Natuurkunde voor ingenieurs: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Hydrostatische kracht

Druk op diepte
p = ρgh
Kracht op een verticale wand
F = ρg·hc·A
Drukpunt
yp = yc + Ic/(ycA)
Rechthoek
Ic = bH³/12

Continuïteit en Bernoulli

Continuïteit
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Debiet
Q = A·v
Oppervlakte van een cirkel
A = πd²/4

Ideale gaswet

Ideale gaswet
pV = nRT
Gasconstante
R = 8,314 J/(mol·K)
Algemene gaswet
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mol
n = m/M
Temperatuur
T[K] = T[°C] + 273,15

Warmtemotoren en koelmachines

Rendement
η = W/QH = 1 − QC/QH
Carnotrendement
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP van de koelmachine
COPR = QC/W
COP van de warmtepomp
COPHP = QH/W = COPR + 1
Energiebalans
QH = W + QC

Golven, geluid & optica

Golfsnelheid
v = fλ, T = 1/f
Snaar
v = √(T/μ), μ = m/L
Geluidsniveau
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Puntbron
I = P/(4πr²)
Staande golven
snaar of aan beide kanten open buis fn = n·v/(2L); aan één kant gesloten buis fn = n·v/(4L), n oneven
Dopplereffect
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Brekingsindex
n = c/v, λ = λ0/n
Wet van Snellius
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kritieke hoek
sin θc = n2/n1
Glasvezel
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Lenzen en spiegels
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Dubbele spleet
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Tralie
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Enkele spleet
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Methode

  1. Bepaal het soort opgave: golfsnelheid, geluidsniveau, staande golf, Doppler, breking, lens of spiegel, of interferentie.
  2. Schrijf eerst de formule op: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) of n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Reken eenheden om: nm, mm en cm naar m, en controleer of hoeken vanaf de normaal worden gemeten.
  4. Controleer tekens en aannemelijkheid: een virtueel beeld heeft dᵢ < 0, een naderende bron klinkt hoger, een aan één kant gesloten buis heeft alleen oneven harmonischen.

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)t = ?12,5

Een auto die met 45 km/h rijdt, remt met een constante vertraging van 6 m/s² tot hij stilstaat. Hoelang duurt het remmen? Bereken t.

v₀ = 45 km/ha = −6 m/s²v = 0
t = s
2.KinematicaMoeilijk
a = 36 m/s²

Een modelraket wordt vanuit rust recht omhoog gelanceerd. De motor geeft hem 2 s lang een constante opwaartse versnelling van 36 m/s², waarna de motor stopt en de raket vrij beweegt. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de grootste hoogte hmax die de raket bereikt.

a = 36 m/s²t1 = 2 sg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
8 kg7,5 kg

Massa’s van 8 kg en 7,5 kg hangen aan weerszijden van een lichte, wrijvingsloze katrol, verbonden door een licht touw. Het systeem wordt vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 8 kgm2 = 7,5 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 9 kg2 kggeen wrijving

Een blok van 9 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 2 kg. De tafel is wrijvingsloos. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 9 kgm2 = 2 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
12 my = ?v0​ = 14 m/s60°

Een bal wordt vanaf vlakke grond weggetrapt met 14 m/s onder 60° boven de horizontaal, naar een muur op 12 m afstand. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Op welke hoogte y passeert de bal de muur?

v₀ = 14 m/sθ = 60°x = 12 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 25 mv0​ = 23 m/s50°x = ?

Een bal wordt onder 50° boven de horizontaal vanaf de top van een 25 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 23 m/sθ = 50°h = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Arbeid en energieGemiddeld
0,25 kgk = 1500 N/mh = ?

Een speelgoedlanceerder heeft een verticale veer met veerconstante 1500 N/m. Er wordt een bal van 0,25 kg op gelegd, de veer wordt 3 cm ingedrukt en dan losgelaten. Vind, zonder luchtweerstand en zonder de massa van de veer, de hoogte h die de bal stijgt, gemeten vanaf zijn positie bij de ingedrukte veer.

m = 0,25 kgk = 1500 N/mx = 3 cmg = 9,81 m/s²
h = m
8.Arbeid en energieMoeilijk
h = 3 mL = 4 mμ = 0,3k = 5000 N/m

Een blok van 0,5 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 3 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 4 m over (μ = 0,3) en loopt daarna tegen een veer (k = 5000 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.

m = 0,5 kgh = 3 mL = 4 mμ = 0,3k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Impuls en botsingenGemiddeld
1300 kg20 m/s900 kg

Een auto van 1300 kg die met 20 m/s rijdt, botst op een stilstaande auto van 900 kg en de twee haken in elkaar. Welk percentage ΔK/K van de oorspronkelijke kinetische energie gaat verloren?

m1 = 1300 kgv1 = 20 m/sm2 = 900 kgv2 = 0
ΔK/K = %
10.Impuls en botsingenMoeilijk
11 m/s10 m/s

Een bal van 0,6 kg raakt een muur met 11 m/s en kaatst recht terug met 10 m/s. Het contact duurt 40 ms. Bereken de grootte van de stoot J die de muur aan de bal geeft.

m = 0,6 kgvin = 11 m/svout = 10 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
11.Hydrostatische krachtGemiddeld
schuifd = 1 mH = 3 m

Een verticale rechthoekige schuif van 1 m breed zit in de wand van een tank met water, met de bovenrand 1 m onder het oppervlak. Vind de resulterende hydrostatische kracht F op de schuif.

d = 1 mH = 3 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Hydrostatische krachtMoeilijk
schuifd = 3 mH = 3 m

Een verticale rechthoekige schuif van 1,5 m breed zit in de wand van een tank met zeewater, met de bovenrand 3 m onder het oppervlak. Vind de diepte ycp van het drukpunt onder het oppervlak.

d = 3 mH = 3 mb = 1,5 mρ = 1025 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Continuïteit en BernoulliGemiddeld
12d1​ = 150 mm, p1​ = ?d2​ = 75 mm, p2​ = 130 kPa

Water stroomt met 14 L/s door een horizontale leiding die versmalt van 150 mm naar 75 mm. De druk in het smalle deel is 130 kPa. Vind, zonder verliezen, de druk p1 in het brede deel.

Q = 14 L/sd1 = 150 mmd2 = 75 mmp2 = 130 kPaρ = 1000 kg/m³
p1 = kPa
14.Continuïteit en BernoulliMoeilijk
pair​ = 130 kPaQ = ?d = 50 mmh = 3,5 m

Een gesloten watertank heeft boven het water perslucht met een overdruk van 130 kPa. Water stroomt via een opening met een diameter van 50 mm, 3,5 m onder het wateroppervlak, de buitenlucht in. Vind, zonder verliezen, het debiet Q. Gebruik g = 9,81 m/s².

pair = 130 kPa (overdruk)h = 3,5 md = 50 mmρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Ideale gaswetGemiddeld
260 g N₂V = 50 LT = 90 °CP = ?

Een tank van 50 L bevat 260 g N₂ bij 90 °C. Behandel het als een ideaal gas en vind de druk P.

m = 260 gM = 28,01 g/molV = 50 LT = 90 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.Ideale gaswetMoeilijk
Toestand 1Toestand 2

Een vaste hoeveelheid CH₄ gaat van 300 kPa, 10 L, 10 °C naar 300 kPa en 230 °C. Vind het nieuwe volume V2.

P1 = 300 kPaV1 = 10 LT1 = 10 °CP2 = 300 kPaT2 = 230 °C
V2 = L
17.Warmtemotoren en koelmachinesGemiddeld
TH​ = 25 °CTL​ = -25 °CRQ̇H​ = ?Q̇L​ = 2,5 kWẆ

Een omkeerbare koelmachine houdt een koelcel op -25 °C door 2,5 kW warmte te onttrekken, en staat warmte af aan de omgeving op 25 °C. Vind de warmtestroom Q̇H die hij afstaat.

TL = -25 °CTH = 25 °CQ̇L = 2,5 kW
Q̇H = kW
18.Warmtemotoren en koelmachinesMoeilijk
TH​ = 550 °CTL​ = 30 °CEQH​ = 4200 kJQL​ = 2856 kJW = 1344 kJ

Een warmtemotor neemt per cyclus 4200 kJ warmte op uit een reservoir op 550 °C, levert 1344 kJ arbeid en staat de rest af aan een reservoir op 30 °C. Vind de totale entropieproductie Sgen per cyclus.

TH = 550 °CTL = 30 °CQH = 4200 kJW = 1344 kJ
Sgen = kJ/K
19.Golven, geluid & opticaGemiddeld
θc = ?90°flintglas, n1​ = 1,62glycerol, n2​ = 1,47

Licht beweegt in flintglas (n = 1,62) naar een vlak grensvlak met glycerol (n = 1,47). Bepaal de kritieke hoek θc waarboven het totaal wordt gereflecteerd.

n1 = 1,62n2 = 1,47
θc = °
20.Golven, geluid & opticaMoeilijk
λ = 600 nmθ

Een tralie heeft 800 lijnen per millimeter. Licht met golflengte 600 nm valt er loodrecht op. Wat is de hoogste orde mmax van heldere maxima die te zien is?

N = 800 mm⁻¹λ = 600 nm
mmax =

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: t = 2,083 s

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Remtijd

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 12,5/6 = 2,083 s

Antwoord

t = 2,083 s
2.Kinematica

Antwoord: hmax = 336,2 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Aangedreven fase

v₁ = 36·2 = 72 m/s
h₁ = ½·36·2² = 72 m

Vrije vlucht omhoog

Bovenaan is de snelheid nul.

Δh = v₁²/(2g) = 72²/(2·9,81) = 264,2 m
hmax = 72 + 264,2 = 336,2 m

Antwoord

hmax = 336,2 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: T = 75,95 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling

De netto aandrijvende kracht is het verschil van de gewichten; die beweegt de totale massa.

a = (8 − 7,5)·9,81/(8 + 7,5) = 0,3165 m/s²

Spankracht uit de lichtere massa

T − m2·g = m2·a → T = 7,5·(9,81 + 0,3165) = 75,95 N

Antwoord

T = 75,95 N
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 16,05 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (19,62 − 0)/11 = 1,784 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 9·1,784 + 0 = 16,05 N

Antwoord

T = 16,05 N
5.Kogelbaan

Antwoord: y = 6,37 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Tijd tot de muur

vx = 14·cos 60° = 7 m/s
t = x/vx = 12/7 = 1,714 s

Hoogte op dat moment

y = 12,12·1,714 − ½·9,81·1,714² = 6,37 m

Antwoord

y = 6,37 m

Bij de muur is de bal al op weg omlaag.

6.Kogelbaan

Antwoord: x = 69,2 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 23·cos 50° = 14,78 m/s
vy = v0·sin θ = 23·sin 50° = 17,62 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 25 + 17,62·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (17,62 + √(310,4 + 490,5))/9,81 = 4,681 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 14,78·4,681 = 69,2 m

Antwoord

x = 69,2 m
7.Arbeid en energie

Antwoord: h = 0,2752 m

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Veerenergie

x = 3 cm = 0,03 m
½kx² = ½·1500·0,03² = 0,675 J

Hoogte

m·g = 0,25·9,81 = 2,453 N
h = ½kx²/(mg) = 0,675/2,453 = 0,2752 m

Antwoord

h = 0,2752 m
8.Arbeid en energie

Antwoord: x = 5,943 cm

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 4,905·(3 − 0,3·4) = 8,829 J

Maximale indrukking

½kx² = 8,829 → x = √(2·8,829/5000) = 0,05943 m = 5,943 cm

Antwoord

x = 5,943 cm
9.Impuls en botsingen

Antwoord: ΔK/K = 40,91 %

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Gemeenschappelijke snelheid

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1300·20/2200 = 11,82 m/s

Kinetische energie vóór en na

Kbefore = ½·1300·20² = 260000 J
Kafter = ½·2200·11,82² = 153636 J

Verloren fractie

ΔK/K = 106364/260000 = 40,91 %

Antwoord

ΔK/K = 40,91 %

De verloren energie gaat naar vervorming, warmte en geluid.

10.Impuls en botsingen

Antwoord: J = 12,6 N·s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Verandering van de impuls

J = m·Δv = 0,6·(10 + 11) = 12,6 N·s

Antwoord

J = 12,6 N·s
11.Hydrostatische kracht

Antwoord: F = 73,58 kN

Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.

Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte

yc = d + H/2 = 1 + 3/2 = 2,5 m
A = H·b = 3·1 = 3 m²
schuifd = 1 mH = 3 mF

Resulterende kracht

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,5·3 = 73,58 kN

Antwoord

F = 73,58 kN
12.Hydrostatische kracht

Antwoord: ycp = 4,667 m

Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.

Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte

yc = d + H/2 = 3 + 3/2 = 4,5 m
A = H·b = 3·1,5 = 4,5 m²
schuifd = 3 mH = 3 mF

Resulterende kracht

F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·4,5·4,5 = 203,6 kN

Drukpunt

De druk neemt toe met de diepte, dus de resultante grijpt aan onder het zwaartepunt.

Ic = b·H³/12 = 1,5·3³/12 = 3,375 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 4,5 + 3,375/(4,5·4,5) = 4,667 m

Antwoord

ycp = 4,667 m
13.Continuïteit en Bernoulli

Antwoord: p1 = 134,7 kPa

Continuïteit en Bernoulli: voor een onsamendrukbare vloeistof is het debiet in elke doorsnede gelijk, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Langs een stroomlijn zonder verliezen is p + ½ρv² + ρgz constant, dus waar de vloeistof sneller stroomt of hoger ligt, is de druk lager.

Snelheden

v1 = Q/A1 = 0,014/0,01767 = 0,7922 m/s
v2 = Q/A2 = 0,014/0,004418 = 3,169 m/s

Bernoulli

p1 = p2 + ½ρ(v2² − v1²) = 130 + ½·1000·(3,169² − 0,7922²)/1000 = 130 + 4,707 = 134,7 kPa

Antwoord

p1 = 134,7 kPa
14.Continuïteit en Bernoulli

Antwoord: Q = 35,6 L/s

Continuïteit en Bernoulli: voor een onsamendrukbare vloeistof is het debiet in elke doorsnede gelijk, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Langs een stroomlijn zonder verliezen is p + ½ρv² + ρgz constant, dus waar de vloeistof sneller stroomt of hoger ligt, is de druk lager.

Bernoulli van het oppervlak naar de straal

v = √(2·(130000/1000 + 9,81·3,5)) = 18,13 m/s

Debiet

Q = A·v = 0,001963·18,13 = 0,0356 m³/s = 35,6 L/s

Antwoord

Q = 35,6 L/s
15.Ideale gaswet

Antwoord: P = 560,5 kPa

Ideale gaswet: PV = nRT, met n = m/M.

Mol

n = m/M = 260/28,01 = 9,282 mol
T = 90 + 273,15 = 363,1 K

Druk

P = nRT/V = 9,282·8,314·363,1/0,05 = 560,5 kPa

Antwoord

P = 560,5 kPa
16.Ideale gaswet

Antwoord: V2 = 17,77 L

Algemene gaswet: voor een vaste hoeveelheid ideaal gas geldt P1V1/T1 = P2V2/T2.

Absolute temperaturen

T1 = 283,1 K, T2 = 503,1 K

Algemene gaswet

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(300/300)·(503,1/283,1) = 17,77 L

Antwoord

V2 = 17,77 L
17.Warmtemotoren en koelmachines

Antwoord: Q̇H = 3,004 kW

Grenzen van de tweede hoofdwet: geen kringproces tussen reservoirs op absolute temperaturen TH en TL kan beter zijn dan het omkeerbare (Carnot)proces: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) en COPHP,max = TH/(TH − TL). Energie blijft altijd behouden: QH = W + QL.

Absolute temperaturen

TH = 25 + 273,15 = 298,1 K
TL = -25 + 273,15 = 248,1 K

Warmteverhouding bij een omkeerbaar proces

Q̇H = Q̇L·TH/TL = 2,5·298,1/248,1 = 3,004 kW

Antwoord

Q̇H = 3,004 kW

Opgenomen vermogen: Ẇ = 0,5037 kW.

18.Warmtemotoren en koelmachines

Antwoord: Sgen = 4,319 kJ/K

Entropieproductie: over een volledige cyclus heeft het werkmedium geen netto entropieverandering. Het warme reservoir verliest QH/TH en het koude reservoir wint QL/TL. Hun som is de geproduceerde entropie, die nul is voor een omkeerbaar kringproces en positief voor elk echt kringproces.

Afgestane warmte

QL = QH − W = 4200 − 1344 = 2856 kJ

Absolute temperaturen

TH = 550 + 273,15 = 823,1 K
TL = 30 + 273,15 = 303,1 K

Entropieveranderingen van de reservoirs

ΔSH = −4200/823,1 = −5,102 kJ/K
ΔSL = 2856/303,1 = 9,421 kJ/K
Sgen = 9,421 − 5,102 = 4,319 kJ/K

Antwoord

Sgen = 4,319 kJ/K

Sgen > 0, dus de motor is mogelijk maar onomkeerbaar.

19.Golven, geluid & optica

Antwoord: θc = 65,15 °

Geometrische optica: aan een grensvlak geldt n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (wet van Snellius), met hoeken gemeten vanaf de normaal en n = c/v. Bij overgang naar een trager medium buigt de straal naar de normaal toe. Vanuit een dichter medium (n₁ > n₂) wordt voorbij de kritieke hoek θc = arcsin(n₂/n₁) al het licht gereflecteerd: totale interne reflectie. Dunne lenzen en bolle of holle spiegels gehoorzamen aan 1/f = 1/do + 1/di met de vergroting m = −di/do. Tekenconventie: f > 0 voor een convergerende lens en een holle spiegel (f = R/2), f < 0 voor een divergerende lens en een bolle spiegel; di > 0 voor een reëel beeld, di < 0 voor een virtueel beeld, en m < 0 voor een omgekeerd beeld.

Breking onder 90°

sin θc = n₂/n₁ = 1,47/1,62 = 0,9074

Kritieke hoek

θc = arcsin(0,9074) = 65,15°

Antwoord

θc = 65,15°
20.Golven, geluid & optica

Antwoord: mmax = 2

Interferentie en diffractie: licht van twee spleten op afstand d van elkaar bereikt een punt op het scherm met een gangverschil d·sin θ. Heldere franjes verschijnen waar d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Voor een scherm op afstand L ≫ d ligt de m-de heldere franje op y = mλL/d en is de franjeafstand Δy = λL/d. Een tralie met N lijnen per millimeter heeft d = 1/N en scherpe maxima bij d·sin θ = mλ; omdat sin θ ≤ 1, is de hoogste orde het grootste gehele getal m ≤ d/λ. Een enkele spleet met breedte a heeft donkere franjes bij a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Lijnafstand

d = 1/800 mm = 1,25 µm

Hoogste orde

m ≤ d/λ = 1,25 µm/0,6 µm = 2,083 → mmax = 2

Antwoord

mmax = 2

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers