Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.
1Formules en methoden
Kinematica
Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h
Methode
Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.
Wetten van Newton
Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ
Methode
Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
Kies een positieve richting langs de beweging.
Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.
Kogelbaan
Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g
Methode
Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.
Arbeid en energie
Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t
Impuls en botsingen
Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv
Methode
Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.
Hydrostatische kracht
Druk op diepte
p = ρgh
Kracht op een verticale wand
F = ρg·hc·A
Drukpunt
yp = yc + Ic/(ycA)
Rechthoek
Ic = bH³/12
Continuïteit en Bernoulli
Continuïteit
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Debiet
Q = A·v
Oppervlakte van een cirkel
A = πd²/4
Ideale gaswet
Ideale gaswet
pV = nRT
Gasconstante
R = 8,314 J/(mol·K)
Algemene gaswet
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mol
n = m/M
Temperatuur
T[K] = T[°C] + 273,15
Warmtemotoren en koelmachines
Rendement
η = W/QH = 1 − QC/QH
Carnotrendement
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP van de koelmachine
COPR = QC/W
COP van de warmtepomp
COPHP = QH/W = COPR + 1
Energiebalans
QH = W + QC
Golven, geluid & optica
Golfsnelheid
v = fλ, T = 1/f
Snaar
v = √(T/μ), μ = m/L
Geluidsniveau
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Puntbron
I = P/(4πr²)
Staande golven
snaar of aan beide kanten open buis fn = n·v/(2L); aan één kant gesloten buis fn = n·v/(4L), n oneven
Dopplereffect
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Brekingsindex
n = c/v, λ = λ0/n
Wet van Snellius
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kritieke hoek
sin θc = n2/n1
Glasvezel
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Lenzen en spiegels
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Dubbele spleet
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Tralie
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Enkele spleet
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a
Methode
Bepaal het soort opgave: golfsnelheid, geluidsniveau, staande golf, Doppler, breking, lens of spiegel, of interferentie.
Schrijf eerst de formule op: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) of n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
Reken eenheden om: nm, mm en cm naar m, en controleer of hoeken vanaf de normaal worden gemeten.
Controleer tekens en aannemelijkheid: een virtueel beeld heeft dᵢ < 0, een naderende bron klinkt hoger, een aan één kant gesloten buis heeft alleen oneven harmonischen.
2Oefenopgaven
1.KinematicaGemiddeld
Een auto die met 45 km/h rijdt, remt met een constante vertraging van 6 m/s² tot hij stilstaat. Hoelang duurt het remmen? Bereken t.
v₀ = 45 km/ha = −6 m/s²v = 0
t = s
2.KinematicaMoeilijk
Een modelraket wordt vanuit rust recht omhoog gelanceerd. De motor geeft hem 2 s lang een constante opwaartse versnelling van 36 m/s², waarna de motor stopt en de raket vrij beweegt. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de grootste hoogte hmax die de raket bereikt.
a = 36 m/s²t1 = 2 sg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
Massa’s van 8 kg en 7,5 kg hangen aan weerszijden van een lichte, wrijvingsloze katrol, verbonden door een licht touw. Het systeem wordt vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.
m1 = 8 kgm2 = 7,5 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Wetten van NewtonMoeilijk
Een blok van 9 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 2 kg. De tafel is wrijvingsloos. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.
m1 = 9 kgm2 = 2 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
Een bal wordt vanaf vlakke grond weggetrapt met 14 m/s onder 60° boven de horizontaal, naar een muur op 12 m afstand. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Op welke hoogte y passeert de bal de muur?
v₀ = 14 m/sθ = 60°x = 12 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.KogelbaanMoeilijk
Een bal wordt onder 50° boven de horizontaal vanaf de top van een 25 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.
v0 = 23 m/sθ = 50°h = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Arbeid en energieGemiddeld
Een speelgoedlanceerder heeft een verticale veer met veerconstante 1500 N/m. Er wordt een bal van 0,25 kg op gelegd, de veer wordt 3 cm ingedrukt en dan losgelaten. Vind, zonder luchtweerstand en zonder de massa van de veer, de hoogte h die de bal stijgt, gemeten vanaf zijn positie bij de ingedrukte veer.
m = 0,25 kgk = 1500 N/mx = 3 cmg = 9,81 m/s²
h = m
8.Arbeid en energieMoeilijk
Een blok van 0,5 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 3 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 4 m over (μ = 0,3) en loopt daarna tegen een veer (k = 5000 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.
m = 0,5 kgh = 3 mL = 4 mμ = 0,3k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Impuls en botsingenGemiddeld
Een auto van 1300 kg die met 20 m/s rijdt, botst op een stilstaande auto van 900 kg en de twee haken in elkaar. Welk percentage ΔK/K van de oorspronkelijke kinetische energie gaat verloren?
m1 = 1300 kgv1 = 20 m/sm2 = 900 kgv2 = 0
ΔK/K = %
10.Impuls en botsingenMoeilijk
Een bal van 0,6 kg raakt een muur met 11 m/s en kaatst recht terug met 10 m/s. Het contact duurt 40 ms. Bereken de grootte van de stoot J die de muur aan de bal geeft.
m = 0,6 kgvin = 11 m/svout = 10 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
11.Hydrostatische krachtGemiddeld
Een verticale rechthoekige schuif van 1 m breed zit in de wand van een tank met water, met de bovenrand 1 m onder het oppervlak. Vind de resulterende hydrostatische kracht F op de schuif.
d = 1 mH = 3 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Hydrostatische krachtMoeilijk
Een verticale rechthoekige schuif van 1,5 m breed zit in de wand van een tank met zeewater, met de bovenrand 3 m onder het oppervlak. Vind de diepte ycp van het drukpunt onder het oppervlak.
Water stroomt met 14 L/s door een horizontale leiding die versmalt van 150 mm naar 75 mm. De druk in het smalle deel is 130 kPa. Vind, zonder verliezen, de druk p1 in het brede deel.
Een gesloten watertank heeft boven het water perslucht met een overdruk van 130 kPa. Water stroomt via een opening met een diameter van 50 mm, 3,5 m onder het wateroppervlak, de buitenlucht in. Vind, zonder verliezen, het debiet Q. Gebruik g = 9,81 m/s².
Een omkeerbare koelmachine houdt een koelcel op -25 °C door 2,5 kW warmte te onttrekken, en staat warmte af aan de omgeving op 25 °C. Vind de warmtestroom Q̇H die hij afstaat.
TL = -25 °CTH = 25 °CQ̇L = 2,5 kW
Q̇H = kW
18.Warmtemotoren en koelmachinesMoeilijk
Een warmtemotor neemt per cyclus 4200 kJ warmte op uit een reservoir op 550 °C, levert 1344 kJ arbeid en staat de rest af aan een reservoir op 30 °C. Vind de totale entropieproductie Sgen per cyclus.
TH = 550 °CTL = 30 °CQH = 4200 kJW = 1344 kJ
Sgen = kJ/K
19.Golven, geluid & opticaGemiddeld
Licht beweegt in flintglas (n = 1,62) naar een vlak grensvlak met glycerol (n = 1,47). Bepaal de kritieke hoek θc waarboven het totaal wordt gereflecteerd.
n1 = 1,62n2 = 1,47
θc = °
20.Golven, geluid & opticaMoeilijk
Een tralie heeft 800 lijnen per millimeter. Licht met golflengte 600 nm valt er loodrecht op. Wat is de hoogste orde mmax van heldere maxima die te zien is?
N = 800 mm⁻¹λ = 600 nm
mmax =
3Oplossingen
1.Kinematica
Antwoord: t = 2,083 s
Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.
Eenheden
v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s
Remtijd
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 12,5/6 = 2,083 s
Antwoord
t = 2,083 s
2.Kinematica
Antwoord: hmax = 336,2 m
Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.
Aangedreven fase
v₁ = 36·2 = 72 m/s
h₁ = ½·36·2² = 72 m
Vrije vlucht omhoog
Bovenaan is de snelheid nul.
Δh = v₁²/(2g) = 72²/(2·9,81) = 264,2 m
hmax = 72 + 264,2 = 336,2 m
Antwoord
hmax = 336,2 m
3.Wetten van Newton
Antwoord: T = 75,95 N
Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.
Versnelling
De netto aandrijvende kracht is het verschil van de gewichten; die beweegt de totale massa.
a = (8 − 7,5)·9,81/(8 + 7,5) = 0,3165 m/s²
Spankracht uit de lichtere massa
T − m2·g = m2·a → T = 7,5·(9,81 + 0,3165) = 75,95 N
Antwoord
T = 75,95 N
4.Wetten van Newton
Antwoord: T = 16,05 N
Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.
Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.
Tijd tot de muur
vx = 14·cos 60° = 7 m/s
t = x/vx = 12/7 = 1,714 s
Hoogte op dat moment
y = 12,12·1,714 − ½·9,81·1,714² = 6,37 m
Antwoord
y = 6,37 m
Bij de muur is de bal al op weg omlaag.
6.Kogelbaan
Antwoord: x = 69,2 m
Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.
Ontbind de beginsnelheid
De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.
vx = v0·cos θ = 23·cos 50° = 14,78 m/s
vy = v0·sin θ = 23·sin 50° = 17,62 m/s
Vliegtijd
Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.
0 = 25 + 17,62·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (17,62 + √(310,4 + 490,5))/9,81 = 4,681 s
Horizontale afstand
x = vx·t = 14,78·4,681 = 69,2 m
Antwoord
x = 69,2 m
7.Arbeid en energie
Antwoord: h = 0,2752 m
Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).
Veerenergie
x = 3 cm = 0,03 m
½kx² = ½·1500·0,03² = 0,675 J
Hoogte
m·g = 0,25·9,81 = 2,453 N
h = ½kx²/(mg) = 0,675/2,453 = 0,2752 m
Antwoord
h = 0,2752 m
8.Arbeid en energie
Antwoord: x = 5,943 cm
Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).
Overgebleven energie na de ruwe strook
De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.
mgh − μmgL = 4,905·(3 − 0,3·4) = 8,829 J
Maximale indrukking
½kx² = 8,829 → x = √(2·8,829/5000) = 0,05943 m = 5,943 cm
Antwoord
x = 5,943 cm
9.Impuls en botsingen
Antwoord: ΔK/K = 40,91 %
Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.
Gemeenschappelijke snelheid
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1300·20/2200 = 11,82 m/s
Kinetische energie vóór en na
Kbefore = ½·1300·20² = 260000 J
Kafter = ½·2200·11,82² = 153636 J
Verloren fractie
ΔK/K = 106364/260000 = 40,91 %
Antwoord
ΔK/K = 40,91 %
De verloren energie gaat naar vervorming, warmte en geluid.
10.Impuls en botsingen
Antwoord: J = 12,6 N·s
Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.
Verandering van de impuls
J = m·Δv = 0,6·(10 + 11) = 12,6 N·s
Antwoord
J = 12,6 N·s
11.Hydrostatische kracht
Antwoord: F = 73,58 kN
Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.
Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte
yc = d + H/2 = 1 + 3/2 = 2,5 m
A = H·b = 3·1 = 3 m²
Resulterende kracht
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,5·3 = 73,58 kN
Antwoord
F = 73,58 kN
12.Hydrostatische kracht
Antwoord: ycp = 4,667 m
Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.
Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte
yc = d + H/2 = 3 + 3/2 = 4,5 m
A = H·b = 3·1,5 = 4,5 m²
Resulterende kracht
F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·4,5·4,5 = 203,6 kN
Drukpunt
De druk neemt toe met de diepte, dus de resultante grijpt aan onder het zwaartepunt.
Continuïteit en Bernoulli: voor een onsamendrukbare vloeistof is het debiet in elke doorsnede gelijk, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Langs een stroomlijn zonder verliezen is p + ½ρv² + ρgz constant, dus waar de vloeistof sneller stroomt of hoger ligt, is de druk lager.
Continuïteit en Bernoulli: voor een onsamendrukbare vloeistof is het debiet in elke doorsnede gelijk, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Langs een stroomlijn zonder verliezen is p + ½ρv² + ρgz constant, dus waar de vloeistof sneller stroomt of hoger ligt, is de druk lager.
Bernoulli van het oppervlak naar de straal
v = √(2·(130000/1000 + 9,81·3,5)) = 18,13 m/s
Debiet
Q = A·v = 0,001963·18,13 = 0,0356 m³/s = 35,6 L/s
Antwoord
Q = 35,6 L/s
15.Ideale gaswet
Antwoord: P = 560,5 kPa
Ideale gaswet: PV = nRT, met n = m/M.
Mol
n = m/M = 260/28,01 = 9,282 mol
T = 90 + 273,15 = 363,1 K
Druk
P = nRT/V = 9,282·8,314·363,1/0,05 = 560,5 kPa
Antwoord
P = 560,5 kPa
16.Ideale gaswet
Antwoord: V2 = 17,77 L
Algemene gaswet: voor een vaste hoeveelheid ideaal gas geldt P1V1/T1 = P2V2/T2.
Absolute temperaturen
T1 = 283,1 K, T2 = 503,1 K
Algemene gaswet
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(300/300)·(503,1/283,1) = 17,77 L
Antwoord
V2 = 17,77 L
17.Warmtemotoren en koelmachines
Antwoord: Q̇H = 3,004 kW
Grenzen van de tweede hoofdwet: geen kringproces tussen reservoirs op absolute temperaturen TH en TL kan beter zijn dan het omkeerbare (Carnot)proces: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) en COPHP,max = TH/(TH − TL). Energie blijft altijd behouden: QH = W + QL.
Absolute temperaturen
TH = 25 + 273,15 = 298,1 K
TL = -25 + 273,15 = 248,1 K
Warmteverhouding bij een omkeerbaar proces
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 2,5·298,1/248,1 = 3,004 kW
Antwoord
Q̇H = 3,004 kW
Opgenomen vermogen: Ẇ = 0,5037 kW.
18.Warmtemotoren en koelmachines
Antwoord: Sgen = 4,319 kJ/K
Entropieproductie: over een volledige cyclus heeft het werkmedium geen netto entropieverandering. Het warme reservoir verliest QH/TH en het koude reservoir wint QL/TL. Hun som is de geproduceerde entropie, die nul is voor een omkeerbaar kringproces en positief voor elk echt kringproces.
Afgestane warmte
QL = QH − W = 4200 − 1344 = 2856 kJ
Absolute temperaturen
TH = 550 + 273,15 = 823,1 K
TL = 30 + 273,15 = 303,1 K
Entropieveranderingen van de reservoirs
ΔSH = −4200/823,1 = −5,102 kJ/K
ΔSL = 2856/303,1 = 9,421 kJ/K
Sgen = 9,421 − 5,102 = 4,319 kJ/K
Antwoord
Sgen = 4,319 kJ/K
Sgen > 0, dus de motor is mogelijk maar onomkeerbaar.
19.Golven, geluid & optica
Antwoord: θc = 65,15 °
Geometrische optica: aan een grensvlak geldt n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (wet van Snellius), met hoeken gemeten vanaf de normaal en n = c/v. Bij overgang naar een trager medium buigt de straal naar de normaal toe. Vanuit een dichter medium (n₁ > n₂) wordt voorbij de kritieke hoek θc = arcsin(n₂/n₁) al het licht gereflecteerd: totale interne reflectie. Dunne lenzen en bolle of holle spiegels gehoorzamen aan 1/f = 1/do + 1/di met de vergroting m = −di/do. Tekenconventie: f > 0 voor een convergerende lens en een holle spiegel (f = R/2), f < 0 voor een divergerende lens en een bolle spiegel; di > 0 voor een reëel beeld, di < 0 voor een virtueel beeld, en m < 0 voor een omgekeerd beeld.
Breking onder 90°
sin θc = n₂/n₁ = 1,47/1,62 = 0,9074
Kritieke hoek
θc = arcsin(0,9074) = 65,15°
Antwoord
θc = 65,15°
20.Golven, geluid & optica
Antwoord: mmax = 2
Interferentie en diffractie: licht van twee spleten op afstand d van elkaar bereikt een punt op het scherm met een gangverschil d·sin θ. Heldere franjes verschijnen waar d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Voor een scherm op afstand L ≫ d ligt de m-de heldere franje op y = mλL/d en is de franjeafstand Δy = λL/d. Een tralie met N lijnen per millimeter heeft d = 1/N en scherpe maxima bij d·sin θ = mλ; omdat sin θ ≤ 1, is de hoogste orde het grootste gehele getal m ≤ d/λ. Een enkele spleet met breedte a heeft donkere franjes bij a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …