Farmakokinetyka kliniczna: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadania Wróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
Dwa stężenia: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca: LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca: R = CL·C_ss/(S·F)
Średni stan stacjonarny: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony: 1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek: dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
Wybierz zależność: C = C₀·e^−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

Obliczenia farmaceutyczne

Stężenie procentowe: % w/v = g na 100 mL
Ilość w roztworze: g = % × mL / 100
Stężenie wyrażone stosunkiem: 1:X = 1 g w X mL; % = 100 / X
Rekonstytucja: objętość końcowa = rozpuszczalnik + objętość proszku
Stężenie: mg/mL = lek w fiolce / objętość końcowa
Metoda krzyżowa (aligacja): części H = T − L, części L = H − T
Woda lub baza: 0%

Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Dawka dobowa: mg/dobę = mg/kg/dobę × masa ciała (kg)
Liczba dawek na dobę: liczba = 24 h / odstęp między dawkami (h)
Funty na kilogramy: kg = lb / 2,2
Stężenie wlewu: jednostki/mL = jednostki w worku / objętość worka
Szybkość pompy: mL/h = dawka na godzinę / stężenie
Wlew miareczkowany: mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Dawka z prędkości pompy: mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Jednostki: 1 mg = 1000 mcg

2Zadania do ćwiczenia

1.Farmakokinetyka klinicznaŚredni

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 68 kg ma otrzymać dożylną dawkę nasycającą leku (phenytoin sodium), aby osiągnąć stężenie substancji czynnej (phenytoin) 15 mg/L. Objętość dystrybucji wynosi 0,7 L/kg, a współczynnik soli S = 0,92. Oblicz dawkę nasycającą LD leku (phenytoin sodium) w mg.

68 kgVd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LS = 0,92

LD = mg

2.Farmakokinetyka klinicznaTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 52 lat (płeć: kobieta) waży 67 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,5 mg/dL (133 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (ciprofloxacin) wynosi 500 mg przy klirensie kreatyniny 100 mL/min, a ułamek fe = 0,6 leku jest wydalany w postaci niezmienionej przez nerki. Używając współczynnika dawki Dettliego Q = 1 − fe·(1 − CrCl/prawidłowy CrCl), oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.

52 lata67 kgkobietaSCr = 1,5 mg/dL500 mgf_e = 0,6CrCl wartości normalne 100 mL/min

D = mg

3.Obliczenia farmaceutyczneŚredni

Roztwór ma stężenie stosunkowe 1:10 000. Potrzebujesz 0,2 mg. Pobierz objętość do strzykawki 10 mL: jaka to objętość V?

1:10 0000,2 mg

V = mL

4.Obliczenia farmaceutyczneTrudny

Fiolka zawiera 500 mg proszku. Dodajesz 3,5 mL rozcieńczalnika, a proszek dodaje 0,5 mL objętości. Zlecona dawka to 387,5 mg. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?

500 mg3,5 mL + 0,5 mL387,5 mg

V = mL

5.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapiiŚredni

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Protokół ćwiczeniowy przewiduje bolus heparyny 60 jednostek/kg dla pacjenta o masie ciała 92 kg. Fiolka zawiera 5 000 jednostek/mL. Jaką objętość V nabierasz? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

60 szt./kg92 kg5 000 szt./mL

V = mL

6.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapiiTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wlew dopamine zawierający 400 mg w 250 mL płynie z prędkością 26 mL/h. Pacjent waży 88 kg. Jaką dawkę D w mcg/kg/min otrzymuje pacjent? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

400 mg/250 mL26 mL/h88 kg

D = mcg/kg/min

7.FarmakologiaŚredni

Why is a progestogen added to oestrogen in hormone replacement therapy for a woman who still has her uterus?

ATo prevent breast cancer completely
BTo lower the risk of blood clots to zero
CTo reduce hot flushes much more than oestrogen alone can
DTo protect against endometrial hyperplasia and cancer

8.FarmakologiaTrudny

A patient taking long-term morphine for cancer pain becomes very sedated with slow breathing. Why is naloxone given in small, diluted doses?

ABecause naloxone is toxic to the liver in large doses
BTo make the effect of naloxone last longer than morphine
CTo restore breathing without causing severe withdrawal and pain
DBecause naloxone is much more potent and toxic in patients with cancer

3Roztwory

1.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: LD = 776,1 mg

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × C_ss. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 0,7·68 = 47,6 L

Potrzebna ilość substancji czynnej

Vd·C = 47,6·15 = 714 mg

Dawka nasycająca

LD = 714/(0,92·1) = 776,1 mg

Odpowiedź

LD = 776,1 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.

2.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: D = 339 mg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(C_peak/C_trough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (C_peak − C_trough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to C_ss,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e^−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 52)·67/(72·1,5)·0,85 = 46,4 mL/min

Współczynnik dawki (Dettli)

Q = 1 − 0,6·(1 − 46,4/100) = 0,6784

Skorygowana dawka

D = 0,6784·500 = 339,2 ≈ 339 mg

Odpowiedź

D = 339 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.

3.Obliczenia farmaceutyczne

Odpowiedź: V = 2 mL

Od stężenia do objętości: najpierw zamień stężenie na mg na mL. Procent m/v to gramy na 100 mL, więc x% = 10x mg/mL. Stężenie stosunkowe 1:n to 1 g w n mL. Po rekonstytucji stężenie to dawka proszku podzielona przez objętość końcową (rozcieńczalnik + objętość proszku). Wtedy objętość = dawka/stężenie.

Stężenie w mg/mL

1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL

Objętość

V = 0,2/0,1 = 2 mL

Odpowiedź

V = 2 mL

4.Obliczenia farmaceutyczne

Odpowiedź: V = 3,1 mL

Objętość końcowa i stężenie

3,5 + 0,5 = 4 mL

C = 500/4 = 125 mg/mL

Objętość

V = 387,5/125 = 3,1 mL

Odpowiedź

V = 3,1 mL

5.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Odpowiedź: V = 1,1 mL

Wlewy heparyny i insuliny: stężenie = jednostki w worku/objętość worka (jednostki/mL). Prędkość pompy (mL/h) = jednostki na godzinę/stężenie, a jednostki na godzinę = mL/h × stężenie. Przy zleceniu zależnym od masy ciała najpierw jednostki/h = jednostki/kg/h × masa ciała. Objętość bolusa = potrzebne jednostki/moc fiolki. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Potrzebna liczba sztuk

60·92 = 5 520 szt.

Objętość

V = 5520/5000 = 1,104 ≈ 1,1 mL

Odpowiedź

V = 1,1 mL

6.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Odpowiedź: D = 7,9 mcg/kg/min

Wlewy miareczkowane: najpierw wyznacz stężenie w mcg/mL (mg × 1000/mL). Przy zleceniu zależnym od masy ciała mcg/min = mcg/kg/min × masa ciała. Następnie mL/h = mcg/min × 60/stężenie. Licząc wstecz, mcg/kg/min = mL/h × stężenie/(60 × masa ciała). Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Stężenie

400 000/250 = 1600 mcg/mL

Mikrogramy na minutę

26·1600 = 41600 mcg/h

41600/60 = 693,3 mcg/min

Na kilogram

D = 693,3/88 = 7,879 ≈ 7,9 mcg/kg/min

Odpowiedź

D = 7,9 mcg/kg/min

7.Farmakologia

Odpowiedź: D · To protect against endometrial hyperplasia and cancer

Dlaczego to jest odpowiedź

Oestrogen alone causes endometrial proliferation and increases the risk of endometrial cancer. A progestogen protects the endometrium; women without a uterus can take oestrogen alone.

Odpowiedź

D · To protect against endometrial hyperplasia and cancer

8.Farmakologia

Odpowiedź: C · To restore breathing without causing severe withdrawal and pain

Dlaczego to jest odpowiedź

In opioid-dependent patients, a large dose of naloxone can cause abrupt withdrawal, severe pain and agitation. Small titrated doses aim to restore adequate breathing while keeping some analgesia.

Odpowiedź

C · To restore breathing without causing severe withdrawal and pain

ExamProblems · examproblems.com/courses/clinical-pharmacokinetics