0 = 52,41 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Los de formule voor de worpafstand op naar v₀

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·140/sin 30°) = 52,41 m/s

Antwoord

v0 = 52,41 m/s
6.Kogelbaan

Antwoord: x = 31,93 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 10·cos 20° = 9,397 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 20° = 3,42 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 45 + 3,42·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (3,42 + √(11,7 + 882,9))/9,81 = 3,398 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 9,397·3,398 = 31,93 m

Antwoord

x = 31,93 m
7.Arbeid en energie

Antwoord: v = 6,945 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Energiebalans langs de helling

Het blok zakt een hoogte d·sin θ terwijl de wrijving μmg·cos θ·d wegneemt. De massa valt weg.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·5·(0,5736 − 0,1·0,8192)) = 6,945 m/s

Antwoord

v = 6,945 m/s
8.Arbeid en energie

Antwoord: x = 24,26 cm

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 98,1·(2 − 0,1·5) = 147,2 J

Maximale indrukking

½kx² = 147,2 → x = √(2·147,2/5000) = 0,2426 m = 24,26 cm

Antwoord

x = 24,26 cm
9.Impuls en botsingen

Antwoord: ΔK/K = 53,85 %

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Gemeenschappelijke snelheid

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1200·12/2600 = 5,538 m/s

Kinetische energie vóór en na

Kbefore = ½·1200·12² = 86400 J
Kafter = ½·2600·5,538² = 39877 J

Verloren fractie

ΔK/K = 46523/86400 = 53,85 %

Antwoord

ΔK/K = 53,85 %

De verloren energie gaat naar vervorming, warmte en geluid.

10.Impuls en botsingen

Antwoord: J = 3,45 N·s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Verandering van de impuls

J = m·Δv = 0,15·(4 + 19) = 3,45 N·s

Antwoord

J = 3,45 N·s
11.Hydrostatische kracht

Antwoord: F = 58,86 kN

Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.

Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte

yc = d + H/2 = 2,5 + 1/2 = 3 m
A = H·b = 1·2 = 2 m²
schuifd = 2,5 mH = 1 mF

Resulterende kracht

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3·2 = 58,86 kN

Antwoord

F = 58,86 kN
12.Hydrostatische kracht

Antwoord: F = 129,5 kN

Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.

Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte

yc = d + H/2 = 1,5 + 2/2 = 2,5 m
A = H·b = 2·3 = 6 m²
schuifd = 1,5 mH = 2 mF

Resulterende kracht

F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·2,5·6 = 129,5 kN

Antwoord

F = 129,5 kN
13.Continuïteit en Bernoulli

Antwoord: Q = 73 L/s

Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.

Continuïteit

v1 = v2·(150/300)² = 0,25·v2

Bernoulli tussen inlaat en keel

De leiding is horizontaal, dus alleen druk en snelheid veranderen.

p1 − p2 = ½ρv2²(1 − β⁴)
v2 = √(2·8000/(1000·(1 − 0,0625))) = 4,131 m/s
v1 = 1,033 m/s

Debiet

Q = A2·v2 = 0,01767·4,131 = 0,073 m³/s = 73 L/s

Antwoord

Q = 73 L/s
14.Continuïteit en Bernoulli

Antwoord: Q = 10,18 L/s

Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.

Drukverschil uit de manometer

Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,27 = 33374 Pa

Snelheid in de keel

Continuïteit en Bernoulli samen geven de ideale snelheid in de keel.

β = 40/80 = 0,5
v2 = √(2·33374/(1000·(1 − 0,0625))) = 8,438 m/s

Werkelijk debiet

Q = Cd·A2·v2 = 0,96·0,001257·8,438 = 0,01018 m³/s = 10,18 L/s

Antwoord

Q = 10,18 L/s
15.Ideale gaswet

Antwoord: P = 889,3 kPa

Ideale gaswet: PV = nRT, met n = m/M.

Mol

n = m/M = 50/16,04 = 3,117 mol
T = 70 + 273,15 = 343,1 K

Druk

P = nRT/V = 3,117·8,314·343,1/0,01 = 889,3 kPa

Antwoord

P = 889,3 kPa
16.Ideale gaswet

Antwoord: V2 = 18,02 L

Algemene gaswet: voor een vaste hoeveelheid ideaal gas geldt P1V1/T1 = P2V2/T2.

Absolute temperaturen

T1 = 313,1 K, T2 = 423,1 K

Algemene gaswet

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 20·(400/600)·(423,1/313,1) = 18,02 L

Antwoord

V2 = 18,02 L
17.Warmtemotoren en koelmachines

Antwoord: TL = 39,93 °C

Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.

Absolute temperatuur van de bron

TH = 300 + 273,15 = 573,1 K

Warmteverhouding bij een omkeerbaar proces

TL = TH·QL/QH = 573,1·1311/2400 = 313,1 K = 39,93 °C

Antwoord

TL = 39,93 °C
18.Warmtemotoren en koelmachines

Antwoord: Sgen = 2,838 kJ/K

Entropieproductie: over een volledige cyclus heeft het werkmedium geen netto entropieverandering. Het warme reservoir verliest QH/TH en het koude reservoir wint QL/TL. Hun som is de geproduceerde entropie, die nul is voor een omkeerbaar kringproces en positief voor elk echt kringproces.

Afgestane warmte

QL = QH − W = 4500 − 1350 = 3150 kJ

Absolute temperaturen

TH = 350 + 273,15 = 623,1 K
TL = 40 + 273,15 = 313,1 K

Entropieveranderingen van de reservoirs

ΔSH = −4500/623,1 = −7,221 kJ/K
ΔSL = 3150/313,1 = 10,06 kJ/K
Sgen = 10,06 − 7,221 = 2,838 kJ/K

Antwoord

Sgen = 2,838 kJ/K

Sgen > 0, dus de motor is mogelijk maar onomkeerbaar.

19.Golven, geluid & optica

Antwoord: m = 0,8065

Geometrische optica: aan een grensvlak geldt n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (wet van Snellius), met hoeken gemeten vanaf de normaal en n = c/v. Bij overgang naar een trager medium buigt de straal naar de normaal toe. Vanuit een dichter medium (n₁ > n₂) wordt voorbij de kritieke hoek θc = arcsin(n₂/n₁) al het licht gereflecteerd: totale interne reflectie. Dunne lenzen en bolle of holle spiegels gehoorzamen aan 1/f = 1/do + 1/di met de vergroting m = −di/do. Tekenconventie: f > 0 voor een convergerende lens en een holle spiegel (f = R/2), f < 0 voor een divergerende lens en een bolle spiegel; di > 0 voor een reëel beeld, di < 0 voor een virtueel beeld, en m < 0 voor een omgekeerd beeld.

Dunne-lensvergelijking

1/di = 1/f − 1/do = 1/(−25) − 1/6
di = −4,839 cm
FF6 cmf = −25 cm

Vergroting

m = −di/do = −(−4,839)/6 = 0,8065

Antwoord

m = 0,8065
20.Golven, geluid & optica

Antwoord: θ1 = 41,3 °

Interferentie en diffractie: licht van twee spleten op afstand d van elkaar bereikt een punt op het scherm met een gangverschil d·sin θ. Heldere franjes verschijnen waar d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Voor een scherm op afstand L ≫ d ligt de m-de heldere franje op y = mλL/d en is de franjeafstand Δy = λL/d. Een tralie met N lijnen per millimeter heeft d = 1/N en scherpe maxima bij d·sin θ = mλ; omdat sin θ ≤ 1, is de hoogste orde het grootste gehele getal m ≤ d/λ. Een enkele spleet met breedte a heeft donkere franjes bij a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Lijnafstand

d = 1/1200 mm = 8,333 × 10⁻⁷ m

Tralievergelijking

sin θ = mλ/d = 1·550 × 10⁻⁹/(8,333 × 10⁻⁷) = 0,66
θ = 41,3°

Antwoord

θ1 = 41,3°

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers