Natuurkunde voor ingenieurs: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Hydrostatische kracht

Druk op diepte
p = ρgh
Kracht op een verticale wand
F = ρg·hc·A
Drukpunt
yp = yc + Ic/(ycA)
Rechthoek
Ic = bH³/12

Continuïteit en Bernoulli

Continuïteit
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Debiet
Q = A·v
Oppervlakte van een cirkel
A = πd²/4

Ideale gaswet

Ideale gaswet
pV = nRT
Gasconstante
R = 8,314 J/(mol·K)
Algemene gaswet
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mol
n = m/M
Temperatuur
T[K] = T[°C] + 273,15

Warmtemotoren en koelmachines

Rendement
η = W/QH = 1 − QC/QH
Carnotrendement
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP van de koelmachine
COPR = QC/W
COP van de warmtepomp
COPHP = QH/W = COPR + 1
Energiebalans
QH = W + QC

Golven, geluid & optica

Golfsnelheid
v = fλ, T = 1/f
Snaar
v = √(T/μ), μ = m/L
Geluidsniveau
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Puntbron
I = P/(4πr²)
Staande golven
snaar of aan beide kanten open buis fn = n·v/(2L); aan één kant gesloten buis fn = n·v/(4L), n oneven
Dopplereffect
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Brekingsindex
n = c/v, λ = λ0/n
Wet van Snellius
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kritieke hoek
sin θc = n2/n1
Glasvezel
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Lenzen en spiegels
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Dubbele spleet
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Tralie
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Enkele spleet
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Methode

  1. Bepaal het soort opgave: golfsnelheid, geluidsniveau, staande golf, Doppler, breking, lens of spiegel, of interferentie.
  2. Schrijf eerst de formule op: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) of n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Reken eenheden om: nm, mm en cm naar m, en controleer of hoeken vanaf de normaal worden gemeten.
  4. Controleer tekens en aannemelijkheid: een virtueel beeld heeft dᵢ < 0, een naderende bron klinkt hoger, een aan één kant gesloten buis heeft alleen oneven harmonischen.

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)t = ?12,5

Een auto die met 45 km/h rijdt, remt met een constante vertraging van 6 m/s² tot hij stilstaat. Hoelang duurt het remmen? Bereken t.

v₀ = 45 km/ha = −6 m/s²v = 0
t = s
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 20 m/s40 m

Een bal wordt met 20 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 40 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de grootste hoogte hmax boven de grond.

v₀ = 20 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
30 kg20°F = 170 Nμ = 0,25

Een slee van 30 kg wordt over vlakke sneeuw getrokken door een touw onder 20° boven de horizontaal met een kracht van 170 N. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de versnelling a van de slee.

m = 30 kgF = 170 Nθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 2,5 kg8,5 kgθ = 20°

Een blok van 2,5 kg op een helling onder 20° is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol boven aan de helling verbonden met een hangende massa van 8,5 kg. De hangende massa beweegt omlaag. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en helling is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het systeem.

m1 = 2,5 kgm2 = 8,5 kgθ = 20°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 24 m/s40°worpafstandH = ?

Een bal wordt onder 40° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de maximale hoogte H die de bal bereikt.

v0 = 24 m/sθ = 40°g = 9,81 m/s²
H = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 45 mv0​ = 18 m/s30°x = ?

Een bal wordt onder 30° boven de horizontaal vanaf de top van een 45 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 18 m/sθ = 30°h = 45 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Arbeid en energieGemiddeld
45°d = 3 mμ = 0,35

Een blok van 1 kg glijdt 3 m een helling af onder 45° met de horizontaal, met een kinetische wrijvingscoëfficiënt van 0,35. Vind de arbeid Wf tegen de wrijving.

m = 1 kgθ = 45°μ = 0,35d = 3 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Arbeid en energieMoeilijk
F = 245 N35°μ = 0,315 kg

Een blok van 15 kg begint in rust onderaan een helling van 35° en wordt de helling op getrokken door een constante kracht van 245 N evenwijdig aan de helling. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,3. Vind de snelheid v van het blok nadat het 8 m de helling op is gegaan.

m = 15 kgF = 245 Nθ = 35°μ = 0,3d = 8 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Impuls en botsingenGemiddeld
14 kg71 m/s5 kgv′2​ = ?

Een projectiel van 19 kg dat horizontaal met 22 m/s beweegt, explodeert in twee brokstukken die langs dezelfde lijn bewegen. Het brokstuk van 14 kg gaat met 71 m/s vooruit. Vind de snelheid v′2 van het brokstuk van 5 kg (positief in de oorspronkelijke richting).

M = 19 kgu = 22 m/sm1 = 14 kgv′1 = 71 m/sm2 = 5 kg
v′2 = m/s
10.Impuls en botsingenMoeilijk
25 m/s13 m/s

Een bal van 0,6 kg raakt een muur met 25 m/s en kaatst recht terug met 13 m/s. Het contact duurt 10 ms. Bereken de gemiddelde kracht Favg van de muur op de bal.

m = 0,6 kgvin = 25 m/svout = 13 m/sΔt = 10 ms
Favg = N
11.Hydrostatische krachtGemiddeld
schuifd = 4 mH = 2,5 m

Een verticale rechthoekige schuif van 1,5 m breed zit in de wand van een tank met water, met de bovenrand 4 m onder het oppervlak. Vind de resulterende hydrostatische kracht F op de schuif.

d = 4 mH = 2,5 mb = 1,5 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Hydrostatische krachtMoeilijk
schuifd = 1,5 mH = 1 m

Een verticale rechthoekige schuif van 3 m breed zit in de wand van een tank met glycerine, met de bovenrand 1,5 m onder het oppervlak. Vind de diepte ycp van het drukpunt onder het oppervlak.

d = 1,5 mH = 1 mb = 3 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Continuïteit en BernoulliGemiddeld
v = ?p0​pp0​ − p = 20 kPastuwpunt

Een pitotbuis in een waterleiding meet een verschil van 20 kPa tussen de stuwdruk en de statische druk. Vind de watersnelheid v bij de punt.

p0 − p = 20 kPaρ = 1000 kg/m³
v = m/s
14.Continuïteit en BernoulliMoeilijk
12d1​ = 100 mm, p1​ = 400 kPad2​ = 75 mm, p2​ = ?Δz = 4 m

Water stroomt omhoog door een leiding die versmalt van 100 mm naar 75 mm en daarbij 4 m stijgt. In doorsnede 1 is de druk 400 kPa en de snelheid 0,75 m/s. Verwaarloos verliezen en vind de druk p2 in doorsnede 2.

d1 = 100 mmd2 = 75 mmp1 = 400 kPav1 = 0,75 m/sΔz = 4 mρ = 1000 kg/m³
p2 = kPa
15.Ideale gaswetGemiddeld
140 g CH₄V = 10 LT = 40 °CP = ?

Een tank van 10 L bevat 140 g CH₄ bij 40 °C. Behandel het als een ideaal gas en vind de druk P.

m = 140 gM = 16,04 g/molV = 10 LT = 40 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.Ideale gaswetMoeilijk
O₂, M = 32 g/molP = 300 kPaT = 10 °Cρ = ?

Vind de dichtheid ρ van O₂ bij 300 kPa en 10 °C, als ideaal gas.

M = 32 g/molP = 300 kPaT = 10 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
17.Warmtemotoren en koelmachinesGemiddeld
TH​ = 800 °CTL​ = 20 °CEQH​QL​W

Een warmtemotor werkt tussen een warm reservoir van 800 °C en een koud reservoir van 20 °C. Vind het hoogst mogelijke thermisch rendement ηmax.

TH = 800 °CTL = 20 °C
ηmax = %
18.Warmtemotoren en koelmachinesMoeilijk
TH​ = 25 °CTL​ = 2 °CRQ̇H​Q̇L​ = 5 kWẆ = ?

Een koelkast houdt de koude ruimte op 2 °C in een keuken van 25 °C, en onttrekt warmte aan de koude ruimte met 5 kW. Vind het minimaal benodigde vermogen Ẇmin.

TH = 25 °CTL = 2 °CQ̇L = 5 kW
Ẇmin = kW
19.Golven, geluid & opticaGemiddeld
SO10 m/sf = 1200 Hz

Een waarnemer beweegt met 10 m/s naar een stilstaande bron van 1200 Hz toe. De geluidssnelheid is 343 m/s. Bepaal de frequentie f′ die de waarnemer hoort.

f = 1200 Hzv = 343 m/svo = 10 m/s
f′ = Hz
20.Golven, geluid & opticaMoeilijk
λ = ?d = 0,3 mmL = 2,5 m9,167 mm

Twee spleten op 0,3 mm van elkaar worden belicht met monochromatisch licht. Op een scherm op 2,5 m afstand ligt heldere franje nummer 2 op 9,167 mm van de centrale franje. Bepaal de golflengte λ.

d = 0,3 mmL = 2,5 my2 = 9,167 mmm = 2
λ = nm

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: t = 2,083 s

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Remtijd

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 12,5/6 = 2,083 s

Antwoord

t = 2,083 s
2.Kinematica

Antwoord: hmax = 60,39 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Stijging boven het dak

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 20²/(2·9,81) = 20,39 m

Hoogte boven de grond

hmax = 40 + 20,39 = 60,39 m

Antwoord

hmax = 60,39 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 3,357 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Normaalkracht

N = m·g − F·sin θ = 294,3 − 170·sin 20° = 236,2 N

Horizontale krachten

m·a = F·cos θ − μ·N = 159,7 − 59,04
a = 100,7/30 = 3,357 m/s²

Antwoord

a = 3,357 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: a = 6,399 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Krachten langs het touw

m₂·g = 83,39 N
m₁·g·sin θ = 8,388 N
μ·m₁·g·cos θ = 4,609 N

Versnelling van het systeem

a = (83,39 − 8,388 − 4,609)/11 = 6,399 m/s²

Antwoord

a = 6,399 m/s²
5.Kogelbaan

Antwoord: H = 12,13 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 24·cos 40° = 18,39 m/s
vy = v0·sin θ = 24·sin 40° = 15,43 m/s

Hoogste punt

Bovenaan is de verticale snelheid nul: vy² = 2gH.

H = vy²/(2g) = 15,43²/(2·9,81) = 12,13 m

Antwoord

H = 12,13 m
6.Kogelbaan

Antwoord: x = 63,64 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 18·cos 30° = 15,59 m/s
vy = v0·sin θ = 18·sin 30° = 9 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 45 + 9·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (9 + √(81 + 882,9))/9,81 = 4,082 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 15,59·4,082 = 63,64 m

Antwoord

x = 63,64 m
7.Arbeid en energie

Antwoord: Wf = 7,284 J

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Wrijvingskracht

N = mg·cos θ = 9,81·0,7071 = 6,937 N
F = μN = 0,35·6,937 = 2,428 N

Arbeid tegen de wrijving

Wf = F·d = 2,428·3 = 7,284 J

Antwoord

Wf = 7,284 J
8.Arbeid en energie

Antwoord: v = 11,52 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Krachten langs de helling

m·g = 15·9,81 = 147,2 N
mg·sin θ = 84,4 N
μ·mg·cos θ = 36,16 N

Arbeid en energie

½mv² = (245 − 120,6)·8 = 995,5 J
v = √(2·995,5/15) = 11,52 m/s

Antwoord

v = 11,52 m/s
9.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = −115,2 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Impuls vooraf

p = M·u = 19·22 = 418 kg·m/s

Impuls achteraf

418 = 14·71 + 5·v′2
v′2 = (418 − 994)/5 = −115,2 m/s

Antwoord

v′2 = −115,2 m/s

Het minteken betekent dat het tweede brokstuk naar achteren vliegt.

10.Impuls en botsingen

Antwoord: Favg = 2280 N

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Verandering van de impuls

J = m·Δv = 0,6·(13 + 25) = 22,8 N·s

Gemiddelde kracht

Favg = J/Δt = 22,8/0,01 = 2280 N

Antwoord

Favg = 2280 N
11.Hydrostatische kracht

Antwoord: F = 193,1 kN

Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.

Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte

yc = d + H/2 = 4 + 2,5/2 = 5,25 m
A = H·b = 2,5·1,5 = 3,75 m²
schuifd = 4 mH = 2,5 mF

Resulterende kracht

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·5,25·3,75 = 193,1 kN

Antwoord

F = 193,1 kN
12.Hydrostatische kracht

Antwoord: ycp = 2,042 m

Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.

Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte

yc = d + H/2 = 1,5 + 1/2 = 2 m
A = H·b = 1·3 = 3 m²
schuifd = 1,5 mH = 1 mF

Resulterende kracht

F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·2·3 = 74,16 kN

Drukpunt

De druk neemt toe met de diepte, dus de resultante grijpt aan onder het zwaartepunt.

Ic = b·H³/12 = 3·1³/12 = 0,25 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 2 + 0,25/(2·3) = 2,042 m

Antwoord

ycp = 2,042 m
13.Continuïteit en Bernoulli

Antwoord: v = 6,325 m/s

Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.

Bernoulli naar het stuwpunt

De stroming komt bij de punt tot stilstand, dus de kinetische energie verschijnt als extra druk.

p0 − p = ½ρv²
v = √(2·20000/1000) = 6,325 m/s

Antwoord

v = 6,325 m/s
14.Continuïteit en Bernoulli

Antwoord: p2 = 360,2 kPa

Continuïteit en Bernoulli: voor een onsamendrukbare vloeistof is het debiet in elke doorsnede gelijk, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Langs een stroomlijn zonder verliezen is p + ½ρv² + ρgz constant, dus waar de vloeistof sneller stroomt of hoger ligt, is de druk lager.

Continuïteit en Bernoulli

Werk in Pa, en deel dan door 1000 om kPa te krijgen.

v2 = v1·(d1/d2)² = 0,75·(100/75)² = 1,333 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(0,75² − 1,333²)/1000 = −0,6076 kPa
ρgΔz = 1000·9,81·4/1000 = 39,24 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) − ρgΔz = 400 + (−0,6076) − 39,24 = 360,2 kPa

Antwoord

p2 = 360,2 kPa
15.Ideale gaswet

Antwoord: P = 2272 kPa

Ideale gaswet: PV = nRT, met n = m/M.

Mol

n = m/M = 140/16,04 = 8,728 mol
T = 40 + 273,15 = 313,1 K

Druk

P = nRT/V = 8,728·8,314·313,1/0,01 = 2272 kPa

Antwoord

P = 2272 kPa
16.Ideale gaswet

Antwoord: ρ = 4,078 kg/m³

Dichtheid van een ideaal gas: ρ = PM/(RT).

Herschrijf de gaswet

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 10 + 273,15 = 283,1 K

Dichtheid

ρ = 300·32/(8,314·283,1) = 4,078 kg/m³

Antwoord

ρ = 4,078 kg/m³
17.Warmtemotoren en koelmachines

Antwoord: ηmax = 72,68 %

Grenzen van de tweede hoofdwet: geen kringproces tussen reservoirs op absolute temperaturen TH en TL kan beter zijn dan het omkeerbare (Carnot)proces: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) en COPHP,max = TH/(TH − TL). Energie blijft altijd behouden: QH = W + QL.

Absolute temperaturen

TH = 800 + 273,15 = 1073 K
TL = 20 + 273,15 = 293,1 K

Carnotrendement

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 293,1/1073 = 72,68 %

Antwoord

ηmax = 72,68 %
18.Warmtemotoren en koelmachines

Antwoord: Ẇmin = 0,418 kW

Grenzen van de tweede hoofdwet: geen kringproces tussen reservoirs op absolute temperaturen TH en TL kan beter zijn dan het omkeerbare (Carnot)proces: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) en COPHP,max = TH/(TH − TL). Energie blijft altijd behouden: QH = W + QL.

Absolute temperaturen

TH = 25 + 273,15 = 298,1 K
TL = 2 + 273,15 = 275,1 K

Best mogelijke COP

COPR,max = TL/(TH − TL) = 275,1/(298,1 − 275,1) = 11,96

Minimaal vermogen

Een omkeerbare machine, met de hoogste COP, heeft de minste arbeid nodig.

Ẇmin = Q̇L/COP = 5/11,96 = 0,418 kW

Antwoord

Ẇmin = 0,418 kW
19.Golven, geluid & optica

Antwoord: f′ = 1235 Hz

Staande golven en het dopplereffect: een snaar die aan beide uiteinden vastzit, of een buis die aan beide uiteinden open is, past hele halve golflengten: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Een buis die aan één kant gesloten is heeft een knoop aan het gesloten einde en een buik aan het open einde: L = nλ/4 met alleen oneven n, fn = n·v/(4L). Als bron of waarnemer langs de verbindingslijn beweegt, is f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): gebruik de bovenste tekens voor beweging naar elkaar toe. Twee golven met bijna gelijke frequentie geven zwevingen met |f₁ − f₂|.

Dopplerformule

f′ = f·(v + vo)/(v − vs) = 1200·(343 + 10)/(343 − 0)
f′ = 1235 Hz

Antwoord

f′ = 1235 Hz
20.Golven, geluid & optica

Antwoord: λ = 550 nm

Interferentie en diffractie: licht van twee spleten op afstand d van elkaar bereikt een punt op het scherm met een gangverschil d·sin θ. Heldere franjes verschijnen waar d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Voor een scherm op afstand L ≫ d ligt de m-de heldere franje op y = mλL/d en is de franjeafstand Δy = λL/d. Een tralie met N lijnen per millimeter heeft d = 1/N en scherpe maxima bij d·sin θ = mλ; omdat sin θ ≤ 1, is de hoogste orde het grootste gehele getal m ≤ d/λ. Een enkele spleet met breedte a heeft donkere franjes bij a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Golflengte

λ = y·d/(mL) = 0,009167·0,0003/(2·2,5) = 5,5 × 10⁻⁷ m = 550 nm

Antwoord

λ = 550 nm

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers